I SAB/Wa 317/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Prezydenta miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że Prezydent miasta [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta miast [...] na rzecz skarżącej K. S. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta miasta [...] na rzecz skarżącej K. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia [...] marca 2017 r. K. S. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...],[...],[...],[...] i [...] oznaczonej hip. nr [...] i [...], zarzucając Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 § 1 kpa z uwagi na brak merytorycznych przyczyn, które uzasadniałyby odwlekanie wydania decyzji. W ww. skardze skarżąca wniosła o wyznaczenie Prezydentowi terminu zakończenia sprawy, stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organ na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i na mocy art. 1 tego dekretu przeszła na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stała się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że przed Prezydentem prowadzone jest postępowanie o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: ugn, zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu [...] kwietnia 1958 r., lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. Organ podał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej przez Prezydent. Organ zaznaczył, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] zawieszono z urzędu postępowanie o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomości do czasu rozpatrzenia przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia Sygn. akt I SAB/Wa 317/17 1964 r., nr [...] odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu położonego w [...] przy u. [...] i ul. [...] hip.nr [...] i [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Wskazać należy, że uprzednie złożenie przez skarżącą zażalenia do Wojewody [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na Sygn. akt I SAB/Wa 317/17 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] postanowienia z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość - orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2010 r. powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Postanowienie Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2017 r. stanowi bowiem akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego, po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Inaczej mówiąc, Sąd w ramach oceny skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie postępowania, nie jest uprawniony do kontroli postanowienia organu I instancji o zawieszeniu postępowania. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu w sprawie. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA Sygn. akt I SAB/Wa 317/17 z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Analizując zebrany w materiał dowodowy Sąd stwierdził, że tempo prac organu w niniejszej sprawie, a także niedotrzymywanie wyznaczanych przez siebie, jak i dwukrotnie przez Wojewodę [...], dodatkowych terminów załatwienia sprawy uzasadnia stwierdzenie bezczynności organu w stopniu rażącym. Ponadto analiza ta pokazuję, że organ nie prowadził w długich okresach czasu czynności merytorycznych, prowadził postępowanie w sposób opieszały i nieefektywny, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy i w końcu zawiesił postępowanie w sprawie. Zdaniem Sądu, postępowanie organu stoi sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 kpa), jak również narusza zawarte w art. 7 i art. 8 kpa zasady stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z tego też względu Sąd uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej jest zasadny, co skutkowało przyznaniem sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Z powyższych względów, w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. (100 zł tytułem wpisu od skargi). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.