I SAB/Wa 426/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Collegium [...] Wydziału [...] w [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rozwoju do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1952 r., nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r., nr [...] w części dotyczącej działek ewidencyjnych obecnie oznaczonych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w [...], w obrębie [...], arkusz mapy [...] - w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz skarżącego Collegium [...] Wydziału [...] w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Collegium [...] Wydziału [...] w [...] pismem z [...] września 2019 r. wniosło skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1952 r., nr ew. [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r., nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 14 dni od daty zwrotu akt. Ponadto, wniósł o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według nom przepisanych. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Zarzucił naruszenie przepisów art. 8, 12, 35 § 1 i 35 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu skargi rozwinął zarzuty i przedstawił przebieg postępowania wskazując m.in., że zawiadomieniem z [...] lipca 2017 r. Minister poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie i wyznaczył termin rozstrzygnięcia na [...] grudnia 2017 r. Pismem z [...] kwietnia 2018 r. organ powiadomił, że wydanie decyzji nie było możliwe we wcześniej ustalonym terminie i wyznaczył nowy termin rozpoznania sprawy do [...] września 2018 r. Kolejnym pismem z [...] września 2018 r. organ poinformował o braku możliwości rozpatrzenia sprawy w terminie ze względu na konieczność ustalenia aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości oraz wyznaczył kolejny termin rozpoznania sprawy do [...] grudnia 2018 r. Pismem z [...] listopada 2018 r. skarżący wniósł ponaglenie. Skarżący podniósł, że do dnia wniesienia skargi, pomimo wyznaczenia terminu załatwienia sprawy organ nie wydał decyzji, jak również nie poinformował o nowym terminie załatwienia sprawy. Zdaniem skarżącego organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania, w tym zaniechał zawiadomienia strony o stanie sprawy oraz o przyczynach opóźnienia w załatwieniu sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] rozpatrzył wniosek Collegium [...] i umorzył postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1952 r., nr ew. [...] w części dotyczącej obecnych działek ewidencyjnych nr : [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w [...] w obrębie [...] arkusz mapy [...]. Minister zaznaczył, że obecnie toczy się jedynie postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1952 r., nr ew. [...] w części dotyczącej obecnych działek ewidencyjnych (lub ich części) nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], arkusz mapy [...]. Minister podniósł, że w toku postępowania dokonywał licznych czynności wyjaśniających, wielokrotnie informował strony o przyczynach przedłużenia postępowania i przewidywanych terminach rozstrzygnięcia sprawy. Organ wyjaśnił, że sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany ze względu na trudności w zgromadzeniu niezbędnego materiału dowodowego po ponad 60 latach od wydania kontrolowanych rozstrzygnięć. Zaznaczył, że zgromadzenie niezbędnego materiału dowodowego wymagało wystąpienia do licznych archiwów, urzędów i innych instytucji oraz dokonania kwerendy przez referenta prowadzącego sprawę zasobów cyfrowych bibliotek, portali internetowych oraz artykułów prasowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości na okoliczność zajęcia i władania nieruchomością przez wojsko polskie w okresie od 1939 r. do 1953 r. Organ wskazał, że konieczne było sporządzenie opinii geodezyjnej dotyczącej aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości. Podkreślił, że pomimo podjęcia szeregu czynności dotychczasowe działania nie doprowadziły do odnalezienia pełnych akt archiwalnych. Ponadto konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty dotyczące spełnienia dekretowych przesłanek wywłaszczeniowych nieruchomości, tj. zajęcia i władania nieruchomością przez wojsko polskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra Rozwoju, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie wniesienia ponaglenia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Minister Rozwoju prowadził postępowanie dotyczące wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sposób przewlekły. Wniosek z [...] maja 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1952 r., nr ew. [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r., nr [...] pozostaje nadal nierozpoznany, co do części działek. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] marca 209 r., nr [...] rozpoznał wniosek w części dotyczącej obecnych działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Natomiast, co do pozostałych działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], arkusz mapy [...] wniosek pozostał nadal nierozpoznany. Z akt sprawy wynika, że Minister podejmował liczne czynności wyjaśniające oraz gromadził niezbędny do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy. W tym celu pismem z [...] czerwca 2017 r. zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o wskazanie interesu prawnego i złożenie dokumentów archiwalnych. W dniu [...] czerwca 2017 r. pełnomocnik udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Pismami z [...] lipca 2017 r. Minister zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...], Archiwum Akt Nowych w [...], Instytutu Pamięci Narodowej, Wojskowego Biura Historycznego w [...], Archiwum Wojskowego w [...] o nadesłanie dokumentów dotyczących nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Przy pismach z [...] sierpnia 2017 r., [...] sierpnia 2017 r., [...] września 2017 r., [...] października 2017 r., [...] października 2017 r., [...] października 2017 r., organy i instytucje do jakich zwrócił się organ udzieliły odpowiedzi na wezwanie. Pismami z [...] kwietnia 2018 r. Minister ponownie wystąpił do instytucji i organów o odszukanie oraz nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Przy piśmie z [...] sierpnia 2018 r. akta sprawy zostały przekazane uprawnionemu geodecie z uwagi na konieczność sporządzenia opinii geodezyjnej dotyczącej aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości. Opinia została sporządzona w dniu [...] września 2018 r. Pismami z [...] września 2018 r. organ zwrócił się do Urzędu Miasta [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości oraz zawiadomił strony o przewidywanym terminie rozpoznania sprawy do [...] grudnia 2018 r. Pismem z [...] listopada 2018 r. Minister ponownie zwrócił się do Urzędu Miasta [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości. W dniu [...] stycznia 2019 r. Urząd Miasta [...] udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju umorzył postępowanie z wniosku Collegium [...] o stwierdzenie nieważności decyzji wskutek cofnięcia wniosku w zakresie działek ewidencyjny nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Z akt sprawy wynika, że [...] września 2019 r., [...] września 2019 r., [...] września 2019 r., [...] września 2019 r., podejmowane były przez pracownika organu czynności polegające na sporządzeniu fotokopii fragmentów książki pt."71 lat 1 Wojskowego Szpitala Klinicznego w Lublinie 1944-2015", analizie stanu prawnego działek nr [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], arkusz mapy [...] analizie [...] Dziennika Urzędowego z lat 1949-1950 oraz Dziennika Urzędowego Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z lat 1951-1953. Pismami z [...] września 2019 r. organ zwrócił się do [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego w [...], Ministerstwa Obrony Narodowej, Centralnego Archiwum Wojskowego, Archiwum Wojskowego w [...], Archiwum Wojskowego w [...], Instytutu Pamięci Narodowej, Rejonowego Zarządu Infrastruktury, Archiwum Państwowego w [...], Urzędu Miasta [...] oraz [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o odszukanie i nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących nieruchomości. Ponadto, pismem z [...] września 2019 r. Organ zwrócił się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o nadesłanie informacji, czy w stosunku do ww. nieruchomości było prowadzone postępowanie regulacyjne na podstawie at. 61 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej przez Komisję Majątkową dla Kościoła Katolickiego działającą przy Ministerstwie. Pismem z [...] października 2019 r. Minister zwrócił się do Rejonowego Zarządu Infrastruktury o weryfikację, czy w aktach dotyczących nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i przy ul. [...] znajdują się akta dotyczące przedmiotowego wywłaszczenia, a w szczególności wniosek wywłaszczeniowy Kwatermistrzostwa Dowództwa Okręgu Wojskowego nr [...]. Pismami z [...] października 2019 r. Minister zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...], [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Urzędu Miasta [...], Ministerstwa Obrony Narodowej, Centralnego Archiwum Wojskowego, Archiwum Wojskowego w [...], Archiwum Wojskowego w [...] o objęcie kwerendą archiwalną również postępowań prowadzonych na wniosek Wojska Polskiego dotyczących wywłaszczeń innych nieruchomości położonych w [...] oraz o nadesłanie stosownej dokumentacji dotyczącej niniejszego postępowania wywłaszczeniowego. Pismem z [...] października 2019 r. Minister wystąpił do Ministerstwa Obrony Narodowej z zapytaniem czy Ministerstwo zawarło z Collegium [...] ugodę (umowę, porozumienie) dotyczące przedmiotowej nieruchomości, na podstawie której zwróciło część wywłaszczonej nieruchomości dawnemu właścicielowi, przyznało nieruchomość zamienną w zamian za wywłaszczoną nieruchomość, bądź wypłaciło odszkodowanie. Wskazać należy, że przez pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dłuższych odstępach czasu i niekoncentrowanie tych czynności. Wprawdzie organ podejmował szereg czynności koniecznych do rozpoznania sprawy, jednak nie przez cały okres postępowania były one podejmowane na bieżąco. Np. od listopada 2017 r. kiedy na wezwanie organu zostały nadesłane dokumenty i informacje przez Archiwum Wojskowe w [...], Wojskowe Biuro Historyczne, IPN, Archiwum Akt Nowych kolejne działania organ podjął [...] kwietnia 2018 r. Następną czynność organ podjął [...] sierpnia 2018 r. powołując geodetę celem sporządzenia opinii w sprawie. Natomiast, po wydaniu decyzji z [...] marca 2019 r. organ podjął następne działania dopiero [...], [...], [...], [...] i [...] września 2019 r. Oznacza to, ze organ nie koncentrował czynności w sprawie. Dlatego na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1952 r., nr ew. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1952 r., nr [...] w części dotyczącej działek ewidencyjnych obecnie oznaczonych nr : [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], arkusz mapy [...]. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, to termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (vide wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Należy zgodzić się z organem, że sprawa ma skomplikowany charakter z uwagi także na konieczność zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego po ponad 60 latach od wydania kontrolowanych rozstrzygnięć. Jednocześnie w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej określonej w art. 149 § 2 P.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, gdy istnieje obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a., w pkt 3 sentencji - na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 100 zł.