I SPP/Go 45/22

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków L.K. i W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi L.K. i W.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: 1. Zwolnić skarżących od kosztów sądowych. 2. Oddalić wnioski w pozostałym zakresie.

Skarżący – L. i W.K. złożyli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia. Jednocześnie zgodnie wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych z powodu trudnej sytuacji materialnej. Dołączyli kopie orzeczeń lekarskich o przyznaniu L.K. na stałe umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zaś W.K. znacznego stopnia niepełnosprawności wraz z orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. W nadesłanych w dniu 11 lipca 2022 r. formularzach PPF skarżący rozszerzyli zakres wniosków o ustanowienie doradcy podatkowego. Z ich oświadczeń wynika, że są małżeństwem i mieszkają razem. Są właścicielami domu mieszkalnego o powierzchni 98m², a L.K. - samochodu osobowego marki [...]. Nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych czy wierzytelności. Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącą w kwocie 4.757,36 zł i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł, a także renty skarżącego w wysokości 1.217,98 zł. Jako stałe wydatki i zobowiązania miesięczne skarżący wskazali: spłatę kredytu hipotecznego w wysokości - ok. 300 USD, spłatę kredytów - 374,86 zł, 204,78 zł, 255,24 zł, opłatę za gaz 600 zł, za prąd ok. 325 zł, za wodę 300 zł, zakup opału, 800 zł, ubezpieczenie 100 zł, koszty leczenia i rehabilitacji 800 zł, dojazd do pracy 1.400 zł, ubezpieczenie na życie 120 zł, ubezpieczenie samochodu 400 zł (na 6 m-cy). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, pismem z dnia [...] lipca 2022r. przedłożyli wyciągi z rachunków bankowych: W.K. prowadzonego w [...] za okres [...].04.2022r.-[...].05.2022r. oraz L.K. z [...] za okres [...].05.2022r.-[...].07.2022r. i [...] za okres [...].04.2022r.-[...].06.2022r. Zwrócić uwagę należy, że sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawców jest znana z urzędu, gdyż wielokrotne składali oni wnioski o przyznanie prawa pomocy w swoich licznych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem (m.in. sygn. akt I SPP/Go 28/20, I SPP/Go 20/20, I SPP/Go 10/20, I SPP/Go 5/20). W świetle oświadczeń skarżących oraz dokumentów nadesłanych w ww. sprawach stwierdzić należy, że ich sytuacja nie uległa znacznej zmianie. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 329 - dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Co więcej, zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Odnośnie zaś wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, Sąd/referendarz sądowy dodatkowo powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie należy wziąć pod uwagę w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, czy tzw. przymus adwokacko-radcowski oznaczający konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2010r. sygn. akt II FZ 62/10 - powoływane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza, zasadne jest zwolnienie skarżących od ponoszenia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Z przedstawionych przez nich oświadczeń oraz akt innych postępowań wynika, że oboje są osobami niepełnosprawnymi, wymagającymi opieki lekarskiej i rehabilitacji. Posiadają dom mieszkalny o powierzchni 98m², w którym mieszkają, oraz samochód zapewniający im dojazd do pracy oraz lekarza. Nie mają oszczędności. Analiza przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych potwierdza, że ich stałe opłaty oraz wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem pochłaniają w zasadzie całość uzyskiwanych dochodów. W tej sytuacji, poniesienie kosztów sądowych mogłoby narazić skarżących na uszczerbek utrzymania koniecznego. Na obecnym etapie, brak jest jednak podstaw do przyznania im doradcy podatkowego. O ile bowiem ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie ma charakteru obligatoryjnego. Analiza akt spraw dotychczas zainicjowanych przez skarżących przed tut. Sądem dowodzi nadto, że skarżący potrafią samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu; prawidłowo sporządzają i wnoszą skargi oraz pisma procesowe, także w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny jest obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Należy również mieć na względzie, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013r. sygn. akt II FZ 142/13). W konsekwencji, odmowa ustanowienia pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie spowoduje dla skarżących jakichkolwiek ujemnych następstw procesowych czy też nie ograniczy ich prawa do sądu. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.