I SAB/Wa 98/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Leszek Kobylski WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G., na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2016 r. o przyznanie odszkodowania za budynki położone na nieruchomości przy ul. [...] w [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. G. sumę pieniężną w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 11 marca 2021 r. J. G. (dalej: skarżący, strona) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej: organ, Prezydent) w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za budynki położone na nieruchomości przy ul. [...] w [...] . Skarżący wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, dalej: dekret warszawski). Skarżący zarzucił Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3, art. 57 i art. 12 k.p.a. Jednocześnie podniósł, że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta wniósł ponaglenie do Wojewody [...] w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z [...] lipca 2020 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do 30 listopada 2020 r. Terminu tego Prezydent również nie dotrzymał, jak również nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku oraz o nowym terminie załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie w terminie wyznaczonym przez Sąd oraz zasądzenie od organu na jego rzecz odszkodowania za pozostawanie w bezczynności. Odpowiadając na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w toku prowadzonego postępowania pismami z 4 kwietnia 2020 r. i 27 maja 2020 r. podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania przez organ prawidłowej decyzji merytorycznej. Podkreślono, że dokumenty te są niezbędne do ustalenia, czy istnieją przesłanki do wypłacenia odszkodowania za posadowione na przedmiotowej nieruchomości budynki, czyli stwierdzających, czy którykolwiek z budynków był budynkiem jednorodzinnym. Po uzyskaniu żądanych informacji organ 21 kwietnia 2021 r. podjął dalsze niezbędne czynności w sprawie. Ponadto wskazano, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie. W piśmie procesowym z 5 maja 2021 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę, a w piśmie z 24 maja 2021 r. wniósł o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi J. G. jest bezczynność Prezydenta, polegająca na nierozpoznaniu wniosku z 19 maja 2016 r. o przyznanie odszkodowania za budynki, położone na nieruchomości przy ul. [...] w [...] . Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Natomiast okoliczności, jakie spowodowały zwłokę oraz działania (zaniechania) organu w toku rozpoznawania sprawy, jak również stopień przekroczenia terminów, będą miały istotne znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek z 19 maja 2016 r. o przyznanie odszkodowania za budynki, położone na nieruchomości przy ul. [...] w [...] , nie został przezeń rozpoznany. Do chwili obecnej Prezydent nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Z akt sprawy wynika, że pierwsze czynności prowadzące do merytorycznego rozpoznania sprawy organ podjął dopiero w 2018 r. (prawie dwa lata po wniesieniu wniosku). Ponadto kolejne czynności podjęte przez organ w niniejszej sprawie zostały zainicjowane w pierwszej połowie 2020 r., a otrzymane wówczas dokumenty – pisma, materiały, zdjęcia nie były poddane analizie. Dodatkowo w przypadku pism przez około rok nie podjęto stosownego wyjaśnienia. Dopiero pismem z 21 kwietnia 2021 r. (już po wniesieniu skargi na bezczynność organu) zlecono opracowanie geodezyjne, polegające na sporządzeniu mapy sytuacyjnej nieruchomości z rozliczeniem w działkach ewidencyjnych i z rozliczeniem w strefach zabudowy wg. planu ogólnego z 1931 r. Takie działanie organu implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ta natomiast, w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu niniejszej sprawy od wyznaczenia dodatkowego terminu przez Wojewodę wynosi ponad rok, a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie jakichkolwiek czynności procesowych. Brak zaś podejmowania przez tak długi okres czynności w zawisłej przed organem sprawie oznacza, że jej sposób procedowania w sposób oczywisty pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania, wyrażonymi w przepisach art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 36 k.p.a. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania będzie termin trzech miesięcy. Sąd uznał również za zasadne nałożenie na organ na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. dodatkowej sankcji w postaci przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, aczkolwiek w wysokości niższej od wnioskowanej. Za adekwatny w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Sąd uznał wymiar sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł jako na tyle dotkliwy, że powinien być wystarczający dla zdyscyplinowania organu i rozpoznania wniosku skarżącego z 19 maja 2016 r. w zakreślonym przez Sąd terminie. Jednocześnie dla strony przyznanie sumy pieniężnej w powyższej kwocie będzie pewną formą odszkodowania za zwłokę organu w rozstrzygnięciu przedmiotowego wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punktach: 1, 2 i 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 oraz art. 210 § 2 p.p.s.a. (punkt 4 sentencji wyroku).