I SPP/Go 55/23

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i listopad 2013 roku p o s t a n a w i a: 1. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej 4.000 zł (cztery tysiące złotych). 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalić.

M.G. złożył skargę na wymienioną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 60.417 zł, skarżący wniósł, na urzędowym formularzu, o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego wniosku podniósł, że nie posiada tak dużych środków finansowych. Prowadzi gospodarstwo rolne rodziców, z którego uzyskuje dochód miesięczny w kwocie około 2.000zł, który w całości przeznacza na podstawowe potrzeby swoje i rodziny. Mieszka z żoną i dwójką dzieci w wieku 6 i 4 lat. W małżeństwie skarżącego obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący ujawnił, że jest właścicielem mieszkania o pow. 41m² (zajęte przez us) oraz samochodu [...]. Nie posiada oszczędności, wierzytelności czy innych wartościowych przedmiotów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację finansową wnioskodawcy i jego małżonki, w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. skarżący oświadczył, że każdy z małżonków prowadzi działalność rolniczą. Z tego tytułu w 2022 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości około 2.000 zł, zaś jego żona ok. 3.000zł. Nie posiadają dokumentów wskazujących na wielkość przychodów i kosztów tych działalności, gdyż są rolnikami ryczałtowymi. Dodatkowo żona skarżącego uzyskuje dochód z wynajmu mieszkania; jak wynika z przedłożonej deklaracji PIT-28 za 2022 rok w kwocie 15.600zł. Małżonkowie w okresie ostatnich dwóch lat nie otrzymali żadnych dopłat rolniczych czy też innej pomocy finansowej dla rolników. Skarżący jest właścicielem samochodu marki [...] o wartości ok. 8.000zł, a jego żona [...] o wartości 3.000zł. Skarżący oświadczył nadto, że nie posiada konta bankowego, lokat ani kart kredytowych, a kolei jego żona ma rachunek w [...] nr [...], którego wyciąg za okres 01.03.2023-31.05.2023 dołączył do pisma. Według oświadczenia skarżącego średniomiesięczne koszty utrzymania rodziny to: opłata za energię elektryczną (w tym ogrzewanie) ok. 1.000zł, wywóz śmieci ok. 201zł, woda ok. 120zł, telefony i internet ok. 200zł, zakup odzieży 500zł i żywności ok. 1.000zł, a ponadto roczne ubezpieczenie domu ok. 1.200zł i samochodów ok. 1.000zł. Na potwierdzenie tego skarżący przedłożył kopie: polisy ubezpieczenia domu, dowodów opłat za wodę za miesiące kwiecień-czerwiec 2023r., zawiadomienia z [...].12.2022r. o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami oraz fakturę z [...].05.2023r. za energię elektryczną. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 259 ze zm. - dalej zwanej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona może samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05). Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2010r. sygn. akt II GZ 318/10). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca, okażą się niewystarczające, strona może wystąpić o przyznanie prawa pomocy. Oceniając wniosek skarżącego przede wszystkim zauważyć należy, że strona nie przedstawiła wszystkich dokumentów i oświadczeń do których zobowiązana była wezwaniem referendarza sądowego z 1 czerwca 2023 r. Skarżący oświadczył, że każdy z małżonków prowadzi działalność rolniczą. W żaden jednak sposób nie wykazał wysokości aktualnych dochodów uzyskiwanych z tego tytułu. Z kolei nadesłany wyciąg operacji bankowych dokonanych na rachunku bankowym nr [...] nie pozwala na określenie wysokości dostępnych środków i ewentualnych oszczędności ulokowanych w banku, bowiem nie wskazano w nim ani stanu konta na pierwszy, ani na ostatni dzień sporządzenia wydruku. Powyższe braki uniemożliwiają rzetelną analizę sytuacji finansowej oraz aktualnych możliwości płatniczych skarżącego, a także ocenę, czy i w jakim ewentualnie zakresie skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. Według oświadczenia skarżącego, z tytułu prowadzonej działalności rolniczej skarżącego oraz jego żony w 2022 r. rodzina uzyskiwała dochód w łącznej kwocie około 5.000 zł miesięcznie. Dodatkowo, jak wynika z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego nr [...], M.G. uzyskuje dochód z tytułu wynajmu mieszkania w kwocie 1.300 zł, a także świadczenie 500+ na dwójkę dzieci czyli 1000 zł. Łączne zaś wydatki zadeklarowane przez stronę wynoszą ok. 3.200zł. Wobec tego już choćby z różnicy pomiędzy dochodem a wydatkami skarżący jest w stanie wygospodarować pewną kwotę na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Wątpliwości budzi ponadto zestawienie operacji dokonanych na rachunku bankowym nr [...]. Zauważyć przy tym należy, że co prawa posiadaczem tego rachunku, według oświadczenia skarżącego, jest jego żona, jednak nie ma to wpływu na możliwości płatnicze wnioskodawcy, bowiem jak wskazuje się w orzecznictwie, małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy nawet zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r. sygn. akt GZ 71/04). Ww. zestawienie zawiera wydatki rodziny, które nie mieszczą się w kosztach utrzymania koniecznego. Nie mogą zostać zaliczone do niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem, których ponoszenie jest nieodzowne, chociażby opłaty za pobyt w Hotelu [...], za platformę [...] czy multikino. Uwagi budzą również cztery wypłaty gotówkowe w łącznej kwocie 3.000zł dokonane w dniach 28-30 maja 2023 r. w nadmorskiej miejscowości Pobierowo. W sytuacji zatem, gdy skarżący jest w stanie wygospodarować z posiadanych środków pieniężnych fundusze na wydatki niezwiązane z koniecznym utrzymaniem i minimalnymi potrzebami bytowymi, nie ma podstaw do uznania go za osobę ubogą, wymagającą wsparcia ze strony Skarbu Państwa poprzez przyznanie prawa pomocy. Mając jednak na uwadze fakt, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 60.417 zł uznać należy, że jednorazowe poniesienie takiego kosztu mogłoby spowodować uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. W tej sytuacji, a także celem zapewnienia konstytucyjnego prawa do Sądu, jak też z uwzględnieniem, że na obecnym etapie wpis od skargi jest jedyną opłatą niezbędną dla dalszego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z uiszczenia wpisu od skargi powyżej kwoty 4.000,00 zł. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.