I SAB/Wa 28/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] stycznia 2019 r. A. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Orzeczeniem z [...] sierpnia 1950 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] kwietnia 1950 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. [...] Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] kwietnia 1951 r. W wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury decyzją z [...] lipca 2011 r. uchylił ww. decyzję [...] Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast i w części dotyczących sprzedanych lokali nr [...],[...],[...] i [...] i stwierdził, że orzeczenie z [...] sierpnia 1950 r. zostało wydane z naruszeniem prawa, w pozostałej części stwierdził jego nieważność. Pismem z [...] lipca 2011 r. pełnomocnik stron wniósł o załatwienie wniosku dekretowego, który " odżył" po wydaniu przez Ministra Infrastruktury decyzji z [...] lipca 2011 r. Postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...]. do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym o sprostowanie zapisów w księdze wieczystej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] września 2014 r. uchyliło ww. postanowienie. Następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...]. do czasu dostarczenia aktu zawarcia małżeństwa M. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2016r. uchyliło ww. postanowienie i umorzyło jego zawieszenie z przyczyn w nim wskazanych. Wyrokiem z [...] listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 451/15 tut, Sad stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Kolejnym postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...] do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym o uzgodnienie treści wieczystej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] listopada 2016 r. utrzymało w mocy ww. postanowienie. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] czerwca 2018 r. uchylone zostało ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2016 r. oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2016 r. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pełnomocnik stron wniósł pismem z [...] stycznia 2019 r. ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Następnie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że opóźnienie w rozpoznawaniu spraw jest spowodowane m.in. skomplikowaniem oraz złożonością spraw objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie [...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Podał również, że samo wniesienie środka zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność, nie może być rozumiane za spełnienie warunku, o którym mowa w art. 52§1 ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do stanowiska organu dotyczącego wyczerpania trybu przed wniesieniem skargi do sądu. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a). W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. (wprowadzonego z dniem 1 czerwca 2017 r. ) skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jak bowiem wynika z treści art. 52 § 2 p.p.s.a. ponaglenie jest co do zasady warunkiem koniecznym dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu (wyjątek przewidziany jest w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej). W tym miejscu wskazać również trzeba, że w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017 poz. 935) wyjaśniono, że regulacja art. 53 § 2b p.p.s.a. - dotycząca obowiązku wyczerpania środka zaskarżenia w postaci ponaglenia przed wniesieniem skargi na bezczynność - wprowadzona została w związku ze zmienionym brzmieniem art. 37 K.p.a. Zgodnie z założeniami ustawodawcy, wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a. stanowi więc warunek formalny do wywiedzenia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, co znalazło wyraz w nowym brzmieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. Wedle tego przepisu, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z treści wskazanych regulacji wynika zatem, że skargę na bezczynność organu można wnosić w każdym czasie, po wyczerpaniu przysługujących stronie środków zaskarżenia. W niniejszej sprawie skarżąca przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wniosła ponaglenie ( pismo z [...] stycznia 2019 r.) w trybie przewidzianym w art. 37 k.p.a. Stosownie do tego, Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie, jako dopuszczalna i złożona z zachowaniem wymogu określonego w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., podlega zatem merytorycznej ocenie. Przedmiotem skargi A. B. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r.). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek dekretowy z dnia [...] października 1948 r, który " odżył" po wydaniu decyzji Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2011 r. nie został przezeń rozpoznany do momentu wydania niniejszego wyroku. Z akt sprawy wynika, że wyrok tutejszego sądu z 8 czerwca 2018 r. stał się prawomocny [...] sierpnia 2018 r., a odpis tego wyroku wpłynął do organu w dniu [...] września 2018 r. Tym samym od tej daty nie było już przeszkód formalnych do rozpatrzenia wniosku dekretowego. Zdaniem sadu obowiązkiem sądu w niniejszym postępowaniu jest ocena prowadzonego postępowania właśnie od tego momentu , bowiem tut. sąd ocenił wcześniejszy etap postępowania w wyroku z dnia 19 stycznia 2015 r. sygn. akt I SAB 451/15. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Po wyroku tut. sądu z 8 czerwca 2018 r. nie podjęte zostały żadne czynności w sprawie Takie działanie organu implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na taka ocenę ma właśnie wyżej przytoczona okoliczność nie podejmowania żadnych czynności merytorycznych w sprawie od blisko 9 miesięcy, a o ponadto niniejsza sprawa zawisła przed organem w 2011 r. Brak zaś podejmowanie przez organ w okresie ostatnich 9 miesięcy jakichkolwiek czynności w zawisłej od 2011 r. sprawie oznacza, że jej sposób procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7 , 8 i 2 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Podnoszony z kolei w odpowiedzi na skargę argument skomplikowanego charakteru spraw rozpoznawanych przez organ nie jest okolicznością, która mogłaby usprawiedliwiać brak jego aktywności. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek uprawniających do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Sąd wziął pod uwagę również wielokrotne zmiany podmiotowe, które miały miejsce w przedmiotowej sprawie. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania– będzie termin trzech miesięcy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 ppsa. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy. ----------------------- 5