I SAB/Wa 43/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. i K. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku [...] września 1948r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] hip. nr [...] lit. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. B. i K. B. sumę pieniężną w kwocie po 1.000 zł (jeden tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od [...] na rzecz J. B. i K. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku

J.B. i K.B. pismem z dnia [...] sierpnia 2017r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta miasta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej numerem hipotecznym [...]. Skarżący powyższą skargę oparli o przepis art. 52 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a) w zw. z art. 54 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i zarzucili Prezydentowi m.st. Warszawy naruszenie przepisu art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a., w zw. z art. 12 k.p.a., polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi m.st. Warszawy miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, a na podstawie przepisu art. 119 pkt 4 p.p.s.a., w zw. z art. 120 p.p.s.a. wnieśli o rozpoznanie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym z uwagi na jej charakter, dotyczący rozpoznania sprawy o bezczynność organu. Nadto skarżący wnieśli na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł oraz o zasądzanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. Jednocześnie na wypadek, gdyby Prezydent [...] nie zastosował się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., skarżący wnieśli o orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a w zw. z art. 55 ust. 1 p.p.s.a. oraz o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi, oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w trybie art. 106 p.p.s.a. z dokumentów dołączonych do skargi dla wykazania bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznaniu ww. wniosku. W uzasadnieniu skargi podano, że pismem z dnia 10 września 1948r. K.G. działając w imieniu dawnych właścicieli hipotecznych nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości. W dniu [...] września 2016r., złożone zostało zażalenie na bezczynność Prezydenta [...]. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało Prezydenta [...] do przesłania akt postępowania. Zażalenie nie zostało do dnia wniesienia niniejszej skargi rozpoznane, a Prezydent [...] do dnia złożenia skargi nie podjął żadnych czynności mających na celu zakończenie przedmiotowego postępowania i wydania rozstrzygnięcia, jak również nie przekazał akt postępowania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, celem rozpoznania zażalenia. Jednocześnie Prezydent [...] nie powiadomił pełnomocnika wnioskodawcy o przyczynach tak długiej zwłoki, co stanowi ustawowy obowiązek organu w przypadku uchybienia terminowi do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie skarżących wypełnione zatem zostały przesłanki do uznania bezczynności Prezydenta [...], przy czym skarżący spełnili zadość wyczerpaniu środków zaskarżenia art. 52 § 1,2, 3 i 4 p.p.s.a. i wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta [...], a w ocenie skarżących brak rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze od prawie roku zażalenia, nie może pozbawiać strony możliwość ochrony jej praw i blokować drogę sądową do uznania bezczynności Prezydenta [...]. Prezydent [...] w ocenie skarżących pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postępowania, bowiem pomimo toczącego się od ponad 69 lat postępowania o przyznanie własności czasowej, jak i wystąpienia z zażaleniem na bezczynność, sprawa nie została zakończona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podniósł, że z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, w szczególności w zakresie - czy w sprawie przedmiotowej nieruchomości nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji oraz bardzo dużą ilością spraw z zakresu wniosków roszczeniowych o zwrot nieruchomości, nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy we wcześniejszym terminie. Organ dodał, że waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwoliły na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie, a jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie mogła decydować jedynie aktywność procesowa strony i ilość składanych przez nią skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z dnia [...] września 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości, w trybie art.7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.( Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako dekret). Zdaniem Sądu był to czas – blisko 70 lat, aż nadto wystarczający na zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie decyzji merytorycznej. Co istotne organ wskazał, że prowadzi jednocześnie postępowanie w sprawie o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, która to sprawa powinna zostać poprzedzona wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Tym niemniej organ nie poczynił w tym zakresie żadnych kroków natury procesowej, a wręcz nie podejmując żadnych działań w sprawie przedmiotowej, uzasadniał swoją bezczynność załączeniem do sprawy o odszkodowanie (która powinna się toczyć po zakończeniu sprawy niniejszej, a na czas jej trwania winna ulec zawieszeniu) akt administracyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Organ nie poinformował pełnomocnika skarżących o przyczynach niezakończenia postępowania ani o terminie załatwienia sprawy. Innymi słowy, organ prowadząc przedmiotowe postępowanie nie zastosował się do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem przez okres niemal 70 lat nie informował stron postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia, czy też o przyczynach zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z [...] września 1948 r. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku skarżących, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że postępowanie, choć faktograficznie i merytorycznie skomplikowane toczy się dziesiątki lat. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ przez blisko 70 lat nie informując skarżących o przyczynach zwłoki nie zakończył postępowania. Wobec powyższego należy stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie dużo krótszym. Jednocześnie Sąd uznał, że w przedstawionych okolicznościach zasadne było przyznanie na rzecz skarżących kwot po 1000 zł, które to kwoty mieszczą się w wymiarze określonym w art. 154 § 7 p.p.s.a. i stanowią środek o charakterze kompensacyjnym, służącym zrekompensowaniu szkód i zadośćuczynieniu skarżącym długotrwałości braku rozstrzygnięcia. Powyższe rozstrzygnięcie winno zmobilizować organ do pilnego załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.