I SAB/Wa 414/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.

Pismem z [...] września 2019 r. [...] (dalej jako: skarżąca) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] (dalej: organ/prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji o przyznaniu odszkodowania na podstawie art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...]. Skarżąca wniosła o: zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji będącej odpowiedzią na wniosek skarżącej w terminie 30 dni wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa. zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przypisanych, W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Wojewoda [...] [...] lutego 2019 r. wydał postanowienie nr [...] w którym uznał zażalenie skarżącej za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Skarżąca podał, że w uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że Prezydent [...] nie podjął czynności w celu wydania merytorycznej decyzji w sprawie wniosku złożonego 22 października 2010 r. o odszkodowanie na podstawie art. 215 ugn. Wojewoda wskazał także, że zażalenie zostało rozpatrzone w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy gdyż Prezydent nie ustosunkował się do zarzutów zażalenia oraz nie przekazał akt sprawy. Skarżąca wskazała także, że pomimo wyznaczonego przez Wojewodę terminu Prezydent [...] nadal nie wydał merytorycznej decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2013 r. Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie. Wskazano, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej przez Prezydenta [...]. Wskazano także, że w sprawie konieczne jest ustalenie wszystkich stron postępowania, rozliczenie nieruchomości w aktualnych działkach ewidencyjnych, a także sprawdzenie czy odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość nie zostało przyznane dawnym właścicielom na podstawie umów indemnizacyjnych. Organ wskazał także, że odnalazł akt zgonu [...] i obecnie podejmowane są działanie w celu ustalenia jego następców prawnych. Zarządzeniem z 31 października 2019 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżącej do wskazania w terminie 7 dni czy skarga na bezczynność dotyczy nierozpoznania przez organ wniosku z [...] października 2010 r. o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość czy też nierozpoznania wniosku z [...] stycznia 2016 r. o podjęcie ww. postępowania zawieszonego postanowieniem Prezydenta [...] z [...] lipca 2013 r. nr [...]. Jednocześnie pełnomocnik został poinformowany, że w przypadku braku odpowiedzi, Sąd potraktuje powyższą skargę jako skargę na bezczynność w przedmiocie nierozpoznania przez organ wniosku z [...] października 2010 r. o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość. Wobec braku odpowiedzi na powyższe wezwanie Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności w przedmiocie nierozpoznania przez organ wniosku z [...] października 2010 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy u [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z https://sip.lex.pl/ - /document/16982717?unitId=art(119)pkt(4)&cm=DOCUMENT art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - dalej jako: p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a. - w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.). W przypadku skarg na bezczynność organu wyczerpanie środków zaskarżenia następuje przez wniesienie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. (w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność, organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprowadza się zatem do tego, że skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środków prawnych przewidzianych w art. 37 § 1 k.p.a., tzn. winien wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła do Wojewody [...], za pośrednictwem Prezydenta [...], zażalenie, a Wojewoda uznał je za uzasadnione wyznaczając Prezydentowi [...] termin 4 miesięcy na wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Uprzednie złożenie przez skarżącą zażalenia do Wojewody [...] wyczerpuje zatem wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Okoliczność ta nie jest również kwestionowana przez organ. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania nakłada na organ przepis art. 35 § 1 i 2 k.p.a. O każdym przypadku gdy sprawa nie zostanie załatwiona w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z [...] lipca 2013 r. Prezydent [...] zawiesił z urzędu postepowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w [...] przy ul [...] ozn. Hip [...] dz. [...] – do czasu ustalenia adresu zamieszkania [...] ewentualnie ustalenia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Z akt sprawy wynika, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli [...]. [...] swoją niepodzielną połowę działki gruntu na mocy aktu notarialnego z [...] kwietnia 1943 r. sprzedał [...], po której spadek nabyła skarżąca. Organ z urzędu podjął czynności w sprawie ustalenia wszystkich stron postępowania. Jak wynika z akt pełnomocnik skarżącej pismem z [...] marca 2013 r. wniósł o wydanie w odniesieniu do skarżącej decyzji częściowej w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz oświadczyła, że nie posiada wiedzy o losach i ewentualnych następcach prawnych [...]. Z akt sprawy wynika także, że pełnomocnik skarżącej 19 września 2013 r. złożył wniosek o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Organ ustalił, że [...] zmarł [...] sierpnia 1966 r. w [...]. Pismem z [...] stycznia 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o podjęcie zawieszonego postepowania. Pismem z [...] marca 2018 r. organ poinformował skarżąca, że przyczyna zawieszenia nie ustała. Nie rozpoznał jednak formalnie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Jednak w tym zakresie skarżąca skargi nie złożyła. 9 września 2017 r. skarżąca złożyła zażalenie do Wojewody [...], który uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na wydanie decyzji, jednak nie miał on wiedzy o tym, ze postepowanie postanowieniem z [...] lipca 2013 r. jest zawieszone. Pismem z [...] października 2019 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego o nadesłanie uwierzytelnionej kopii odpisu dokumentu stwierdzającego prawa spadkowe po [...] synu [...] z d. [...] urodzonego [...] sierpnia 1892 r. w [...], zmarłego [...] sierpnia 1966 r. w [...] W tych okolicznościach Sąd uznał, że powołana na wstępie skarga na bezczynność Prezydenta [...] nie zasługuje na uwzględnienie gdyż organ nie dysponuje dokumentami, które pozwalają mu na ustalenie wszystkich stron postępowania, w tym kręgu następców prawnych po [...]. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ winien zatem zintensyfikować swoje działania zmierzające do ustalenia następco w prawnych. Sąd zwraca tak ze uwagę, że strona również ma możliwość i obowiązek czynnego udziału w postępowaniu i dostarczenia organowi dokumentów niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy bez odrębnego wezwania organu w tym zakresie, zaś obowiązkiem organu jest rzetelne zweryfikowanie informacji oferowanych przez strony i analiza całości materiału dowodowego, którym dysponuje i które w ramach swoich kompetencji może uzyskać. W niniejszej sprawie bowiem do czasu ustalenia wszystkich stron postępowania merytoryczne rozpoznanie wniosku o odszkodowanie skarżącej nie będzie możliwe. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 151 ppsa skargę oddalił.