I SAB/Wa 325/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W.do rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr rej. hip. [...], dz. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego T. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

T. K. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] listopada 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr rej. hip. [...], dz. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazał, że mimo wielokrotnych wezwań do wydania decyzji, uznania za uzasadnione ponaglenia wniesionego do Wojewody [...], skarżący nie otrzymał decyzji będącej odpowiedzią na jego wniosek. Zdaniem skarżącego, brak decyzji organu jest wynikiem nieuzasadnionej opieszałości organu, a działania mające uzasadniać zwlekanie z zakończeniem postępowania sprawy są pozorne i zbędne. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie czternastu dni oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że na bieżąco podejmował czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, o czym świadczy znajdująca się w aktach korespondencja kierowana do wielu podmiotów. Prezydent zwrócił również uwagę, że ogólny plan zabudowania [...] zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., w części obejmującej przedmiotową nieruchomość zachował się fragmentarycznie - uległ spaleniu. Wobec tego pismem z [...] lutego 2020 r. wystąpiono do Biura [...] o wydanie opinii jakie było przeznaczenie nieruchomości w ww. planie, a w szczególności, w jakiej "strefie" (od [...] do [...]) znajdowała się nieruchomość oraz czy w tej strefie istniała możliwość zabudowy działki domem jednorodzinnym. Ponadto wystąpiono do Sądu Rejonowego dla [...] w [...], Oddział [...], z prośbą o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego całość księgi hipotecznej przedmiotowej nieruchomości, ze wskazaniem właścicieli gruntu na dzień [...] listopada 1945 r. Nadesłana przez ww. Sąd obszerna dokumentacja podlega aktualnie analizie prawnej. Organ podkreślił również, że postępowania administracyjne dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle złożonych, stąd postępowania prowadzone są długo. Ponadto w ostatnim czasie procedowanie w sprawach zostało utrudnione przez wprowadzenie na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego od dnia 14 marca 2020 r., a następnie stanu epidemii od 20 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z [...] grudnia 2016 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął z jednej strony pod uwagę okoliczność, że wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu ponad cztery lata temu, a zatem miał on wystarczająco dużo czasu na zbadanie, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki do zastosowania art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990), z drugiej jednak strony należy mieć na uwadze, że w marcu, lipcu i sierpniu 2020 r. do organu wpłynęła obszerna dokumentacja z sądu wieczystoksięgowego, do analizy której potrzeba czasu. Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu wniosku z [...] grudnia 2016 r., przez pierwsze dwa lata podjął zaledwie cztery czynności w sprawie, występując: w dniu [...] lutego 2017 r. do Wydziału [...] w Dzielnicy [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości (akta nadesłano w dniu [...] marca 2017 r.), w dniu [...] kwietnia 2017 r. do Delegatury Biura [...] Urzędu [...] w Dzielnicy [...] i [...] w [...] o nadesłanie dokumentów dotyczących przeznaczenia nieruchomości oraz stanu jej zabudowania (dokumenty te wpłynęły kolejno w dniach [...] kwietnia 2017 r. i [...] lipca 2017 r.), w dniu [...] maja 2018 r. do Wydziału [...] w Dzielnicy [...] o nadesłanie właściwych akt własnościowych nieruchomości, bowiem uprzednio nadesłane dotyczyły innego gruntu hipotecznego (odpowiedź na wezwanie wpłynęła w dniu [...] czerwca 2018 r.), w dniu [...] czerwca 2018 r. o wykonanie opinii geodezyjnej dotyczącej ww. gruntu (opinia sporządzona została w dniu [...] września 2018 r.). Kolejne czynności podjęto natomiast po ponad roku, występując: w dniu [...] lipca 2019 r. do Wojewody [...] o nadesłanie kopii decyzji komunalizacyjnych dotyczących dwóch działek (decyzje te wpłynęły w dniu [...] lipca 2019 r.), w dniu [...] lipca 2019 r. do Dyrektora Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji (dokumenty nadesłano w dniu [...] sierpnia 2019 r.); w dniu [...] listopada 2019 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o nadesłanie odpisu zupełnego aktu zgonu jednej ze stron postępowania (odpis ten wpłynął w dniu [...] listopada 2019 r.), do Sądu Rejonowego dla [...] o nadesłanie akt postępowania sądowego dotyczącego ww. osoby, do Delegatury Biura [...] w Dzielnicy [...] o nadesłanie księgi meldunkowej budynku położonego na przedmiotowej nieruchomości, zawierającej wpisy od 1931 r. (odpowiedź wpłynęła w dniu [...] grudnia 2019 r.), zaś w dniu [...] grudnia 2019 r. do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie ww. księgi meldunkowej (dokumenty wpłynęły w dniu [...] stycznia 2020 r.). Następnie w dniu [...] lutego 2020 r. wystąpiono do Biura [...] o wydanie opinii, jakie było przeznaczenie nieruchomości w planie zabudowania, a w szczególności, w jakiej "strefie" (od [...] do [...]) znajdowała się nieruchomość oraz czy w tej strefie istniała możliwość zabudowy działki domem jednorodzinnym, zaś w dniach [...] lutego, [...] kwietnia i [...] maja 2020 r. do Sądu Rejonowego dla [...] w [...], Oddział [...], z prośbą o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego całość księgi hipotecznej przedmiotowej nieruchomości, ze wskazaniem właścicieli gruntu na dzień [...] listopada 1945 r. (dokumenty nadsyłano w marcu, lipcu i sierpniu 2020 r.). W ocenie Sądu z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., bowiem przez okres ponad czterech lat od otrzymania wniosku, jedynie trzykrotnie poinformował stronę o przyczynach zwłoki (por. pisma z [...] lipca 2018 r., [...] stycznia 2019 r. i [...] lipca 2019 r.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.