I SAB/Wa 339/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. R., T. F., Z. B., K. B., A. B., M. B. i W. B. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących K. R., T. F., Z. B., K. B., A. B., M. B. i W. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

K. R., T. F., Z. B., K. B., A. B., M. B., W. B. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r., nr [...], orzekającej o pozostawieniu bez uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącą z [...] nr [...] działka o pow. [...], zarzucając ww. organowi naruszenie terminów określonych w art. 35 kpa, zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 12 kpa oraz niepodjęcie żadnych czynności pomimo prawidłowego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W ww. skardze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do podjęcia czynności zmierzających do wydania decyzji w terminie 14 dni od otrzymania wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości [...] oraz zasądzenie od organu na wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Organ przedstawił przebieg postępowania i, ustosunkowując się do zarzutów skargi, wyjaśnił, że sprawy dotyczące gruntów [...] są skomplikowane, wymagają zgromadzenia obszernego materiału dowodowego oraz szczegółowej analizy. Podał również, że podejmowano czynności w celu pozyskania niezbędnego materiału dowodowego. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. poinformowano strony o wszczęciu postępowania, a w dniu [...] czerwca 2015 r. uprawniony geodeta sporządził opinię geodezyjną. Organ wskazał ponadto, że ma ograniczone zasoby kadrowe, a sprawy (co do zasady) rozpoznawane według kolejności wpływu. Jednocześnie organ zaznaczył, że postępowanie zostało zakończone decyzją Ministra z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Ministra decyzji z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r., nr [...] i wydanie decyzji merytorycznej w sprawie powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Decyzja Ministra stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r., nr [...]. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność (jak w rozpoznawanej sprawie) lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że w dniu 24 listopada 2014 r. wpłynął do Ministra Infrastruktury i Rozwoju, przekazany w trybie art. 65 § 1 kpa przez Wojewodę [...] zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2014 r., wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r., nr [...]. Od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 kpa. Z akt sprawy wynika również, że dopiero pół roku po wpłynięciu do Ministra wniosku o stwierdzenie nieważności zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania. Jednocześnie organ pismem z tej samej daty wezwał pełnomocnika skarżących do nadesłania prawidłowo poświadczonych kopii postanowień sądów oraz aktów notarialnych stwierdzających nabycie spadku, z których skarżący wywodzą swoje następstwo prawne. W dniu [...] czerwca 2015 r. została wydana opinia geodezyjna przez uprawnionego geodetę A. G. dotycząca nieruchomości [...] położonej przy ul [...], oznaczonej hip. [...]– część. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. Minister wystąpił do Urzędu [...] Biura Geodezji i Katastruo nadesłanie danych z ewidencji gruntów działek nr [...],[...].[...][...] z obrębu [...]. W dniu 12 grudnia 2016 r. do organu wpłynęło wezwanie skarżących do usunięcia naruszenia prawa. Analiza powyższych czynności podjętych przez Ministra pokazuje, że prowadząc postępowanie działał on opieszale, niesprawnie i nieefektywnie oraz dokonywał czynności w dużych odstępach czasu, co w sposób oczywisty i nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Złożone w dniu [...] grudnia 2016 r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa również nie zmobilizowało organu do wydania decyzji merytorycznej. Powyższe obrazuje podejście organu do potrzeby szybkiego zakończenia postępowania. W ocenie Sądu, taki sposób działania organu rażąco narusza zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), jak i przepisy procedury administracyjnej określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3). Ponadto zauważyć należy, że organ od momentu wpłynięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ani razu nie wykonał obowiązku określonego w art. 36 § 1 kpa dotyczącego informowania stron o niezałatwieniu sprawy w terminie. Zdaniem Sądu, takie postępowanie organu rażąco narusza zawarte w art. 7 i art. 8 kpa zasady stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Jednocześnie, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej stosowanie do art. 149 § 2 P.p.s.a i w tej części skarga podlega oddaleniu. W realiach sprawy wystarczającą sankcją dla organu jest stwierdzenie, że dopuścił się bezczynności, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania od organ na rzecz skarżących sumy pieniężnej powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem organ w krótkim terminie po wniesieniu rozpoznawanej skargi wydał decyzję załatwiającą przedmiotowy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r. Z powyższych względów, w pkt 1, 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i art. 149 § 1a ppsa, w pkt 3 sentencji - na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.