I SAB/Wa 49/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2007 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1952 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] (obecnie ul. [...]) w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, tj. dz. nr [...] i nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącej J. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

J. G. pismem z 18 grudnia 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa (obecnie Minister Inwestycji i Rozwoju) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2007 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1952 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] (obecnie ul. [...]), w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, tj. działek nr [...] i [...]. Skarżąca wskazała, że pismem z dnia 30 listopada 2015 r. wystąpiła do organu o podjęcie działań w niniejszej sprawie, zaś w dniu 8 lutego 2016 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie ww. wniosku. W dniu 18 lutego 2016 r. organ wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] z prośbą o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości, zaś pismem z dnia 25 marca 2016 r. poinformował stronę, że przewidywany termin rozpatrzenia sprawy to dzień 30 czerwca 2016 r. Wobec niedotrzymania powyższego terminu skarżąca pismami z dnia 20 czerwca 2017 r. i z dnia 5 grudnia 2017 r. bezskutecznie ponaglała organ do wydania decyzji. Z uwagi na dalszą bezczynność wystąpiła ze skargą do Sądu, wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie dwóch miesięcy oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że przedmiotowy wniosek przekazany został do Ministerstwa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopiero w dniu 14 lutego 2011 r. Od tej daty podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego, jak również informowano stronę o przyczynach zwłoki oraz przewidywanym terminie rozpoznania sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ zauważył, że przedmiot niniejszej sprawy wymagał dokonania szczegółowej analizy akt, w tym dokumentacji sprzed wielu lat, a także prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Do chwili obecnej nie udało się natomiast, mimo podjęcia wielu czynności, uzyskać akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości, które stanowią podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Minister uzyskał ponadto informację o toczącym się postępowaniu spadkowym po dotychczasowym właścicielu przedmiotowej nieruchomości, a zatem do czasu jego zakończenia nie jest możliwe prawidłowe określenie stron postępowania. Organ zwrócił również uwagę na dużą ilość spraw prowadzonych przez poszczególnych referentów, w których podejmowanych jest szereg czynności materialno-technicznych, a które mają wpływ na okres podejmowania czynności w innych sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy Minister Inwestycji i Rozwoju (poprzednio Minister Infrastruktury i Budownictwa) jest bezczynny, bowiem od dnia 14 lutego 2011 r., kiedy to do organu wpłynęło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], którym przekazano Ministrowi Infrastruktury zgodnie z właściwością wniosek skarżącej z dnia 28 grudnia 2007 r., do dnia wyrokowania nie rozpoznał sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1952 r. w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Rozpoznając sprawę, Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że powyższy wniosek przekazany został przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] później, bo dopiero w dniu 5 kwietnia 2011 r., jednak okres siedmiu lat był aż nadto wystarczający do jego rozpoznania. Zwłoki organu w załatwieniu sprawy w żaden sposób nie może usprawiedliwić podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność dotycząca trudności w uzyskaniu akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości, czy też konieczność ustalenia kręgu stron postępowania. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika bowiem, że choć początkowo, tj. w 2011 r. i 2012 r. czynności organu były regularne, to już w kolejnych latach podjęto je zaledwie czterokrotnie (pisma z 26 lutego 2013 r. skierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] i Sądu Rejonowego dla [...], pismo z 18 lutego 2016 r. skierowane do Urzędu [...] oraz pisma z 19 czerwca 2017 r. i 29 grudnia 2017 r. skierowane do Sądu Rejonowego dla [...] w [...]). Organ nie zastosował się także w pełni do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 kpa. Jedynie kilkakrotnie (pisma z dnia: 16 czerwca 2011 r., 1 grudnia 2011 r., 30 marca 2012 r., 9 października 2012 r., 17 marca 2016 r. i 29 grudnia 2017 r.) poinformował strony o przewidywanym terminie zakończenia postępowania oraz o przyczynach zwłoki. Za żadnym jednak razem nie dotrzymał wyznaczonego przez siebie terminu załatwienia sprawy. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Minister Infrastruktury i Rozwoju nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2007 r. w zakresie działek nr [...] i nr [...]. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) termin, w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie ww. wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ przez ponad siedem lat nie zakończył przedmiotowego postępowania, zaś czynności zmierzające do gromadzenia materiału dowodowego podejmowane były rzadko, w znacznych odstępach czasu (często kilkuletnich). Organ nieregularnie informował również strony postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia i przyczynach zwłoki. Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 kpa. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie dużo krótszym. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1, 1a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.