I SAB/Wa 234/22

I SAB/Wa 234/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędzia WSA Monika Sawa, po rozpoznaniu w dniu 6 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. J. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Burmistrza Miasta N. z dnia 4 listopada 2021 r. nr SR-FA.5211.001249.2021 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz R. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

R. J. pismem z 23 maja 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Miasta N. z 4 listopada 2021 r. nr SR-FA-5211.001249.2021 odmawiającej przyznania R. J. świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący wniósł o wyznaczenie organowi terminu na wydanie decyzji oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania podkreślając, że odwołanie od decyzji z 4 listopada 2021 r., doręczonej 15 listopada 2021 r., zostało złożone w terminie ustawowo przewidzianym. Zgodnie z pismem organu I instancji, doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 1 grudnia 2021 r. odwołanie przekazane zostało do SKO w dniu 25 listopada 2021 r. Od momentu złożenia odwołania organ II instancji nie wykonał żadnych czynności mających na celu załatwienie sprawy, czym dopuścił się naruszenia terminów określonych w art. 35 kpa, jak również nie dochował obowiązków nałożonych w art. 36 kpa, tj. nie poinformował strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie wyznaczył nawet przybliżonego terminu jej załatwienia. W tej sytuacji 8 marca 2022 r. złożono ponaglenie. Mimo to organ nie podjął żadnych czynności w sprawie naruszając nie tylko przepisy dotyczące terminów rozpatrywania spraw, ale również zasadę określoną w art. 12 kpa. Skarżący podkreślił, że sprawa na dzień złożenia skargi rozpatrywana jest przez Kolegium przez ponad 6 miesięcy. Skarga jest więc uzasadniona. W odpowiedzi na skargę SKO w Warszawie wniosło o umorzenie postępowania z uwagi na to, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, które w chwili wniesienia skargi nie istniały, ale wystąpiły po wniesieniu skargi na bezczynność. Organ podniósł, że decyzją z 15 czerwca 2022 r. nr KOA/4823/Sr/21 uchylono decyzję z 4 listopada 2021 r. w całości i przyznano R.J. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką – T. P. od dnia 1 października 2021 r. na czas nieokreślony, w wysokości ustawowej, tj. od dnia 1 października 2021 r. do 31 października 2021 r. w wysokości 1971 zł miesięcznie, od dnia 1 stycznia 2021 r. w wysokości 2119,00 zł miesięcznie, przy czym świadczenie jest waloryzowane zgodnie z przepisami art. 17 ust. 3-3d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022., poz. 615 ze zm.), zaś wysokość świadczenia za okres, w którym R.J. pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy pomniejsza się o wysokość tego zasiłku. Kolegium wskazało również, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy nastąpiło w związku z ponadprzeciętnym wpływem spraw o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania skargi co do zobowiązania SKO w Warszawie do rozpoznania odwołania od decyzji Burmistrza Miasta N. z 4 listopada 2021 r. stwierdzić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie 15 czerwca 2022 r. wydało decyzję nr KOA/4823/Sr/21, mocą której, po rozpoznaniu odwołania R. J., uchyliło decyzję z 4 listopada 2021 r. całości i przyznało R. J. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką – T. P. od dnia 1 października 2021 r. na czas nieokreślony, w wysokości ustawowej. SKO w Warszawie załatwiło zatem sprawę. Wydanie wskazanej decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu. W sprawie zaistniały więc przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie. Oceniając natomiast prowadzenie postępowania przez organ do czasu wydania decyzji z 15 czerwca 2022 r. stwierdzić należy, że skarżący zasadnie zarzucił Kolegium bezczynność w przedmiocie rozpoznania odwołania. Zauważyć trzeba, że odwołanie R. J. od ww. decyzji z 4 listopada 2021 r., wpłynęło do SKO w Warszawie 25 listopada 2021 r. Jak wynika z analizy akt po wpłynięciu powyższego odwołania organ odwoławczy nie podejmował jakichkolwiek czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. SKO w Warszawie nie poinformowało też skarżącego o niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej rozstrzygnięcia. Decyzja rozpoznająca odwołanie wydana zaś została 15 czerwca 2022 r., a więc po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, co miało miejsce 23 maja 2022 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że rozpoznając odwołanie SKO w Warszawie uchybiło powołanym wyżej przepisom kpa określającym terminy załatwienia sprawy. Organ odwoławczy nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności przemawiają za stwierdzeniem, że bezczynność organu w rozpoznaniu odwołania od decyzji z 4 listopada 2021 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Istotne przy tym jest, że sprawy dotyczące świadczeń z pomocy społecznej, w tym świadczeń rodzinnych (do takiej kategorii spraw należy niniejsza sprawa), ze względu na swój specjalny charakter, powinny być traktowane przez organ w sposób szczególnie staranny i priorytetowy. Zazwyczaj stroną takiego postępowania jest osoba znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej, wymagająca wsparcia. Organ powinien zatem wykazać się dbałością o słuszny interes strony i nałożone obowiązki w zakresie rozpoznania takiej sprawy wykonywać zgodnie z zasadą szybkości postępowania (art. 12 kpa), w sposób budzący zaufanie do organów państwa (art. 8 kpa) oraz zgodnie z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 kpa). Oczywiste jest, że rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się obowiązków wynikających z powołanych przepisów kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.