I SAB/Wa 72/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Monika Sawa WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania 1. stwierdza, że bezczynność Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz skarżącej M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.

M. K. pismem z 12 lipca 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] listopada 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z [...] sierpnia 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że z uwagi na wielomiesięczny brak działań organu, pismem z [...] kwietnia 2019 r. wystąpiła z ponagleniem, jednak do dnia wniesienia skargi wniosek z [...] listopada 2018 r. nie został rozpatrzony. W tej sytuacji skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia ww. wniosku, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 40 000 zł, przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania oraz nieuwzględnienie wniosków skarżącej o wymierzenie grzywny i zasądzenie sumy pieniężnej. Komisja zauważyła, że postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr odmówiono wznowienia przedmiotowego postępowania. Rozpoznanie wniosku skarżącej czyni niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym. Odnosząc się do zawartych w skardze wniosków o wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie sumy pieniężnej organ wskazał, że skarga nie zawiera żadnej argumentacji, w której skarżąca nawiązywałaby do krzywdy wywołanej bezczynnością organu. Wskazała jedynie, że bezczynność Komisji uniemożliwia jej podjęcie działań w postępowaniu, w którym wydano wadliwą decyzję administracyjną. Przyznanie sumy pieniężnej jest natomiast formą zadośćuczynienia, nie służy zaś wyrównaniu ewentualnych szkód materialnych poniesionych w związku z postępowaniem prowadzonym przez organ. Komisja zauważyła również, że dodatkowy środek powinien być stosowany wyłącznie w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ nadal sprawy nie załatwi. W niniejszej sprawie wniosek skarżącej został już natomiast przez organ rozpatrzony. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 376/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi M. K. na bezczynność Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania: 1. stwierdził, że bezczynność Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]; 3. orzekł o wymierzeniu Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich grzywny w wysokości 1000 zł; 4. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz skarżącej M. K. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w części dotyczącej pkt 1, 3 i 5 wniosła Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich i wyrokiem z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 1694/20 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien pozyskać i dołączyć do akt sprawy pisma Komisji z dnia [...] grudnia 2018 r. i z dnia [...] stycznia 2019 r. kierowane do skarżącej, zanalizować ich znaczenie w tej sprawie, a następnie ponownie ocenić skargę w części, która odnosiła się do zaskarżonej części wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Ponadto zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przechodząc zatem do rozpoznania skargi oraz w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzić należy, że skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] sierpnia 2018 r. Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie zostało zakończone wydaniem przez Komisję postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w dniu [...] sierpnia 2019 r., a więc z przekroczeniem terminów ustawowych. W związku z powyższym zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu powyższego wniosku należało uznać za uzasadniony. Oceniając zaś prowadzenie postępowania przez organ do czasu jego zakończenia poprzez wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, stwierdzić należy, że skarżąca zasadnie zarzuciła Komisji bezczynność w przedmiocie rozpoznania opisanego uprzednio wniosku. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków, wynikających z przepisów k.p.a. i przekroczył termin załatwienia sprawy. Mając jednak na uwadze okres przekroczenia terminu, określonego w k.p.a., charakter sprawy, fakt kilkukrotnego uzupełniania pierwszego wniosku o wznowienie z dnia [...] października 2018 r., co spowodowało trudność Komisji w ocenie czy pismo z dnia [...] listopada 2018 r. należy traktować jako nowy wniosek czy uzupełnienie poprzedniego, co ostatecznie wyjaśniła skarżąca składając ponaglenie dotyczące rozpoznania jej wniosków z dnia [...] października 2018 r., [...] listopada 2018 r. i [...] grudnia 2018 r., Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - nie miało miejsca. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Przy czym należy zauważyć, że Komisja pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. poinformowała skarżącą w odpowiedzi na pismo z dnia [...] listopada 2018 r., traktowane jeszcze wówczas jako uzupełnienie wniosku o wznowienie z dnia [...] października 2018 r. o wydaniu w dniu [...] listopada 2018 r. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Komisji z dnia [...] sierpnia 2018 r. Podobnej informacji udzieliła Komisja skarżącej pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. w odpowiedzi na pismo z dnia [...] grudnia 2018 r. W związku z powyższym Sąd nie znalazł uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o ukaranie organu grzywną i w tej części skargę oddalił. Zauważyć trzeba, że z powołanego art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że wymierzenie organowi grzywny nie jest obligatoryjne. Co prawda w rozpoznawanej sprawie organ nie respektował w toku postępowania w wystarczającym stopniu zasady szybkości postępowania, jednak Sąd przedstawiając wyżej okoliczności niniejszej sprawy, udzielanie odpowiedzi skarżącej przez Komisję, doszedł do przekonania, że ten środek dyscyplinujący byłby zbyt dotkliwy dla organu - zwłaszcza uwzględniając fakt, że postępowanie zostało zakończone wydaniem postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 par. 1 pkt 3 i art. 149 par. 1a oraz art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania zwartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.