I SAB/Wa 276/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. H. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. zobowiązuje Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do rozpatrzenia wniosków E. J. i S. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r, nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz J. H. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] października 2020 r. J. H. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju (obecnie Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, dalej jako organ/minister) w rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpatrzenie spraw złożonych przez E. J. i S. J. od decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] października 2016 r. nr .... W skardze podniesiono, że postanowieniem z [...] lipca 2019 r. organ z urzędu podjął zawieszone postępowanie i pomimo tego dotychczas nie rozpoznał sprawy. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca od otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że w sprawie podejmowane były czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, zaś opóźnienie w rozpoznaniu sprawy wynika z czynników obiektywnych, tzn. w toku postępowania zmarło kilku uczestników postępowania, co wymusiło poszukiwanie ich spadkobierców, ponadto sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279, dalej jako dekret) dotyczą decyzji wydanych przed kilkudziesięciu laty, stan prawny nieruchomości jest złożony a materiał dowodowy niepełny. Normą jest również, że w sprawach występuje kilkuset uczestników postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na przewlekłość postępowania, z uwagi na podniesione w niej zarzuty oraz tok postępowania przed organem. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 69 - 70). Przewlekłością postępowania będzie również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (zob. J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Zatem dla stwierdzenia, czy organ administracyjny pozostawał w "przewlekłości" nie ma znaczenia to, czy podejmował w trakcie postępowania jakiekolwiek czynności, a nawet rozstrzygnięcia, lecz to czy rzeczywiście podjęte przez niego działania doprowadziły do sprawnego zakończenia postępowania bez zbędnej zwłoki. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Oceniając w tym kontekście sposób prowadzenia w przedmiotowej sprawie postępowania przez organ stwierdzić należy, że wykazuje ono cechy działania przewlekłego. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do organu [...] listopada 2016 r. Przy piśmie z [...] stycznia 2017 r. organ poinformował strony, że postępowanie zostanie zakończone do [...] marca 2017 r. Pismem z tego samego dnia zwrócił się do Urzędu [...] o nadesłanie adresów zamieszkania właścicieli lokali. Pismami z [...] marca 2017 r., [...] kwietnia 2017 r., [...] lipca 2017 r. i v września 2017 r. organ zwracał się o informacje o zmarłych właścicielach lokali. Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] organ zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na brak dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po A. D. Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. podjęto postępowanie. Nie odnotowano dalszych czynności organu zmierzających do rozpatrzenia sprawy po tej dacie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie rozstrzygnął sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, zaś w okresie od 11 lipca 2019 r. nie odnotowano żadnych czynności w sprawie. Zawiadomienie w trybie art. 36 kpa organ skierował do strony tylko raz i nie dotrzymał wskazanego przez siebie terminu. Uzasadnia to stwierdzenie, że minister dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu okoliczność taka nie zaistniała w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w sprawie wystąpiły niezależne od organu trudności w ustaleniu kręgu stron postępowania, zaś jako okres przewlekłości organu nie może zostać zaliczony okres zawieszenia postępowania, tj. od [...] grudnia 2017 r. do [...] lipca 2019 r., jak również okres między [...] marca 2020 r. a [...] maja 2020 r. – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Ponadto sądowi z urzędu jest wiadomym że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu cechują się znacznym stopniem skomplikowania. Z tych względów Sąd nie uznał bezczynności organu za rażąco naruszającą prawo. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] października 2016 r. nr [...] w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa oraz stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu sprawy, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa orzekł o kosztach (pkt 3 sentencji). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.