I SAB/Wa 446/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. S., M. K., W. S., G. K., J. K., A. S. i K. Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], ozn. nr hip.[...], "Kolonia [...] we wsi [...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących I. S., M. K., W. S., G. K., J. K., A. S. i K. Z. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 4 lipca 2017 r. I. S., M. K., W. S., G. K., J. K., A. S. i K. Z. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...]. Skarżący wskazali, że organ naruszył art. 8, 12, 35 i 36 kpa. Podali, że wniosek nie został rozpoznany w ustawowym terminie, a organ nie podjął jakichkolwiek czynności w celu jego rozpoznania. Wobec czego wnieśli o: zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu przez Sąd organowi akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że wniosek o odszkodowanie za opisany grunt został złożony przez A. S. w dniu 23 listopada 2010 r., następnie w dniu 21 kwietnia 2011 r. do postępowania przystąpili I. i W. S. Wnioskiem z dnia 10 marca 2017 r. radca prawny M. A. poinformował o przystąpieniu do postępowania pozostałych stron oraz złożył dokumenty potwierdzające ich następstwo prawne. Zdaniem organu do zakończenia postępowania w sprawie konieczne jest ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz czy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Natomiast niedotrzymanie terminów załatwienia sprawy wynikało ze stopnia jej skomplikowania oraz bardzo dużej ilości spraw z zakresu odszkodowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Poza sporem jest, że Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...]. Organ bowiem pomimo upływu przepisanego terminu nie zakończył postępowania zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia złożonego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny jest terminem wystarczającym idającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ na przestrzeni kilku lat dokonał jedynie nielicznych czynności w sprawie i to w znacznych odstępach czasowych, co nie wskazuje na podejmowanie przez organ intensywnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Zauważyć także należy, że organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa, bowiem nie informował stron postępowania o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz o dodatkowym terminie rozpatrzenia opisanego wniosku odszkodowawczego. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie organ działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia, który obecnie wynosi już 7 lat. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 § 4 w zw. z art. 120 powołanej ustawy.