I SAB/Wa 387/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Gabriela Nowak, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia odwołania; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części.

W piśmie z dnia 10 listopada 2022 r. M. L. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w rozpoznaniu jego odwołania od decyzji Prezydenta m.[...] z dnia 2 sierpnia 2022 r. nr [...] odmawiającej przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem N.L. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca, zasądzenie kosztów postępowania oraz wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) lub przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi skarżący oświadczył, że w dniu 8 sierpnia 2022 r. złożył za pośrednictwem Prezydenta m.[...] odwołanie od decyzji z dnia 2 sierpnia 2022 r. Odwołanie zostało przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 9 sierpnia 2022 r., co oznacza, że z tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Postępowanie to winno być zakończone bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w dniu 9 września 2022 r., a w przypadku szczególnych komplikacji, nie później niż w dniu 9 października 2022 r., tj. w terminach określonym w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Skarżący podkreślił, że mimo upływu tych terminów organ nie podjął żadnych działań zmierzających do merytorycznego rozpatrzenia jego wniosku i wydania stosownej decyzji. W tej sytuacji wniósł w dniu 27 października 2022 r. ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Do dnia wniesienia skargi do Sądu nie otrzymał jednak decyzji organu w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, informując, że w dniu 13 grudnia 2022 r. została wydana decyzja nr KOC/4906/Sr/22 uchylająca decyzję Prezydenta m.[...] z dnia 2 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania przez organ odwołania. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów, będą natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie odwołanie M.L. od decyzji Prezydenta m.[...] z dnia 2 sierpnia 2022 r. wpłynęło do organu w dniu 10 sierpnia 2022 r. (prezentata organu). Od tego dnia biegł zatem termin do załatwienia sprawy przez organ, który upłynął w dniu 12 września 2022 r. (poniedziałek). Jak wynika z akt administracyjnych, organ zakończył postępowanie w dniu 13 grudnia 2022 r., wydając decyzję nr KOC/4906/Sr/22, która w tym samym dniu została doręczona stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że organ pozostawał w bezczynności, bowiem załatwił sprawę trzy miesiące po upływie terminu przewidzianego w art. 35 § 3 k.p.a. Kolegium nie zrealizowało również obowiązku przewidzianego w art. 36 k.p.a. i nie poinformowało strony o niezałatwieniu sprawy w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Powyższe skutkowało uwzględnieniem skargi na bezczynność organu. Natomiast w związku z rozpatrzeniem odwołania skarżącego i wydaniem decyzji przez organ, postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe i w tym zakresie należało umorzyć postępowanie sądowe w pkt 1 wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Od upływu terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a., liczonego od dnia doręczenia organowi odwołania, do dnia zakończenia postępowania odwoławczego upłynęło, jak już wskazano, 3 miesiące. Sąd ocenił, że taka długość uchybienia terminu świadczy wprawdzie o naruszeniu prawa przez organ, jednak temu naruszeniu nie można przypisać rażącego charakteru w wyżej przedstawionym rozumieniu, bowiem zwłoka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nie jest znaczna, zaś z akt administracyjnych nie wynika, by organ celowo dążył do przedłużania postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał w pkt 2 wyroku, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc pod uwagę, że organ zakończył już postępowanie odwoławcze, zaś uchybienie terminowi do załatwienia sprawy nie przekroczyło 3 miesięcy Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za wymierzeniem organowi grzywny lub przyznaniem od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nałożenie grzywny ma charakter fakultatywny i stanowi dodatkowy środek o dyscyplinująco-represyjnym charakterze, który powinien być stosowany w drastycznych przypadkach niezałatwienia sprawy przez organ (zob. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 86/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Jak wynika z przedstawionych wyżej okoliczności, taki przypadek nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie, brak jest również konieczności stosowania dodatkowych środków dyscyplinujących organ do załatwienia tej sprawy, skoro organ wydał już decyzję kończącą postępowanie. Z kolei suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny, natomiast ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy, pozostawiona została uznaniu sądu. Ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, w szczególności biorąc pod uwagę, że odwołanie skarżącego zostało rozpatrzone. Z tych przyczyn Sąd w pkt 3 wyroku oddalił skargę w części dotyczącej wniosku o wymierzenie grzywny oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W niniejszym postępowaniu skarżący nie był reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, a w myśl art. 205 § 1 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Skarżący jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a także nie stawiał się w sądzie, w związku z czym należało stwierdzić, że nie poniósł niezbędnych kosztów postępowania w rozumieniu wyżej przedstawionym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 sentencji. Umorzenie postępowania w pkt 1 sentencji nastąpiło na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji Sąd wydał na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.