I SAB/Wa 624/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. G., H. L., H. N., P. S., G. S., M. B., J. P. i P. G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], ozn. jako [...] we wsi [...] nr [...], dz. ew. nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [ ] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. G., H. L., H. N., P. S., G. S., M. B., J. P. i P. G. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

E. G., H. L., H. N., P. S., G. S., M. B., J. P. i P. G. pismem z dnia [...] października 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], ozn. jako [...] we wsi [...] nr [...], działka nr [...], zarzucając organowi niezakończenie postępowania w terminie prawem przewidzianym. W uzasadnieniu skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji w sprawie przyznania odszkodowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości terminowego zakończenia postępowania. Organ podkreślił, że pełnomocnik skarżącego został poinformowany o przewidywanym terminie zakończenia postępowania w dniu [...] grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, dnia [...] listopada 2016 r. skarżący zwrócili się do Prezydenta [...] o przyznanie na ich rzecz odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. jako [...] we wsi [...] nr [...], działka nr [...]. Skarżący wnieśli zażalenie do Wojewody [...], co wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania kodeksowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem przez Sąd organu do rozpoznania wniosku skarżącego w zakreślonym trzymiesięcznym terminie. Termin ten, w ocenie Sądu, jest wystarczający i daje organowi realną możliwość załatwienia sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od daty wszczęcia postępowania, tj. [...] listopada 2016 r., do dnia wyrokowania w zakresie bezczynności organu w tej sprawie upłynął rok i trzy miesiące. Tak długi okres niezałatwienia sprawy w sposób oczywisty świadczy o rażącym naruszeniu prawa skarżących do załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oceny tej nie zmienia ani skomplikowany, ani historyczny charakter sprawy oraz znana Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że od dnia wpływu do organu wniosku z dnia [...] listopada 2016 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość czynności dokonywane przez Prezydenta [...], zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy, dokonywane były w znacznych odstępach czasowych, co nie wskazuje na podejmowanie przez organ intensywnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Przy czym do sprawnego podejmowania czynności w sprawie nie skłoniło organu również postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], wyznaczające organowi dodatkowy termin na podjęcie rozstrzygnięcia. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie przez ponad rok i trzy miesiące organ działał opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.