I SAB/Wa 393/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu wyjaśniła, że w dniu [...] grudnia 1990 r. spadkobiercy zmarłego [...] złożyli do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] podanie o przyznanie odszkodowania za mienie pozostawione na [...] przez [...]. Wojewoda [...] decyzją dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] potwierdził, że [...], spadkobiercy [...] posiadają prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez niego majątku [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Skarżąca podkreśliła, że wskazana decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r. nie zwiera jednak rozstrzygnięcia w kwestii potwierdzenia prawa do rekompensaty za należącą do [...] nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], a kwestia nieruchomości została poruszona jedynie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Oznacza to, że Wojewoda do chwili obecnej nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie potwierdzenia lub odmowy rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Brak wydania przez Wojewodę decyzji w sprawie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] potwierdził Minister Skarbu Państwa w postanowieniu z dnia [...] września 2015 r. wydanym na skutek wniosku o stwierdzenie nieważności w części decyzji nr [...]. Postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. stało się prawomocne, o czym [...] Urząd Wojewódzki zawiadomiony został przez Ministra Skarbu Państwa pismem z dnia [...] listopada 2015 r. Skarżąca wskazała, że w dniu [...] lutego 2017 r. [...] Urząd Wojewódzki został wezwany do wydania decyzji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. ponownie wezwano organ do wydania decyzji w tej sprawie. Do dnia złożenia skargi Wojewoda nie wydał decyzji w sprawie. W tej sytuacji skarżąca wniosła o: zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], pominiętej w decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie, wymierzenie Wojewodzie grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Zdaniem organu wojewódzkiego postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]. Organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i wskazał, że w przedmiotowej sprawie [...] we wnioskach z dnia [...] grudnia 1990 r. oraz z dnia [...] grudnia 2007 r. jasno i precyzyjnie określili zakres przedmiotowy wniosku, wnosząc o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. majątku [...], powiat [...], województwo [...]. Nieruchomość pozostawiona w [...] przy ulicy [...], o której informacje organ powziął ze złożonego w toku postępowania orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] kwietnia 1945 r., nie stanowiła przedmiotu powołanych wniosków. W ocenie organu decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda potwierdził [...] prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej majątku [...], pow. [...] oraz odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w [...] przy ulicy [...]. W decyzji tej Wojewoda w sposób wyraźny i jednoznaczny stwierdził, że stronom nie przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w [...] przy ul. [...], wskazując jako przeszkodę do potwierdzenia uprawnień uchybienie terminowi określonemu w art. 5 ust. 1 ustawy o prawie do rekompensaty. Analiza treści rozstrzygnięcia Wojewody nie pozwala na twierdzenie, że organ pozostawił jakąkolwiek część przedmiotu sprawy poza oceną i rozstrzygnięciem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1, art. 35 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy Wojewoda [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] grudnia 1990 r., ponowionego wnioskiem z dnia [...] grudnia 2007 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...]. Co prawda Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] rozpoznał powołane wnioski, jednak decyzja ta nie zawiera w sentencji żadnego rozstrzygnięcia w kwestii potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...]. Jeśli w ocenie organu wystarczające jest, że kwestia uzyskania rekompensaty za przedmiotową nieruchomość została przez Wojewodę omówiona w uzasadnieniu wydanej decyzji, to winien on w tej sprawie odmówić wszczęcia postępowania. Jeśli zaś organ uzna, że wydana wcześniej decyzja jest jedynie częściowym rozstrzygnięciem złożonych wniosków, to powinien on wydać odrębne rozstrzygnięcie w nierozpatrzonym do tej pory zakresie. Nie ma jednak takiej możliwości, by jeśli strona twierdzi, że złożyła wniosek uzupełniający, który nie został rozpatrzony w ramach wydanej już decyzji, organ pozostawił taki wniosek w ogóle bez merytorycznego rozpatrzenia. Nie przesądzając zatem kierunku działalności orzeczniczej organu, niewątpliwie organ musi wypowiedzieć się co do żądania skarżących w formie prawem przewidzianej, czyli postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania lub decyzji merytorycznej potwierdzającej lub odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...]. Samo przekonanie organu, że sprawa ta została juz rozstrzygnięta, nie jest wystarczające. Musi ono bowiem przybrać odpowiednią formę administracyjną. Powyższa okoliczność powoduje, że Sąd uznał zasadność skargi na bezczynność Wojewody i z tego względu zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Wobec znacznego przekroczenia terminów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego i prowadzenia postępowania z naruszeniem zasad w nim określonych, a także biorąc pod uwagę fakt, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty toczy się od wielu lat, Sąd uznał, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. Co prawda w rozpoznawanej sprawie organ nie respektował w toku postępowania zasady szybkości postępowania, jednakże skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła konieczności zastosowania tego środka. Sąd miał też na uwadze, że decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. organ rozpoznał (przynajmniej częściowo) wniosek skarżącej o potwierdzenie prawa do rekompensaty i przyznał następcom prawnym byłego właściciela rekompensatę w wysokości [...]. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1, § 1a oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie art. 151 w związku z art. 154 § 6 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.