I SAB/Wa 55/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], stanowiącą działkę nr [...] o pow. [...] m2, z obrębu [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. (data pierwszej prezentaty) J.K.(1) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2005 r. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ulicę [...]. W niniejszej sprawie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] stwierdził nabycie przez gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...] na "Mapie sytuacyjnej nieruchomości KW [...] dz. [...] (...) [...] dz. [...]. zajętej pod drogę publiczną wg stanu z dnia [...].12.1998 r." przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia [...].07.2008r. pod numerem ewidencyjnym [...] Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Miasta [...]. Za strony postępowania przeprowadzonego przez Wojewodę [...] zostali uznani: J.K(1). i J.K.(2) Następnie Wojewoda [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2015 roku zwrócił przekazany mu egzemplarz ww. decyzji ze wskazaniem, iż w związku ze zgonem J.K(2), nadanie klauzuli ostateczności na tę decyzję nie było możliwe. Decyzja jest obarczona wadą, o której stanowi art. 156 §1 pkt. 2 kpa, zaś organem właściwym do stwierdzenia nieważności tej decyzji jest Minister Infrastruktury i Rozwoju. W związku z powyższym Prezydent [...] pismem z dnia [...] września 2015 r. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji - zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa - z uwagi na to, iż przedmiotowa decyzja została wydana na rzecz osoby nieżyjącej tj. J.K(2), który w dniu wydania decyzji nie mógł być stroną niniejszego postępowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. wskazując, że skoro zaistniały okoliczności wymienione w art. 156 § 2 kpa, to należało przyjąć, iż decyzja ta obarczona jest wadą, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 kpa - co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności. Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], stwierdził nabycie przez gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...] na "Mapie sytuacyjnej nieruchomości KW [...] dz. [...]. (...) KW [...] dz. [...]. zajętej pod drogę publiczną wg stanu z dnia [...].12.1998 r." przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia [...].07.2008 roku pod numerem ewidencyjnym [...] Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Miasta [...] Jako strony postępowania zostali uznani: J.K(1) i małoletni M.K.. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2017 r. Rozpoznając wniosek o przyznanie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę Prezydent [...] pismami: - z dnia [...] listopada 2017 r. wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o udzielenie informacji dotyczącej nieruchomości zajętej pod ulicę [...] w [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2, od założenia ewidencji gruntów i budynków do chwili obecnej, - z dnia [...] stycznia 2018 r. zwrócił się do J.K(1) i E.M. o uzupełnienie wniosku poprzez dołączenie stosownych dokumentów, - z dnia [...] stycznia 2018 r. wystąpił o udzielenie szczegółowych informacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości do:1) Burmistrza w Dzielnicy [...], 2) Zarządu Dróg Miejskich, 3) Archiwum Państwowego [...], 4) Archiwum Akt Nowych w [...], 5) Biura Organizacji Urzędu. Zaś pismem z [...] lutego 2018 r. poinformował strony o prowadzonym postępowaniu dodając, że wniosek o wypłatę odszkodowania zostanie rozpatrzony do dnia [...] grudnia 2018 r. J.K. w dniu [...] stycznia 2018 r. (data wpływu do organu) wniosła - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy do dwóch miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, że stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wojewoda dodał, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Prezydent [...] podjął znikomą liczbę czynności procesowych w celu zgromadzenia materiału dowodowego i wydania merytorycznej decyzji, nie dotrzymał też terminu wskazanego w art. 35 kpa - tym samym pozostaje w bezczynności. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda uznał, iż na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa - a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia tej sprawy. Akta sprawy wraz z postanowieniem Wojewody [...] wpłynęły do organu w dniu [...] marca 2018 r. - zatem wyznaczony dwumiesięczny termin upłynął w dniu [...] maja 2018 r. W dniu [...] marca 2018 r., [...] kwietnia 2018 r. oraz [...] maja 2018 r. J.K. przesłała do organu brakujące dokumenty. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Prezydent [...] ponownie poinformował strony o prowadzonym postępowaniu podtrzymując, że wniosek o wypłatę odszkodowania zostanie rozpatrzony do dnia [...] grudnia 2018 r. Zaś pismami z dnia [...] lutego 2019 r.; - poinformował strony, że w przedmiotowej sprawie zostało zlecone wykonanie operatu szacunkowego ustalającego wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości, następnie zaś zostanie wyznaczony termin rozprawy administracyjnej, na którą zostaną wezwane strony postępowania administracyjnego oraz poinformował o terminie rozstrzygnięcia sprawy do dnia [...] października 2019 r., - wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o udzielenie informacji jakim obecnym działkom ewidencyjnym lub ich częściom odpowiada działka nr [...] z obrębu [...] oraz o przesłanie opracowania, o którym mowa w piśmie Biura Geodezji i Katastru z dnia [...].01.2018 r. W dniu [...] lutego 2019 r. J.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2005 r. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ulicę [...] - zarzucając mu rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Wniosła w niej o zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu w terminie czternastu dni od doręczenia akt organowi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i przedstawił przebieg postępowania w sprawie dodając, że strona postępowania na bieżąco była informowana o terminie załatwienia sprawy, ostatnio pismem z dnia [...] lutego 2019r., w którym wskazano, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie zostanie wydane do [...] października 2019 r. Do dnia [...] czerwca 2019 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, iż zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod część ulicy [...] w [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 nie został dotychczas rozpoznawany. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Choć Prezydent [...] nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa - to jednak należy mieć na względzie okoliczność, że podejmował on szereg czynności w sprawie, informował stronę o prowadzonym postępowaniu i o terminach jego zakończenia oraz zlecił wykonanie operatu szacunkowego. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. Sąd zasądził też na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.