I SAB/Wa 36/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. T. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę.

A. T. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] września 2020 r., sprecyzowanym w dniu [...] lutego 2021 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie niewydania od [...] kwietnia 2020 r. zaświadczenia do [...], uprawniającego skarżącą do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską. W odpowiedzi ma skargę organ wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie wskazując, że przed wniesieniem skargi do Sądu skarżąca nie wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ponaglenia. Prezydent zauważył ponadto, że zaświadczenia do [...], uprawniające do bezpłatnych przejazdów nie wymagają wydawania decyzji administracyjnej, lecz są realizowane na podstawie zaświadczenia, którego podstawę stanowi uchwała Rady [...] z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w sprawie ustalenia cen za usługi przewozowe środkami lokalnego transportu zbiorowego w [...] . Organ zauważył, że w niniejszej sprawie w dniu [...] września 2019 r. zawarto ze skarżącą kontrakt socjalny. Ocena realizacji ustaleń kontraktu odbywała się w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w dniach [...] grudnia 2019 r., [...] stycznia 2020 r. i [...] marca 2020 r., w obecności kuratora skarżącej. Na podstawie ww. kontraktu socjalnego, po ustaleniu że skarżąca realizuje jego zapisy, zainteresowana otrzymywała zaświadczenia uprawniające ją do bezpłatnego korzystania ze środków transportu zbiorowego do dnia, w którym miała się odbyć kolejna ocena realizacji ustaleń kontraktu. Uprawnienia te miały zmobilizować skarżącą do systematycznego leczenia się i ułatwić jej zgłaszanie się na wizyty lekarskie. W dniu [...] marca 2020 r., podczas spotkania w sprawie oceny realizacji kontraktu socjalnego ustalono, że kolejna taka ocena dokonana zostanie w dniu [...] kwietnia 2020 r., jednak ze względu na sytuację pandemiczną i konieczność ograniczania kontaktów społecznych do niezbędnego minimum, po ustaleniu ze skarżącą oraz jej kuratorem, odstąpiono od dokonania ww. oceny i w związku z tym nie wydano zaświadczenia uprawniającego do korzystania z bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską. Jak ponadto wyjaśniono telefonicznie ze skarżącą i jej kuratorem, wizyty lekarskie, będące przedmiotem zobowiązań wynikających z kontraktu, miały postać teleporady, a zatem skarżąca nie musiała korzystać z transportu zbiorowego. Kurator oświadczył również, że skarżąca będzie miała wsparcie rodziców, którzy zapewnią jej w razie potrzeby własny środek transportu. Ustalono również, że w przypadku wyznaczenia wizyty lekarskiej w gabinecie, skarżąca lub jej kurator poinformują o tym organ. W związku z przekazanymi przez skarżącą informacjami o planowanych wizytach lekarskich w czerwcu 2020 r., dokonano w dniu [...] czerwca 2020 r. oceny kontraktu socjalnego i na tej podstawie otrzymała ona zaświadczenie uprawniające ją do bezpłatnych przejazdów. W tej sytuacji niezasadne są twierdzenia skarżącej o zaprzestaniu kontaktów ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej, tym bardziej, że w okresie od kwietnia do lipca 2020 r. pracownik socjalny kontaktował się z nią wielokrotnie telefonicznie, jak również była ona objęta stałym wsparciem finansowym na zaspokajanie bieżących potrzeb. Mając powyższe na uwadze wniesioną skargę należy uznać za niezasadną. Organ zaznaczył również, że kurator częściowo ubezwłasnowolnionej skarżącej nie poparł niniejszej skargi na bezczynność. Sąd pismem z [...] czerwca 2021 r. wezwał pełnomocnika z urzędu skarżącej A. T. – adw. M. K. do wskazania, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy kurator częściowo ubezwłasnowolnionej skarżącej – J. T. popiera jej skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie niewydania od [...] kwietnia 2020 r. zaświadczenia do [...], uprawniającego skarżącą do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską. Pełnomocnik skarżącej pismem z [...] czerwca 2021 r. poinformowała, że wprawdzie kurator skarżącej nie popiera skargi wniesionej w niniejszej sprawie, to jednak skarżąca w dalszym ciągu skargę tę podtrzymuje. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej wniosła o zobowiązanie organu do wydania zaświadczenia uprawniającego skarżącą do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską za okres od [...] kwietnia do [...] czerwca 2020 r. oraz stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako ".p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z treści ww. przepisów wynika zatem, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i inne czynności z zakresu administracji publicznej, wymienione szczegółowo w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a (pkt 8) lub inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 (pkt 9) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie złożona skarga dotyczy bezczynności organu w przedmiocie niewydania przez organ od [...] kwietnia 2020 r. zaświadczenia do [...], uprawniającego skarżącą do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską. Zauważyć należy, zaświadczenia do [...], uprawniające do bezpłatnych przejazdów nie wymagają wydawania decyzji administracyjnej, ani też postanowienia, lecz są realizowane na podstawie zaświadczenia, którego podstawę stanowi uchwałą Rady [...] z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w sprawie ustalenia cen za usługi przewozowe środkami lokalnego transportu zbiorowego w [...]. Zaświadczenie takie nie mieści się zatem we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Brak też jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną. Omawiane zaświadczenie nie rozstrzyga bowiem o prawach i obowiązkach skarżącej, wynikających z ustawy o pomocy społecznej, lecz z uchwały z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w sprawie ustalenia cen za usługi przewozowe środkami lokalnego transportu zbiorowego w [...], która wydana została na podstawie art. 50a ust. 1 i art. 50b ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1440, 1045, 1753, 1890 i 1893) w związku z art. 24 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz.U. z 2014 r. poz. 915). Zgodnie z ust. 1 powołanego art. 50a rada gminy może ustalać ceny za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym w zakresie zadania o charakterze użyteczności publicznej w gminnych przewozach pasażerskich. W mieście [...] uprawnienia te przysługują Radzie [...]. Wydanie powyższego zaświadczenia stanowi zatem czynność materialno-techniczną, związaną z realizacją zadania jednostki samorządu terytorialnego w zakresie transportu zbiorowego. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że wydanie zaświadczenia realizowane jest w oparciu o przepisy prawa krajowego a odmowa jego wydania następuje na podstawie przepisów Kodeksu postepowania administracyjnego i podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jego podstawę stanowi uchwała, na mocy której jednostka samorządu terytorialnego władna jest ustalić taryfę za przejazd środkami transportu publicznego, a co za tym idzie zwolnić pewne kategorie osób z jej ponoszenia. W związku z powyższym, skoro właściwość sądów administracyjnych jest wyłączona to skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zgodnie z art. 26 § 1 i § 2 p.p.s.a. zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesowa) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, a osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie. Osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego (art. 27 p.p.s.a.). Przy czym osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej to zarówno osoba niemająca procesową, gdy chodzi o sprawy, w których w ogóle zdolności procesowej, jak i osoba posiadająca ograniczoną zdolność nie może dokonywać czynności samodzielnie. Przedstawicielem ustawowym osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest kurator ustanowiony przez sąd, który reprezentuje osobę ubezwłasnowolnioną częściowo w zakresie określonym przez sąd. W takim stanie rzeczy czynności w postępowaniu sądowym za stronę, która nie ma zdolności procesowej może podejmować tylko jej przedstawiciel ustawowy. Oznacza to, że czynności podejmowane przez stronę niemającą zdolności procesowej, z pominięciem kuratora, który jest jej przedstawicielem ustawowym i został umocowany do jej reprezentowania, nie mogą wywołać skutku w postaci merytorycznego rozpoznania przez sąd zgłoszonych przez nią wniosków i środków odwoławczych (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2005 r. sygn. akt II OZ 636/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, skarżąca jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2017 r. sygn. akt [...], nie może samodzielnie występować w postępowaniu sądowym z uwagi na brak zdolności procesowej. Czynności w postępowaniu sądowym za stronę, która nie ma zdolności procesowej może bowiem podejmować tylko jej kurator ustanowiony przez sąd. Zarówno z odpowiedzi na skargę (k-28 verte akt sądowych), jak i pisma pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla skarżącej z [...] czerwca 2021 r. (k-37 akt sądowych) wynika, że kurator skarżącej – J. T. wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie popiera. Skoro zatem skarżąca sporządziła i wniosła skargę osobiście, a ustanowiony dla niej kurator nie poparł tej skargi, skargę tę uznać należało za niedopuszczalną również z ww. przyczyny. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.