I SAB/Wa 269/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej hip. nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego B. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. B. G. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy u. [...], oznaczonej hip. nr [...], zarzucając Prezydentowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 3 i art. 36 § 1 kpa poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy. W ww. skardze skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt organowi, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że w związku z postępowaniami, jakie toczyły się w sprawie przedmiotowej nieruchomości, Urząd [...] Biuro Spraw Dekretowych nie dysponuje kompletem akt własnościowych nieruchomości, a jedynie aktami zastępczymi. Organ podał również, że wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa oraz Sądu Okręgowego w [...] z zapytaniem o akta przedmiotowej akta nieruchomości oraz wnioskiem o ich zwrot do Biura Spraw Dekretowych. Prezydent zaznaczył, że do czasu zwrotu akt własnościowych nieruchomości, organ nie może rozpocząć postępowania wyjaśniającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 Sygn. akt I SAB/Wa 269/17 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Wskazać należy, że uprzednie złożenie przez skarżącego zażalenia do Wojewody [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Jak wynika z akt sprawy wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu opisanej na wstępie nieruchomości nie został dotychczas rozpoznany. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności. Okoliczności podane w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla występującego stanu bezczynności. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało zobowiązaniem organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten w ocenie Sądu jest wystarczający do załatwienia sprawy. Sygn. akt I SAB/Wa 269/17 Jednocześnie biorąc pod uwagę sposób postępowania organu po złożeniu wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę datę wpływu wniosku do organu (w 2015 r.), stanowiącego ponowienie wniosku z dnia 3 lutego 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej, fakt, że organ ani razu nie poinformował skarżącego o przewidywanym terminie załatwienia sprawy zgodnie z art. 36 § 1 kpa, jak również to, że organ dopiero po złożeniu skargi pismami z dnia [...] marca 2017 r. wystąpił Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa oraz Sądu Okręgowego w [...] o przesłanie akt przedmiotowej nieruchomości do Prezydenta. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Jednocześnie, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stosowanie do art. 149 § 2 P.p.s.a i w tej części skarga podlega oddaleniu. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie powołanego przepisu są bowiem dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z kpa. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., w pkt 3 - na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.