I SAB/Wa 6/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W., A. K., A. A., A. D., P. K., P. K., T. N., M. J. i P. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 15 marca 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących A. W., A. K., A. A., A. D., P. K., P. K., T. N., M. J. i P. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A. W., A. K., A. A., A. D., P. K., P. K., T. N., M. J. i P. B. (dalej jako "skarżący") pismem z 4 grudnia 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 marca 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że z uwagi na niepodejmowanie żadnych działań w sprawie, w dniu 9 października 2017 r. wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność organu. W konsekwencji postanowieniem z [...] marca 2018 r. organ zobowiązany został do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania tego orzeczenia. Do dnia wniesienia skargi nie wydano jednak decyzji, jak również nie podjęto czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Wobec powyższego skarżący wnieśli o wyznaczenie organowi terminu na rozpoznanie ww. wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie wyznaczonym w postanowieniu Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. Opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są ponadto bardzo dużą liczbą korespondencji wpływającej do Biura Spraw Dekretowych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku prowadzonych postępowań, nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidywanych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z 15 marca 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin czterech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ, mimo otrzymania w dniu 15 marca 1948 r. przedmiotowego wniosku, pierwsze czynności podjął ponad 67 lat później, kiedy to w dniu 21 kwietnia 2005 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] o nadesłanie zaświadczenia z księgi hipotecznej prowadzonej dla nieruchomości oraz poświadczonych kopii innych dokumentów znajdujących się w księdze (dokumenty te uzyskano w dniu 9 września 2005 r. i 9 listopada 2005 r.). Kolejne czynności w sprawie podjęto w dniu 31 marca 2009 r. (pisma skierowane do Ministerstwa Gospodarki i Archiwum Państwowego [...]), w dniu 14 lipca 2009 r. (pismo skierowane do Archiwum Państwowego [...]) oraz w dniu 1 lutego 2016 r. (pisma skierowane do Sądu Rejonowego dla [...] i Kancelarii Notarialnej). Nawet zatem biorąc pod uwagę okoliczność, że postępowanie to było przez okres 1,5 miesiąca zawieszone (postanowieniem z [...] listopada 2015 r. postępowanie zawieszono, a następnie podjęto je postanowieniem z [...] grudnia 2015 r.), jak również konieczność ustalenia kręgu stron postępowania (w czym aktywnie uczestniczyli skarżący i ich pełnomocnik), uznać należało, że postępowanie to prowadzone było bardzo opieszale, zaś organ pierwsze czynności podjął po kilkudziesięciu latach, a następne z częstotliwością raz na kilka lat. Organ poza czynnościami wymienionymi powyżej nie gromadził już dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania, jak również nie informował stron o przyczynach zwłoki. Postępowanie to prowadzone było zatem z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta dużo wcześniej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.