I SAB/Wa 378/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie uchylenia zarządzenia lub zmiany decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku J. M. z dnia 30 sierpnia 2016 r., w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

J.M., reprezentowany przez adwokata P.O., pismem z dnia [...] maja 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rozpoznania wniosku w sprawie uchylenia zarządzenia lub zmiany decyzji. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem J.M., reprezentowanego przez pełnomocnika, z dnia [...] sierpnia 2016 r. o uchylenie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1948 r. w przedmiocie przejęcia nieruchomości ziemskiej [...] (objętej [...] przy Sądzie Grodzkim w [...], o obszarze [...] w powiecie [...]), stanowiącej własność J. z D. M. na własność Skarbu Państwa na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi, ewentualnie o zmianę decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1993 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1948 r. J.M., reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia 3 marca 2017 r. wezwał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę J.M., wniesioną pismem z dnia [...] maja 2017 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem, celem tej skargi jest zmobilizowanie organu do merytorycznego zakończenia wszczętego postępowania administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem, że organ nie rozpoznał wniosku z dnia 30 sierpnia 2016 r., od którego rozpoczął biec termin do załatwienia niniejszej sprawy. Tymczasem pomimo upływu ponad roku od złożenia przez J.M., reprezentowanego przez pełnomocnika, wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, wobec czego organ administracji publicznej nadal pozostaje w zwłoce. W konsekwencji zarzut bezczynności Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę przedmiot i stan faktyczny sprawy, jest to rozsądny i realny czas w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, z uwzględnieniem złożoności materii orzekania. Jednocześnie, w okolicznościach kontrolowanej sprawy, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność w prowadzeniu przedmiotowego postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przystępując bowiem do oceny, czy przewlekłość miała charakter rażący należy stwierdzić, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Jak wskazuje się w orzecznictwie, "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). W konsekwencji o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności (zob. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 237/15). Tym samym stwierdzić należy, że bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące tę bezczynność organu (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 1514/14). W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę datę wpływu do organu administracji publicznej wniosku wszczynającego przedmiotowe postępowanie, a także charakter sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na gruncie rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że realia prowadzenia znacznej liczby analogicznych postępowań przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, znacznie utrudniają dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia. Jednakże powyższe nie wpływa na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów prawa. Dlatego też okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, a w szczególności zainicjowanie postępowania w 2016 r. i jego przebieg determinują ocenę, że zaistniała bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w prowadzeniu przedmiotowego postępowania nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149a oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.