I SO/Wa 94/17

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji [...] z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym złożonego przed wniesieniem skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie bez zezwolenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku postanawia: 1. przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...]; 2. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

2 UZASADNIENIE Wskazując na zamiar wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za prowadzenie bez zezwolenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, Fundacja [...] z siedzibą w K. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Swój wniosek strona uzasadniła brakiem środków finansowych wobec prowadzenia jako organizacja pożytku publicznego działalności wsparcia rodzin i osób w trudnej sytuacji życiowej. W treści wniosku wynika, że fundacja poniosła w ostatnim roku obrotowym stratę w wysokości [...] zł. Na dwu prowadzonych rachunkach bankowych fundacji znajduje się kwota [...] zł, z tym, że jak wyjaśniła fundacja, są to środki mieszkańców prowadzonych schronisk służące pokryciu kosztów używanej w placówkach energii elektrycznej, wody, kanalizacji, czy też zakupu niezbędnych tym osobom środków żywnościowych. Wykonując zarządzenie z dnia [...] października 2017 r. Fundacja [...] nadesłała odpis z KRS, zatwierdzone sprawozdanie finansowe za rok 2016, zeznanie CIT-8, wykaz środków trwałych oraz wyciągi z prowadzonych rachunków bankowych. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że fundacja dysponuje budynkami (schroniskami samopomocowego wsparcia) przeznaczonymi dla bezdomnych i potrzebujących, w których przebywa aktualnie [...] osób. Organizacja nie prowadzi działalności gospodarczej. Wysokość uzyskanych przychodów w 2016 r. wyniosła [...] zł, przy poniesionych kosztach w wysokości [...] zł. Na koszty te składały się koszty realizacji zadań statutowych działalności nieodpłatnej pożytku publicznego ([...] zł), koszty realizacji zadań statutowych działalności odpłatnej pożytku publicznego ([...] zł) oraz pozostałe koszty statutowe ([...] zł). Saldo (na dzień [...].10.2017 r.) na rachunku bankowym prowadzonym w B. wynosiło [...] zł, natomiast na rachunku bankowym prowadzonym przez Bank (na dzień [...].09.2017 r.) – [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W świetle art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że dopuszczalne jest w niniejszej sprawie rozpoznanie wniosku Fundacji [...] z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, pomimo że fundacja nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na niewniesienie skargi. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie ponosi sama strona, przez co instytucja przyznania prawa pomocy (art. 244 § 1 p.p.s.a.) stanowi wyjątek, który powinien być interpretowany w sposób ścisły. W odniesieniu do osoby prawnej warunkiem domagania się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, jest wykazanie, że podmiot wnioskujący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w zakresie całkowitym – że nie ma żadnych środków na poniesienie tychże kosztów (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie ocena możliwości partycypowania przez fundację w kosztach postępowania, które ma zostać wszczęte po wniesieniu skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2017 r., została ograniczona do oceny dotyczącej kosztów ustanowienia pełnomocnika z uwagi na to, że fundacja nie ma obowiązku ponoszenia w rozważanej sprawie kosztów sądowych. Wprawdzie skarga na decyzję w przedmiocie wymierzenia fundacji kary pieniężnej za prowadzenie bez zezwolenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku nie może być rozumiana jako czynność zaskarżenia działania organu w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej w rozumieniu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. z uwagi na wymóg ścisłego rozumienia pojęcia sprawy dotyczącej "zakresu pomocy i opieki społecznej" (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2007 r. sygn. I OZ 494/07), niemniej uznać należało, że fundacja korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia podmiotowego przyznanego organizacji pożytku publicznego, działającej na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawie własnej (art. 239 § 2 p.p.s.a.). Nie powinno budzić wątpliwości, że wymierzenie fundacji kary za prowadzenie przez nią bez zezwolenia działalności, o której mowa w art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930), ma charakter sprawy własnej w rozumieniu wcześniej przywołanym. Uznać jednocześnie trzeba, że sprawa ta nie odnosi się do sprawy dotyczącej prowadzonej przez tę organizację działalności gospodarczej. Z przyjętych ustaleń wynika bwoiem, że fundacja jako organizacja pożytku publicznego prowadzi działalność odpłatną pożytku publicznego, która w świetle przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie nie spełnia cech odpowiadających działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, wobec zwolnienia wnioskodawcy z mocy prawa w rozpoznawanej sprawie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w przypadku złożenia skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2017 r., zbędne stało się rozpoznanie tej części wniosku, co prowadziło do umorzenia postępowania w tym zakresie stosownie do art. 249a p.p.s.a. Odnosząc się do pozostałej części wniosku, uznać należało żądanie ustanowienia radcy prawnego za zasadne, co wynikało z ustalenia, że sytuacja majątkowa Fundacji [...] nie pozwala stronie ponieść tego rodzaju kosztu. Jak wynika z przedłożonej dokumentacji, działalność fundacji z racji jej celów i sposobu funkcjonowania, w zasadniczym stopniu opiera się na korzystaniu ze środków pochodzących od osób zamieszkujących prowadzone schroniska. Inne przychody (w tym przychody z "1%" czy też darowizny) mają charakter uzupełniający i z racji ponoszonej przez fundację straty, przy niskich kosztach administracyjnych, trudno je traktować jako właściwe źródło pokrycia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu sądowym. W tych warunkach, na podstawie art. 249a i art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.