I SPP/Go 34/23

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od zażalenia w sprawie ze skargi S.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. A.O. jako uczestnik postępowania wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 marca 2022 r. W odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego ją do uiszczenia wpisu od ww. zażalenia w kwocie 100 zł, wniosła o zwolnienie z tej opłaty. W nadesłanym formularzu PPF oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Mieszka w wynajmowanym lokalu, ponosząc na ten cel stałe wydatki i opłaty w kwocie ok. 1.500 zł. Utrzymuje się z wynagrodzenia z umowy o pracę i umów zleceń w kwocie ok. 3.000 zł miesięcznie. Nie posiada żadnych nieruchomości, rzeczy ruchomych. Ma zgromadzone oszczędności w łącznej kwocie ok. 8.000 zł. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 - dalej: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd/referendarza sądowego o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 171/09; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć również należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08). W orzecznictwie wskazuje się, że przyznanie prawa pomocy prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin (por. postanowienie WSA w Opolu z dnia 16 czerwca 2014 r. I SA/Op 176/14). Oceniając wniosek A.O. według ww. kryteriów stwierdzić należy, że nie spełnia on przesłanek pozwalających na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada stałe źródło dochodów, z którego pokrywa koszty związane z bieżącym utrzymaniem (opłaty za mieszkanie, życie). Ponadto ma zgromadzone oszczędności w łącznej kwocie ok. 8.000 zł. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że posiadanie oszczędności w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Gromadzenie i posiadanie oszczędności dowodzi bowiem, że strona w taki sposób dysponuje posiadanymi środkami pieniężnymi, że oprócz zaspokajania niezbędnych potrzeb, potrafi zagospodarować pewne kwoty (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 880/15). Natomiast pomoc państwa może być przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11). Dodać ponadto należy, że na obecnym etapie postępowania wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych, bowiem postanowieniem z dnia 14 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił jej zażalenie z [...] kwietnia 2022 r., a ewentualne zażalenie na to postanowienie jest z kategorii zażaleń wolnych od wpisu sądowego. W rezultacie powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.