I SAB/Wa 292/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J., M. J. (s. P.), W. J., B. J., K. J., A. J., M. S., M. G., M. J., M. J. (s. T.) na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 32015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] i [...], oznaczoną hip. "[...]", rej. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących: M. J., M. J. (s. P.), W. J., B. J., K. J., A. J., M. S., M. G., M. J., M. J. (s. T.) solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. M. J., M. J. (s. P.), W. J., B. J., K. J., A. J., M. S., M. G., M. J., M. J. (s. T.) (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] i [...], oznaczoną hip. "[...]", rej. hip. [...], wnosząc o wyznaczenie Prezydentowi [...] terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej od wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że prowadzone jest z wniosku złożonego w dniu [...] marca 2015 r. postępowanie o przyznanie odszkodowanie za przedmiotową nieruchomości. Organ wskazał, że po rozpatrzeniu zażalenia skarżących Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od dnia otrzymania postanowienia, tj. [...] lutego 2017 r. Prezydent podał również, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowej decyzji merytorycznej. Organ zauważył także, że pismem z dnia [...] marca 2017 r. pełnomocnik stron został wezwany do przedłożenia do akt oryginałów lub czytelnych poświadczonych za zgodność z oryginałem świadectw Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 1947 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Wskazać należy, że uprzednie złożenie przez skarżących zażalenia do Wojewody [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość nie został dotychczas rozpoznany. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ istotnie dopuścił się bezczynności. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga skarżących na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało zobowiązaniem organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten w ocenie Sądu jest wystarczający do załatwienia sprawy. Jednocześnie biorąc pod uwagę sposób postępowania organu po złożeniu wniosku o przyznanie odszkodowania, Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z analizy akt sprawy wynika bowiem, że po złożeniu w dniu [...] marca 2015 r. wniosku o przyznanie odszkodowania Prezydent pismami z dnia [...] maja 2015 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w [...] o nadesłanie akt własnościowych oraz akt lokalizacyjnych dotyczących sposobu zagospodarowania nieruchomości oraz do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] w [...] o przesłanie kserokopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych i wydruku informacji z ewidencji gruntów. W całym 2016 r. Prezydent podjął jedynie dwie czynności w celu zgromadzenia materiału dokumentacyjnego, tj. pismami z dnia [...] lutego 2016 r. przesłano do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] w [...] kopię mapy z zaznaczonymi granicami przedmiotowej nieruchomości, prosząc o nadesłanie akt własnościowych oraz akt lokalizacyjnych dotyczących sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości oraz zwrócono się Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] w [...] o przesłania aktualnych wypisów z rejestru gruntów dla działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Ponadto pismem z tej samej daty poinformowano pełnomocnika skarżących o stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania, tj. do 31 lipca 2016 r. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżących Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od dnia otrzymania postanowienia, tj. [...] lutego 2017 r. Następnie już po wpłynięciu skargi organ czterema pismami z dnia [...] marca 2017 r. podjął kolejne czynność merytoryczne w celu zebrania materiału dowodowego oraz poinformował pełnomocnika skarżących o stanie sprawy, niemożności zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa i kolejnym przewidywanym terminie zakończenia postępowania do 30 września 2017 r. Analizując działanie organu Sąd uznał, że prowadząc postępowanie działał on opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, podejmował czynność w długich, nawet rocznych, odstępach czasu, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy w sytuacji, gdy mogła ona być załatwiona w terminie krótszym. W ocenie Sądu, postępowanie organu w sprawie stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 kpa), jak również rażąco narusza przepisy określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa). Sąd wziął również pod uwagę, że organ nie dotrzymywał wyznaczonych przez siebie, jak również przez Wojewodę [...], dodatkowych terminów zakończenia postępowania. Zdaniem Sądu, takie postępowanie organu rażąco narusza zawarte w art. 7 i art. 8 kpa zasady stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Jednocześnie, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o wymierzenie organowy grzywny oraz przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej stosowanie do art. 149 § 2 P.p.s.a i w tej części skarga podlega oddaleniu. Wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej na podstawie powołanego przepisu są bowiem dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z kpa. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., w pkt 3 - na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.