I SAB/Wa 457/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu 22 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. W. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku Z. W. i J. W. z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako hip. [...] w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłości w rozpatrzeniu wniosku o którym mowa w pkt 1 wyroku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. W. solidarnie 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 18 października 2019 r. W.W. (dalej jako skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ/Prezydent) postępowania w sprawie wniosku z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako hip. [...]. W skardze podniesiono, że postępowanie toczy się od kilkudziesięciu lat, z przekroczeniem wszystkich terminów ustawowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do umorzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał tok instancyjny, poprzez złożenie ponaglenia przy piśmie z 17 października 2019 r. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej wpłynął do organu [...] lutego 1949 r. Pierwsza odnotowana czynność została podjęta przy piśmie z 19 listopada 2010 r., gdzie organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o przekazanie aktualnego wypisu z rejestru gruntów. [...] lutego 2017 r. na stronie Biuletynu Informacji Publicznej zamieszczono ogłoszenie w trybie art. 214b ust. 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 65, dalej jako ugn). Przy piśmie z 18 stycznia 2018 r. prezydent wystąpił o nadesłanie kopii decyzji komunalizacyjnych dotyczących działek wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości. Pismem z 14 lutego 2018 r. organ zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego [...] o nadesłanie odpisu skróconego aktu zgonu Z.W. i J.W., zaś pismem z 15 lutego 2018 r. do Sądu Rejonowego dla [...] oraz Sądu Rejonowego dla [...] o udzielenie informacji, czy toczyło się postępowanie o nabycie praw do spadku po ww. osobach. Postanowieniem z [...] marca 2018 r. odmówiono dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszeniu [...]. Pismami z 10 kwietnia 2018 r. i 31 października 2018 r. ponownie organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] jak w piśmie z 15 lutego 2018 r. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ przekroczył termin określony w art. 35 kpa zaś w toku postępowania nie informował strony o nierozpatrzeniu sprawy w terminie ze wskazaniem dodatkowego terminu w trybie art. 36 kpa i dotychczas nie wydał decyzji w sprawie. Oznacza to, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. W takiej sytuacji na podstawie art. 149 § 1 ppsa Sąd zobowiązał organ do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej wpłynął do organu [...] lutego 1949 r., zaś pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte dopiero 19 listopada 2010 r. Niemal siedem lat upłynęło nim dokonano ogłoszenia w trybie art. 214b ust. 2 i 4 ugn. Brak również jakichkolwiek czynności odnotowanych po 31 października 2018 r. Taki sposób działania organu godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), i prowadzi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa) co stanowi podstawę do uznania, że organ w sposób rażący naruszył podstawowe przepisy postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 120, 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. O kosztach w pkt 3 sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800). Na koszty składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, 480 zł zasądzone tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej.