I SPP/Go 59/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2020 r. sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 59/20 w sprawie ze skargi L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 rok postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

L. sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.368 zł Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek wskazała, że względem Spółki prowadzone są liczne egzekucje komornicze, konta bankowe są zajęte przez Urząd Skarbowy, jak również przez kancelarię komorniczą. W nadesłanym w dniu 27 lipca 2020 r. formularzu PPPr dodała, że złożyła wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Jest to kwota wyjęta z obrotu Spółki, co skutkuje utratą płynności finansowej. Nie jest ona w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. Dokonuje częściowych wypłat z konta bankowego na poczet wynagrodzeń dla pracowników. Dodatkowo panująca epidemia COVID-19 utrudnia jej funkcjonowanie. Ze złożonego przez Spółkę oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 7.021.735,00 zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 178.139,89 zł. Spółka wykazała też "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...]. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 12.000,00 zł (w zależności ilu jest klientów na piasek), a miesięczne koszty jej działalności to około 22.000,00 zł (wynagrodzenia dla pracowników, ZUS, PIT-4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomości, koszt najmu sprzętu) i około 3.000 - 4.000,00 zł na paliwo do urządzeń. Stan środków w kasie na koniec czerwca 2020 r. wyniósł 133,64 zł, a na koniec maja 2020 r. 282,03 zł. Ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Pomimo wygenerowanego zysku na koniec roku, który w całości jest zabezpieczony i pobrany przez Urząd Skarbowy, na konto Spółki wpływają drobne kwoty, które nie wystarczają na wynagrodzenia pracowników, dlatego Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale jego oszczędności i możliwości finansowe już się kończą. Zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego, w dniu 5 sierpnia 2020 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wezwano Spółkę do złożenia dodatkowo: odpisu sprawozdania finansowego za 2019 rok (obejmującego: bilans, rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych (o ile był sporządzany), zestawienie zmian w kapitale własnym, informację dodatkową i objaśnienia), kopii deklaracji w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT-8) za 2019 r., kopii składanych przez Spółkę kwartalnych deklaracji w podatku od towarów i usług za ostatnie dwa kwartały, kopii aktualnej ewidencji środków trwałych o wartości początkowej przekraczającej 5000 zł, raportów kasowych za ostatnie trzy pełne miesiące, kopii wyciągów ze wszystkich kont bankowych Spółki obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesiące, kopii aktualnej umowy Spółki, dokumentów potwierdzających wpływ panującej epidemii COVID-19 na funkcjonowanie Spółki Z nadesłanej w odpowiedzi na powyższe, kopii zeznania podatkowego CIT-8 za 2019 r. wynika, że w 2019 r. Spółka osiągnęła przychód w wysokości 557.569,56 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 329.238,47 zł. Zgodnie z bilansem sporządzonym na dzień [...] grudnia 2019 r. posiada aktywa w wysokości 16.475.054,57 zł, na które składają się przede wszystkim grunty o wartości 7.021.735,00 zł oraz należności krótkoterminowe od pozostałych jednostek w wysokości 9.438.066,35 zł. Z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że w pierwszym kwartale 2020 r. Spółka dokonała dostaw towarów na kwotę 67.523 zł przy nabyciu towarów na kwotę 16.889 zł, a w drugim kwartale 2020 r. na kwotę 46.055 zł przy nabyciu towarów na kwotę 21.770 zł. Z kolei z przedłożonych raportów kasowych za okres od maja do lipca 2020 r. wynika, że R.S. jako udziałowiec udzielił Spółce pożyczek: [...] maja 2020 r. w kwocie 15.000 zł, [...] maja 2020 r. - 2.500 zł, [...] czerwca 2020 r. - 15.000 zł, [...] czerwca 2020 r. - 3.000 zł, [...] lipca 2020 r. - 14.000 zł oraz [...] lipca 2020 r. - 6.000 zł, które przeznaczone zostały na wypłatę wynagrodzeń i bieżące rozliczenia Spółki. Stan środków na rachunku bankowym w [...] na dzień [...] lipca 2020 r. wyniósł -25 zł. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2020 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Oceniając sytuację wnioskodawcy referendarz podkreślił, że działalność gospodarcza Spółki jest nadal prowadzona i to z zyskiem. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Spółka została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Zaznaczył, że zgodnie z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego. Referendarz wyjaśnił, że z rocznego zeznania podatkowego CIT-8 wynika, iż dochód z działalności Spółki za 2019 r. wyniósł 228.331,09 zł. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat, zysk z działalności operacyjnej na dzień [...] grudnia 2019 r. wyniósł 191.156,83 zł. Sama Spółka deklaruje w złożonym wniosku, że jej aktualny, miesięczny dochód wynosi około 12.000 zł. Z kolei, jak wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7 za pierwszy kwartał 2020 r. Spółka, w ramach prowadzonej działalności, dokonała dostaw towarów i usług w kwocie 67.523 zł przy nabyciu towarów na kwotę 16.889 zł, a w drugim kwartale 2020 r. w kwocie 46.055 zł przy nabyciu towarów na kwotę 21.770 zł. W ocenie referendarza przyjąć zatem należy, że Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Uwagę zwraca ponadto znaczna wartość środków trwałych Spółki; ich stan na dzień [...] grudnia 2019 r. wynosił 7.021.735,00 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem, zdaniem referendarza, wyklucza w zasadzie przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo referendarz zaznaczył, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Przedłożona do akt sprawy umowa Spółki (tekst jednolity z [...] stycznia 2017r.) w § 10 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej nominalnej wartości udziałów posiadanych przez każdego z nich. Wartość udziałów jednego z nich (E.S.) wynosi 310.000 zł, a drugiego (R.S.) 100.000 zł. Z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka zaciąga pożyczki tylko od jednego z udziałowców. Podniesiona natomiast przez nią okoliczność, że "i jego oszczędności i możliwości finansowe się już kończą", nie wyklucza zobowiązania do dopłaty drugiego wspólnika. Nadto referendarz zauważył, że 22 czerwca 2020 r., tj. kilka dni po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie, Spółka dysponowała środkami finansowymi w kwocie 3.000 zł z pożyczki ud przez R.S. W ocenie referendarza powyższe również świadczy o tym, że Spółka miała możliwość zabezpieczenia środków na dochodzenie swoich praw przed sądem, tj. na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie w wysokości 1.368 zł. Referendarz zaznaczył również, że pomimo wezwania z dnia 5 sierpnia 2020 r. Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających jej twierdzenia, że panująca epidemia COVID-19 utrudnia jej funkcjonowanie. Od powyższego postanowienia Spółka wniosła sprzeciw zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy, podczas gdy z przedstawionych dokumentów jednoznacznie wynika, iż skarżący nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W konsekwencji Spółka wniosła o ponowne rozpoznanie istoty sprawy oraz przyznanie prawa pomocy w całości. W ocenie skarżącej błędne jest argumentowanie Sądu dotyczące przychodu i dochodu Spółki, bowiem to, iż z dokumentów wynika, że generuje zysk, nie jest jednoznaczne z tym, że posiada środki finansowe. W rzeczywistości wszystkie środki są zabezpieczone przez urząd skarbowy, a kontrahenci Spółki dokonują zapłaty bezpośrednio na konto bankowe urzędu skarbowego. Spółka podniosła, że to iż nie została postawiona w stan likwidacji oraz, że nie jest prowadzone wobec niej postępowanie upadłościowe bądź restrukturyzacyjne nie oznacza, iż jej sytuacja finansowa nie jest ciężka oraz, że automatycznie wówczas nie jest możliwe udzielenie jej prawa pomocy. Wskazała, że zaciąga pożyczki od udziałowca wyłącznie na niezbędne opłaty i koszty, tak by móc funkcjonować w minimalnym zakresie i dochodzić swoich praw przed sądami i innymi instytucjami. Jednocześnie nie jest możliwe, wbrew sugestiom sądu, zaciągnięcie pożyczki u innych wspólników, z uwagi na brak środków finansowych. Nie jest także skuteczne możliwe zobowiązanie do dopłat pozostałych wspólników. Skarżąca podniosła, że dochodzenie swoich racji przed sądem jest dla Spółki bardzo istotną sprawą, prowadzone liczne egzekucje, agresywna polityka urzędu skarbowego, wysłane zajęcia wierzytelności do kontrahentów Spółki spowodowały bowiem, że została ona pozbawiona jakichkolwiek środków.= Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Po myśli art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca) gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą dokumentów, oświadczeń oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Zauważyć należy, że skarżąca mimo trudności na jakie się powołuje, tj. m.in. zajęcie kont bankowych przez Urząd Skarbowy oraz kancelarię komorniczą, czego Sąd nie kwestionuje, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i osiąga zysk. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka oświadczyła, że jej miesięczny dochód to ok. 12.000 zł. Jeżeli więc przedsiębiorca – mimo kłopotów finansowych - prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że mu się ona opłaca. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Skarżąca nie wskazała tymczasem, by w związku z sytuacją, na którą się powołuje, zostało zainicjowane jakiekolwiek postępowanie upadłościowe, układowe lub restrukturyzacyjne. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy z przedłożonych przez Spółkę deklaracji VAT-7 za pierwszy kwartał 2020 r. wynika, że w ramach prowadzonej działalności dokonała ona dostaw towarów i usług w kwocie 67.523 zł przy nabyciu towarów na kwotę 16.889 zł, a w drugim kwartale 2020 r. w kwocie 46.055 zł przy nabyciu towarów na kwotę 21.770 zł. Podzielić zatem należy wniosek referendarza, że świadczy to o tym, iż Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Co istotne Spółka posiada środki trwałe o znacznej wartości, na dzień [...] grudnia 2019 r. wartość ta wynosiła 7.021.735,00 zł. Nadto zaznaczyć należy, że zgodnie z treścią przedłożonej przez skarżącą w niniejszym postępowaniu umowy spółki wynika, że uchwała Zgromadzenia Wspólników może zobowiązać wspólników do dopłat w granicach do dziesięciokrotnej wartości nominalnej udziałów posiadanych przez każdego z nich. Spółka ma dwóch wspólników. Wartość udziałów jednego z nich (E.S.) wynosi 310.000 zł, a drugiego (R.S.) 100.000 zł. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Jak wynika z akt sprawy, Spółka zaciąga pożyczki od jednego z udziałowców. Jeżeli natomiast - jak twierdzi - jego oszczędności się skończyły, to Spółka winna rozważyć podjęcie działań celem zobowiązania drugiego wspólnika do dopłat. Niczym nie poparte twierdzenie strony, by z uwagi na brak środków finansowych, było to niemożliwe, jest niewystarczające. Zaznaczyć również należy, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu spraw zainicjowanych przez skarżącą Spółkę przed tutejszym sądem. Także w pozostałych sprawach strona domagała zwolnienia od kosztów sądowych. W wydanych w tym przedmiocie postanowieniach zarówno Sąd jak i referendarz zwracali uwagę, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, i że niczym niepoparte twierdzenia strony nie są wystarczające do uzyskania tego prawa. Mimo to skarżąca Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować jej twierdzenia o braku możliwości dopłat ze strony pozostałych wspólników. Nadto nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających podniesiony we wniosku o przyznanie prawa pomocy argument, że panująca epidemia COVID-19 utrudnia jej funkcjonowanie, pomimo, iż do przedłożenia takich dokumentów Spółka została zobowiązana w wezwaniu z dnia 5 sierpnia 2020 r. Niewątpliwie epidemia ta utrudnia funkcjonowanie każdego z nas. Jednakże domagając się przyznania prawa pomocy w powołaniu na tę okoliczność strona winna wykazać, że jej możliwości finansowe uległy z tego względu znacznemu pogorszeniu. Ponownie bowiem zaznaczyć należy, że to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeśli zaś fakty, które podaje we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Podkreślić również trzeba, co też słusznie zaznaczył referendarz sądowy, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe a tego skarżąca Spółka w niniejszej sprawie nie wykazała. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.