I SAB/Wa 335/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o uchylenie orzeczenia nr [...] postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.

P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o uchylenie orzeczenia nr [...]. W dniu 18 grudnia 2016 r. skarżący wystąpił do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu i stanowi wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego. Instytucja ta jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Niniejsza sprawa jest jedną z wielu spraw wniesionych przez P. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Od września 2014 r. do czerwca 2017 r. w Sądzie zarejestrowano ponad 2800 spraw zainicjowanych przez P. S., które niemal w 99% nie zostały uwzględnione z uwagi na ich niedopuszczalność lub bezzasadność. W większości spraw skarżący wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Mimo, że ma on do tego formalne uprawnienie, to jednak zdaniem Sądu, działanie skarżącego stanowi nadużycie prawa procesowego jakim jest prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i nie powinno korzystać z ochrony prawnej. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swoich praw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OZ 745/17). Zauważyć trzeba, że powyższe stanowisko akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu. Za dopuszczalną uznano m.in. odmowę przyznania pomocy prawnej z uwagi na nadużycie prawa do sądu (Europejska Konwencja Praw Człowieka i jej system kontrolny – perspektywa systemowa i orzecznicza, red. M. Balcerzak, T. Jasudowicz, J. Kapelańska-Pręgowska, Toruń 2011). W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu celem skarżącego nie jest faktyczna obrona jego praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz inicjowanie postępowań sądowych, które stanowią cel sam w sobie. Skarżący próbuje wykorzystać instytucję przyznania prawa pomocy wbrew jej celowi i funkcji, co stanowi nadużycie tego prawa. Działania skarżącego nie zasługują zatem na ochronę prawną, a tym samym prawo pomocy skarżącemu nie przysługuje. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 i art. 247 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.