I SAB/Wa 316/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Dorota Apostolidis sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1955 r., nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Powyższy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] lipca 1955 r., nr [...], odmawiającej nabycia przez dotychczasowego właściciela prawa własności czasowej do nieruchomości przy [...] (hip.[...]) został wniesiony przez [...] w dniu [...] maja 2014 r. (data prezentaty organu). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy pismem z [...] grudnia 2014 r. Kolegium zwróciło się do Prezydenta [...] o akta ww. nieruchomości. Zostały one przedłożone organowi [...] maja 2015 r., po czym pismem z [...] maja 2015 r. Kolegium wystąpiło do pełnomocnika wnioskodawców o uzupełnienie złożonego wniosku. Wezwanie to zostało ponowione pismem z [...] lutego 2016 r. W odpowiedzi strona wnioskująca wyjaśniła, że nie jest możliwe uzyskanie wskazanej w wezwaniu dokumentacji. Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiadomiło o wszczęciu przedmiotowego postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 144 kpa zawiesiło z urzędu to postępowanie do czasu ostatecznego ustalenia przez sąd powszechny następstwa prawnego po M. G., bowiem w materiale dowodowym znajdują się dwa orzeczenia o nabyciu spadku po tej osobie. W tym też postanowieniu Kolegium, na podstawie art. 100 § 1 kpa, wezwało strony do wystąpienia, w terminie 2 miesięcy od daty wydania niniejszego postanowienia do właściwego sądu o rozstrzygnięcie ww. zagadnienia. Zawieszone postępowanie zostało podjęte postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r., nr[...]. W związku z brakiem rozstrzygnięcia sprawy B. P. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z ponagleniem. W złożonej do Sądu skardze na bezczynność Kolegium skarżący wniósł o: - zakreślenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] 2 miesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku, - stwierdzenie, iż przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - wymierzenie organowi grzywny w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Kolegium od chwili wydania orzeczenia o podjęciu zawieszonego postępowania nie podjęło czynności, mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie. Organ nie wydał decyzji i pozostawił bez odpowiedzi pisma skarżącego, którymi zwracano się o podjęcie działań w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi oraz wskazało, że w okresie od [...] sierpnia 2017 r. do [...] czerwca 2018 r. akta znajdowały się w dyspozycji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy, ani fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Te okoliczności będą miały znaczenie dopiero przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Konieczność wydania orzeczenia na podstawie powołanych przepisów obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Kolegium, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. – tj. zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, a więc pozostaje w zwłoce w jej rozpoznaniu. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozstrzygnięciu powyższego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia postępowania. Okres ten w ocenie Sądu jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w spawie i uwzględnia złożoność materii, w jakiej organ będzie orzekał. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek z 2014 r., zainicjował przedmiotowe postępowanie, które zostało zawieszone do [...] sierpnia 2017 r., z uwagi na konieczność ustalenia następstwa prawnego po byłym właścicielu nieruchomości. Przy czym z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ prowadzący postępowanie podejmował czynności w sprawie, m.in. gromadził materiał dowodowy niezbędny w sprawie i podejmował jego analizę. W ocenie Sądu nierozpoznanie przez organ wniosku, w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa., a także działania organu, które co prawda miały na celu merytoryczne rozstrzygniecie sprawy, lecz z pewnością podejmowane w zbyt długich odstępach czasu, niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa.). Jednak aby można było mówić o rażącym naruszeniu prawa, zwłoka w załatwieniu sprawy musi być znaczna oraz stanowić efekt działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, ze wskazanych uprzednio względów nie miała miejsca w sprawie. Sąd wziął pod uwagę okoliczność zawieszenia postępowania, jak i umowę sprzedaży roszczeń do przedmiotowej nieruchomości przez osobę potencjalnie nieuprawnioną. Jednocześnie Sądowi znany jest duży stopień skomplikowania postępowań, prowadzonych w oparciu o dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, wynikający z konieczności czynienia ustaleń stanu faktycznego, mającego miejsce przeszło 70 lat temu, przy jednoczesnym obowiązku jego odniesienia do obecnego stanu nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.