I SAB/Wr 244/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Radom,, sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu w Wydziale I, w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi: V. H. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę: I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku Strony skarżącej; II. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu administracyjnego w sprawie Strony skarżącej, w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz Strony skarżącej kwotę 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Przedmiotem skargi V. H. (dalej: Strona, Skarżący) jest bezczynność Wojewody D. (dalej: Organ, Wojewoda) w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Sąd przyjął opisany poniżej stan faktyczny sprawy, wynikający z akt administracyjnych przedłożonych przez Organ i stanowiska Strony. Strona 29 lipca 2020 r. (data wpływu do Organu) złożyła wniosek do Wojewody w ww. zakresie wraz z załącznikami (ksero zapisanych stron paszportu, oświadczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych, opłaca skarbowa za pełnomocnictwo, pełnomocnictwo, zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, kopia powiadomienia o nadaniu numeru PESEL, potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i prace, informacje starosty na temat możliwości zaspokajania potrzeb kadrowych, oświadczenie o niezaleganiu w podatkach, kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego, wyciąg z krajowego rejestru sądowego). Pismem otrzymanym przez Organ 24 listopada 2020 r. Strona wniosła ponaglenie na bezczynność Organu w przedmiocie wniosku i przedstawiła kopie stron paszportu, następnie 27 listopada 2020 r. Strona zjawiła się osobiście w urzędzie Organu celem pobrania odcisków palców. W dniu 15.01.2021 r. do Organu wpłynęła skarga Strony skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Organ 28 stycznia 2021 – utworzył pisma: 1) do jednostek: Policji, Straży Granicznej, ABW o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego; 2) przewodnie o przekazaniu ponaglenia do Urzędu ds. Cudzoziemców ze stanowiskiem, wraz ze stanowiskiem, że jest ono uzasadnione; 3) do Strony wskazujące na przewidywany termin zakończenia postępowania – 28.04.2021 oraz wzywające do dostarczenia w terminie 14 dni umowy najmu z 01.04.2019 ze wskazaniem miejscowości - z zastrzeżeniem, że przy braku uczynienia zadość wezwaniu Organ podejmie decyzję w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy. W skardze zostały wyartykułowane zarzuty o naruszeniu: 1) art.8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) - dalej jako k.p.a. przez przekroczenie terminu do załatwienia sprawy i zażądano: – stwierdzenia bezczynności organu mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa; – zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; – przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł; – zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; – rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym . W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że Organ mimo ciążącego na Nim obowiązku nie podjął jakichkolwiek czynności pozostał bierny, pozostawiając w stanie niepewności Stronę jak i Jej najbliższą rodzinę. Zdaniem Strony bezczynność wystąpiła z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Uzasadnieniem dla sumy pieniężnej jest to, że od daty złożenia wniosku Organ winien podjąć działania, a Strona jest całkowicie ignorowana. Wskutek bezczynności Skarżący poniósł straty ekonomiczne oraz społeczne. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wniosek swój uzasadniał tym, że sposób prowadzenia postępowania nie wynika ze złej woli pracowników Organu lecz jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu sprawach, odpływu pracowników i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Wskazano statystyki wpływu wniosków z lat 2017 – 2020. Zdaniem Organu brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia przepisów prawa. W odniesieniu do żądania o zasądzenie sumy pieniężnej Organ jest przeciwny i wskazuje na obowiązek miarkowania jej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. ) – dalej jako p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art.120 p.p.s.a.). Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Pojęcie bezczynności zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. W myśl ogólnej reguły wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i realizując jednocześnie obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, także z przyczyn niezależnych od organu, organ ten jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W ocenie Sądu Organ dopuścił się bezczynności. Z akt sprawy wynika, że złożony 29 lipca 2020 r. (data wpływu do organu) przez Stronę wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę nie został załatwiony we właściwym terminie. Analiza akt potwierdza, że Wojewoda przez okres od otrzymania wniosku do dnia wniesienia skargi nie podejmował żadnych czynności. Pierwszą czynność w sprawie z tego wniosku Organ podjął dopiero 28 stycznia 2019 r. Powyższe wskazuje, że w prowadzonym w sprawie postępowaniu Organu przez ponad 5 miesięcy pozostawał bezczynny, co stanowi naruszenie zasad i terminów określonych w art. 35, art. 36 oraz w art. 8, art. 12 k.p.a. Zdaniem Sądu, niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracji nie dokonuje wstępnej oceny formalnej wniosku - jego kompletności niezwłocznie po jego wpływie do Organu i zwleka z poczynieniem jakichkolwiek czynności w sprawie przez wiele miesięcy (naruszając znacznie terminy określone w art. 35 K.p.a.). W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, że Organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Zdaniem Sądu, stwierdzenie, że bezczynność w niniejszej sprawie nosiła cechy rażącego naruszenia prawa mając na uwadze znane Sądowi inne sprawy tego typu byłoby przejawem nadmiernego i niezasadnego w tym wypadku rygoryzmu, prowadzącego do wadliwego zastosowania art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. Tymczasem kwalifikacja w tym zakresie powinna być wyważona, biorąc pod uwagę, że stwierdzenie rażącego naruszenia prawa prowadzić może do postępowania dyscyplinarnego wobec konkretnego urzędnika (który nie ma wpływu na organizację i obsadę kadrową organu, czy też wadliwe rozwiązania systemowe), czy też do pociągnięcia go do odpowiedzialności w trybie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (tekst. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1169) - pkt III sentencji wyroku. Sąd nie znalazł również dostatecznych podstaw do przyznanie Stronie sumy pieniężnej oraz wymierzenia organowi grzywny, o czym orzekł w pkt IV sentencji wyroku. Oceniając całokształt działań organu oraz mając na względzie to jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że stopień zawinienia Organu w nieterminowym załatwieniu sprawy nie daje podstaw do zastosowania ww. przepisu mając także na uwadze sytuację epidemiczną. Podkreślenia również wymaga, że przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a takiego przypadku w sprawie Skarżącego Sąd nie dostrzegł. Wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do wydania aktu administracyjnego, w terminie trzydziestu dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt II sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w pkt V wyroku.