I SAB/Wa 283/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania oddala skargę.

Decyzją z 18 stycznia 2021 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy przyznał A. B. (dalej jako "skarżąca") miesięczny zasiłek okresowy z tytułu niepełnosprawności przysługujący w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 170 zł oraz od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. w wysokości 150 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium") decyzją z 9 czerwca 2021 r. nr [...] uchyliło wymienioną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy w części dotyczącej okresu przyzania miesięcznego zasiłku okresowego i przyznało go od 1 grudnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 170 zł oraz od 1 stycznia 2021 r. w wysokości 150 zł do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 grudnia 2021 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Wa 1830/21 uchylił powyżej wskazaną decyzję Kolegium. W uzasadnieniu wyroku Sąd zauważył, że o ile Kolegium prawidłowo powołało i zastosowało przepisy odnoszące się do okresu przyznanego miesięcznego zasiłku okresowego, o tyle uwadze organu drugiej instancji umknęła regulacja ustanowiona w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2760 ze zm.). Wskazania Sądu dotyczące prowadzenia przez Kolegium postępowania odnosiły się zatem do konieczności prawidłowego ustalenia wysokości dochodu uprawniającego do otrzymywania świadczenia w konkretnej wysokości. Decyzją z 31 sierpnia 2022 r. nr [...] Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji (wydaną w dniu 18 stycznia 2021 r.) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z 28 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Wa 2331/22, zainicjowaną na skutek wniesionego przez skarżącą sprzeciwu, uchylił decyzję Kolegium z 31 sierpnia 2022 r. W treści uzasadnienia orzeczenia wskazano, że Kolegium zostało obowiązane do rozstrzygnięcia wysokości przyznawanego świadczenia przy uwzględnieniu podniesionych przez Sąd przepisów ustawy o pomocy społecznej wraz z zaprezentowaną tamże wykładnią. Następnie wyrokiem z 30 stycznia 2023 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 305/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił, wniesioną przez skarżącą w przedmiotowej sprawie, skargę na bezczynność. Akta administracyjne, które służyły za podstawę orzekania w sprawie zostały zwrócone do Kolegium przez Sąd w dniu 31 maja 2023 r., następnie przekazane zostały do Ośrodka Pomocy Społecznej [...], aby ostatecznie zostać zwrócone do Kolegium. Organ drugiej instancji otrzymał niniejsze akta w dniu 3 listopada 2023 r. W dniu 24 października 2023 r. skarżąca wniosła ponaglenie do Kolegium, aby następnie w dniu 27 października 2023 r. złożyć skargę na bezczynność tego Kolegium w postępowaniu prowadzonym pod nr [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Prezydententa m.st. Warszawy wydanej w dniu 18 stycznia 2021 r. nr [...]. W treści skargi skarżąca zarzuciła brak informowania ze strony Kolegium o przedłużającym się terminie załatwienia sprawy, czy też o przyczynach zwłoki w zaistniałym postępowaniu. Wobec przedstawionych zarzutów skarżąca wniosła o zobowiązanie Kolegium do zakończenia postępowania; zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych; stwierdzenia że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie od Kolegium na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Jednocześnie zauważając, że opóźnienie w załatwieniu sprawy wynikało z wielości spraw skarżącej prowadzonych przed Kolegium. Liczba spraw skarżącej prowadzona przed Kolegium doprowadziła również do pomyłki w trakcie przekazywania akt administracyjnych, które ostatecznie dopiero 3 listopada 2023 r. trafiły do Kolegium. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że wniesione przez skarżącą ponaglenie zostało złożone jedynie dla spełnienia wymogu formalnego przed wniesieniem skargi na bezczynność, bowiem skarżąca nie czekając na wynik rozpatrzonego ponaglenia wniosła skargę do Sądu. W dniu 22 listopada 2023 r. Kolegium wydało decyzję, rozstrzygając o przyznaniu skarżącej zasiłku okresowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W myśl art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. W ścisłym powiązaniu z wyżej wymienioną zasadą postępowania administracyjnego pozostaje art. 35 § 3 k.p.a., który stanowi że w postępowaniu administracyjnym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, natomiast sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie natomiast z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dla ciążących na organie obowiązków nie ma wpływu okoliczność wystąpienia zwłoki w postępowaniu z przyczyn niezależnych od organu. Jeżeli sprawy w postępowaniu administracyjnym nie załatwiono w terminie wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a., ponadto nie poinformowano strony o nowym terminie załatwienia sprawy, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że choć skarżąca wniosła skargę na bezczynność nie oczekując na rozpoznanie wniesionego przez nią ponaglenia, to jednak spełniła w ten sposób wymóg uprzedniego wniesienia ponaglenia do właściwego organu, o którym stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a. Zatem w niniejszej sprawie tryb zaskarżenia przed organem administracji publicznej został przez skarżącą wyczerpany. Odnosząc powyższe rozważania dotyczące terminów załatwiania spraw, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że organ administracyjny wydając rozstrzygnięcie w sprawie opiera się na zebranym materiale dowodowym, a zatem na podstawie akt zebranych w postępowaniu administracyjnym. Mając na uwadze to, że akta administracyjne niniejszej sprawy trafiły do Kolegium dopiero w dniu 3 listopada 2023 r., zatem tydzień po złożeniu przez skarżącą skargi na bezczynność, należy uznać że wydanie decyzji w dniu 22 listopada 2023 r. miało miejsce z poszanowaniem podstawowej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest zasada szybkości postępowania. Należy podkreślić, że okoliczność równoległego prowadzenia przez Kolegium kilkudziesięciu postępowań w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej przyznanych skarżącej na przestrzeni kilku lat również ma wpływ na tempo procedowania. Powyższe oznacza zwiększenie obowiązków oraz prowadzonych czynności w sprawach, wpływające choćby na sprawne przekazywanie zgromadzonych na etapie administracyjnym teczek akt, tak między organami, jak również między organem a sądem. Powyższe okoliczności, w szczególności brak akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, stanowią przeszkody obiektywnie uniemożliwiające jej prowadzenie. Są to okoliczności niezależne od organu. Jednocześnie mając na uwadze okres procedowania Kolegium przy tak znacznym obciążeniu sprawami, nie sposób uznać, że Kolegium było bezczynne wydając decyzję po upływie niecałych trzech tygodni od dnia otrzymania akt. To zaś czyni skargę niezasadną. Natomiast wobec pozostałych żądań wskazanych przez skarżącą w treści skargi na bezczynność, należy wyjaśnić że przesłanką warunkującą wymierzenie organowi grzywny, jak i przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wobec nieuwzględnienia skargi w zakresie bezczynności organu, również i w tym zakresie podlegała ona oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.