I SAB/Wa 264/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K., T.K., E.P. i H.R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 7 marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J.K., T. K., E.P. i H. R. solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 18 lipca 2018 r. J.K., T. K., E.P. i H.R., reprezentowani przez adwokata M. K., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku z 7 marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż w toku postępowania o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie zaświadczenia o treści wpisów księdze hipotecznej nr [...] w celu ustalenia kto był właścicielem ww. nieruchomości na dzień 20 listopada 1950 r. Brak takiego dokumentu uniemożliwia ustalenie stron prowadzonego postępowania oraz podjęcie czynności zmierzających do merytorycznego rozpatrzenia złożonego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga jest zasadna. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 oraz § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.( w brzmieniu obowiązujący od 1 czerwca 2017 r.) bezczynność organu została zdefiniowana jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma natomiast na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem jest, że Prezydent [...] do chwili obecnej nie rozpoznał wniosku skarżących z 7 marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip.[...]. Tymczasem wpłynął on do organu 11 marca 2016 r. i od tego momentu, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., rozpoczął bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim wywołanej. Pomimo jednak upływu ponad dwóch i pół roku od dnia jego złożenia Prezydent [...] nie zakończył przedmiotowego postępowania i nie podjął w nim rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi. Z tego względu, Sąd zobowiązał go do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym wyznaczając taki termin na rozpoznanie wniosku Sąd przychylił się stanowiska skarżących w tym przedmiocie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ pierwszą i jedyną czynność w sprawie podjął dopiero w dniu 16 sierpnia 2018 r. (już po wpłynięciu przedmiotowej skargi na bezczynność) zwracając się do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie zaświadczenia o treści wpisów księdze hipotecznej nr [...] w celu ustalenia kto był właścicielem ww. nieruchomości na dzień 20 listopada 1950 r. Organ nie dopełnił również obowiązku wynikającego z art. art. 36 § 1 k.p.a., gdyż nie poinformował stron postępowania o przyczynach nierozpoznania wniosku odszkodowawczego w ustawowym terminie i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie zaś działał on opieszałe, niesprawnie i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.