I SAB/Wa 265/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania zażalenia 1. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. K. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] września 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania zażalenia od części postanowienia Prezydenta W. z [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" działka nr [...], tj. co do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], zarzucając mu naruszenie art. 35 § 1 i 3 w związku z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.", poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w terminie miesiąca od daty wpływu zażalenia na postanowienie, co doprowadziło do naruszenia ogólnej zasady postępowania administracyjnego – zasady szybkości. Zarzuciła również naruszenie art. 36 w związku z art. 10 K.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie, co doprowadziło do naruszenia ogólnej zasady postępowania administracyjnego – zasady informowania stron. W obszernym uzasadnieniu skargi opisała przebieg sprawy. Wskazała, że Prezydent W. ww. postanowieniem z [...] października 2018 r. zawiesił z urzędu toczące się przed nim postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku F. i M. W. z [...] maja 1957 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Na niniejsze rozstrzygnięcie skarżąca wniosła do Wojewody zażalenie, które zostało mu przekazane przez Prezydenta wraz z aktami zastępczymi sprawy w dniu [...] grudnia 2018 r. Podniosła, że organ zobowiązany był rozpoznać wniesione zażalenie najpóźniej do [...] stycznia 2019 r., a termin ten upłynął bezskutecznie. W związku z tym skarżąca pismem z [...] lipca 2019 r. wezwała go do niezwłocznego rozpoznania zażalenia, które jednak nie zmobilizowało organu do działania. W związku z tym pismem z [...] sierpnia 2019 r. wniosła zażalenie na bezczynność Wojewody do Ministra Inwestycji i Rozwoju. Wskazała, że w odpowiedzi na ww. zażalenie pismem z [...] sierpnia 2019 r. organ poinformował skarżącą, że nie było możliwe rozpatrzenie zażalenia w określonym ustawowo terminie w związku z oczekiwaniem na przesłanie przez Prezydenta akt sprawy, o które jednocześnie wystąpił oraz wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 30 listopada 2019 r. Skarżąca podkreśliła, że termin ten również przekroczył, w związku z tym jej pełnomocnik pismem z [...] grudnia 2019 r. ponownie wezwał Wojewodę do rozpoznania zażalenia, gdyż termin został już dziesięciokrotnie przekroczony. Pismami z [...] grudnia 2019 r. organ poinformował skarżącą, iż postępowanie zażaleniowe zostanie zakończone w terminie do dnia 31 stycznia 2020 r., a także, że wystąpił do Prezydenta z prośbą o przesłanie akt przedmiotowej sprawy, w celu uzyskania informacji, czy i w jaki sposób została zakończona sprawa dotycząca rozpatrzenia wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego. Wskazała, że pismem z [...] stycznia 2020 r. Wojewoda przekazał Ministrowi Rozwoju akta sprawy, wskazując, że niedochowanie ustawowego terminu rozpatrzenia zażalenia wynika z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wysokiego stopnia skomplikowania i trudności spraw dekretowych oraz konieczności pozyskania informacji bądź akt od Prezydenta. Podała, że postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Minister uznał zażalenie na bezczynność Wojewody [...] za uzasadnione, gdyż prowadził on postępowanie w sposób przewlekły i nieefektywny, oraz uznał, że nie ma żadnych podstaw do przedłużenia terminu załatwienia sprawy, która powinna zostać już dawno przez organ zakończona. Wyznaczył Wojewodzie termin na załatwienie sprawy wynoszący 3 miesiące od dnia otrzymania postanowienia. Skarżąca stwierdziła, że pomimo upływu wiążących organ terminów ustawowych oraz terminu załatwienia przedmiotowej sprawy wyznaczonego przez Wojewodę na dzień 30 listopada 2019 r., a następnie na 31 stycznia 2020 r., również pomimo wydania przez Ministra ww. postanowienia, organ do dnia wniesienia niniejszej skargi na bezczynność w dalszym ciągu nie podjął w sprawie żadnych czynności zmierzających do rozpoznania zażalenia na postanowienie Prezydenta, pozostając dalej w stanie bezczynności, która ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreśliła, że miał dostatecznie dużo czasu na analizę materiału dowodowego i wydanie prawidłowego i ostatecznego rozstrzygnięcia, bowiem od dnia przekazania zażalenia minęło już ponad półtora roku. Stwierdziła, że okoliczność braku akt sprawy i oczekiwania na ich przesłanie, na którą powoływał się, nie znajduje usprawiedliwienia w sytuacji, gdy był on już w posiadaniu akt zastępczych przekazanych wraz z przedmiotowym zażaleniem. W tym stanie rzeczy wnosiła o: stwierdzenie, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; o wyznaczenie organowi dodatkowego, dwutygodniowego terminu załatwienia sprawy, liczonego od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postepowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej postanowieniem z [...] października 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z [...] października 2018 r. nr [...] w skarżonej części oraz, że w pozostałym zakresie, z uwagi na niezaskarżenie, w zakresie działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...] z obrębu [...] postanowienie stało się prawomocne. Jednocześnie stwierdził, że niemożność wcześniejszego rozpatrzenia zażalenia nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu odwoławczego, gdyż wielokrotnie występował do Prezydenta o przesłanie akt administracyjnych w celu szybkiego rozpatrzenia zażalenia, tj. w dniu [...] sierpnia 2019 r. oraz [...] grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga jest zasadna w zakresie w jakim zarzuca Wojewodzie [...] bezczynność przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie Prezydenta W. z [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odkodowania za sprawy o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" działka nr [...], tj. co do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]. Ta bowiem zachodzi wówczas gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w aktualnym brzmieniu art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.". Przy czym wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że zażalenie wraz z aktami zastępczymi wpłynęło do Wojewody w dniu [...] stycznia 2019 r. (vide: prezentata organu na piśmie Prezydenta z [...] grudnia 2018 r.). Od tego momentu rozpoczął swój bieg określony w art. 35 § 3 K.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do podjęcia w niej stosownego rozstrzygnięcia, zatem najpóźniej zażalenie powinno zostać rozpoznane do [...] lutego 2019 r. Tymczasem w niniejszej sprawie postanowienie kończące postępowanie odwoławcze organ wojewódzki podjął dopiero [...] października 2020 r., co oznacza, że przez niemal rok i 9 miesięcy pozostawał w stanie bezczynności Co istotne przy tym, przez większość czasu nie podejmował on w sprawie jakichkolwiek czynności, a jego aktywność następowała w odpowiedzi na liczne monity skarżącej wzywające go do załatwienia sprawy. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wraz ze wskazaniem terminu jego zakończenia (vide: pismo z [...] sierpnia 2019 r.) zostało wydane dopiero po 7 miesiącach od wpłynięcia zażalenia do Wojewody, a także w konsekwencji wezwania skarżącej do niezwłocznego rozpoznania zażalenia (vide: pismo z [...] lipca 2019 r.). Tymczasem art. 36 § 1 K.p.a. nakładał na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia, co oznacza, że ów dodatkowy termin winien być wyznaczony niezwłocznie po wyekspirowaniu podstawowego terminu załatwienia sprawy określonego w przepisach prawa procesowego. Zwlekając zatem przez tak znaczny okres z rozpoznaniem sprawy pozostawał on w stanie bezczynności, a ta przybiera w tym wypadku postać kwalifikowaną - rażąco narusza prawo. Sposób jej procedowania pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania. Usprawiedliwiać tak znacznej opieszałości nie może również okoliczność, na którą Wojewoda się powołuje, czyli niemożność wcześniejszego rozpoznania z uwagi na niedysponowanie aktami administracyjnymi. Zauważyć należy, że organ wraz z zażaleniem otrzymał od Prezydenta akta zastępcze (vide: pismo z [...] grudnia 2018 r.). W odpowiedzi na skargę twierdzi, że wielokrotnie występował o ich przesłanie – jednakże uczynił to jedynie pismem z [...] sierpnia 2019 r. (czyli dopiero po 7 miesiącach od wszczęcia oraz w konsekwencji wezwania skarżącej o niezwłoczne rozpoznanie zażalenia i zażalenia na bezczynność), następnie pismem z [...] grudnia 2019 r. jako reakcja na wezwanie skarżącej do rozpoznania zażalenia (vide: pismo z [...] grudnia 2019 r.). Zważywszy jednak na fakt, że w sprawie doszło do załatwienia sprawy przez Wojewodę, Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., żądanej sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Straciła bowiem w tym przypadku na aktualności jej funkcja dyscyplinująca. Skarżąca nie wskazała zaś w motywach zgłoszonego w tym względzie żądania wyrządzonej jej przez opieszałość organu krzywdy, uzasadniającej przyznanie owej sumy, z uwagi na jej kompensacyjny charakter. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku, Sąd podjął na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.