I SAB/Wa 220/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. w [...] i M. K. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. stwierdza, że organ w rozpoznaniu wniosku dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy solidarnie na rzecz [...] sp. z o. o. w [...] i M. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] złożyli skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku z 10 marca 1994 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] (obecnie [...]), ozn. hip. [...]. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem z 10 marca 1994 r. Nieruchomość na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) została wywłaszczona na rzecz gminy m.st. Warszawy. Prezydent m.st. Warszawy 18 lipca 2022 r. wystosował do stron pismo, w którym poinformował, że zwrócił się do następujących instytucji: Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie S.A., Biura Geodezji i Katastru Urzędu m.st. Warszawy oraz Archiwum Państwowego w Warszawie celem ustalenia dokładnej daty zabudowania przedmiotowej nieruchomości. Ponadto w piśmie wskazano, że wystąpiono z wnioskiem o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego działy I i II oraz umów z księgi hipotecznej prowadzonej dla nieruchomości przy ul. [...]. Organ zaznaczył, że w związku z koniecznością zebrania wskazanej dokumentacji wydanie decyzji będzie możliwe po jej otrzymaniu. Wobec braku wydania decyzji skarżący, pismem z 10 marca 2023 r., wnieśli ponaglenie. Prezydent 14 kwietnia 2023 r. wystosował do pełnomocnika wnioskodawców pismo, w którym wskazał, iż zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Ponadto wskazano na możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym w terminie siedmiu dni od doręczenia powyższego pisma. Skarżący podnieśli, że od dnia wystosowania do stron powyższego pisma organ nie podjął żadnych czynności w sprawie i nie wydał decyzji. Skarżący powołali przepisy art. 36 § 1 kpa i art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Zarzucili, że nie doszło do załatwienia sprawy w terminach przewidzianych przez ustawę, nawet w tych, które przewidziane są dla spraw szczególnie skomplikowanych. Organ nie dopełnił ponadto ciążącego na nim, na podstawie art. 36 kpa, obowiązku zawiadomienia stron o zwłoce wraz z podaniem przyczyn zwłoki, wskazaniem terminu załatwienia sprawy oraz pouczeniem o prawie wniesienia ponaglenia. W ocenie skarżących stan bezczynności organu w niniejszej sprawie spełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa. Ustawowe terminy do załatwienia sprawy zostały przekroczone. Organ nie zawiadamiał stron o przyczynach zwłoki. Bezczynność ma więc charakter oczywisty i pozostaje w rażącej sprzeczności z zasadami postępowania administracyjnego, przede wszystkim z wyrażoną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że jeszcze przed wniesieniem ponaglenia przez strony wykonał szereg czynności zmierzających do zebrania i uzupełniania materiału dowodowego. Wystąpił do kilku organizacji oraz komórek urzędu w celu zgromadzenia dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania - w szczególności dowodów pozwalających ustalić datę utraty władania przedmiotową nieruchomością przez dawnych właścicieli. Efektem podjętych przez organ czynności było wystosowanie do stron postępowania, 14 kwietnia 2023 r., zawiadomienia w trybie art. 10 kpa. Prezydent m. st. Warszawy wskazał, że 22 sierpnia 2023 r. wydał decyzję nr 592/SD/2023 kończącą postępowanie w niniejszej sprawie, która została doręczona pełnomocnikowi stron 29 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zważyć należy, że jak wynika z opinii geodezyjnej z 8 września 2021 r. dawna działka ozn. nr hip. [...] położona jest obecnie na terenie działek nr: [...]. Wyrokiem z 9 października 2019 r., sygn. I SAB/Wa 245/19 tutejszy Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o odszkodowanie odnośnie do działki nr [...]. Przedmiotem wyrokowania nie była bezczynność co do pozostałych działek z dawnej nieruchomości hipotecznej, tj. [...]. Wyrokiem tutejszego Sądu z 15 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 933/21 Sąd wymierzył organowi grzywnę z tytułu niewykonania wyroku z 9 października 2019 r. sygn. I SAB/Wa 245/19. Wobec powyższego przedmiotem orzekania w niniejszej sprawie jest bezczynność w przedmiocie wniosku o odszkodowanie co do działek nr: [...]. Jak stanowi przepis art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a ppsa Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Jak wynika z akt sprawy Prezydent nie załatwił sprawy w terminach określonych w wyżej wskazanych przepisach, co oznacza, że pozostawał w bezczynności (art. 37 § 1 pkt 1 kpa). W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku skargi, za datę złożenia wniosku należy uznać pismo skarżących z 19 listopada 2018 r., a nie pismo skarżącego [...] z 10 marca 1994 r. zatytułowane "rekompensata za mienie zabrane", w którym wnoszący domaga się zwrotu lub zadośćuczynienia za nieruchomość, a ponadto wnosi o wyjaśnienie sytuacji w sprawie odszkodowań za zabrane nieruchomości. Pismo to nie może zostać uznane za wniosek inicjujący postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, gdyż jest zbyt ogólne, nie wynika z niego jakie postępowanie zostało w ten sposób zainicjowane (w trybie jakich przepisów), do pisma nie zostały dołączone dokumenty potwierdzające następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości. Przechodząc do oceny niniejszej skargi wskazać należy, że Sąd podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Dlatego też w przedmiotowej sprawie Sąd nie mógł uwzględnić skargi w zakresie zobowiązania Prezydenta do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie, bowiem, po wniesieniu skargi organ wydał decyzję, która rozpoznał wniosek co do wszystkich działek z dawnej nieruchomości ozn. hip. [...]. Wobec tego w tej części postepowanie zostało umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Jednakże umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu nie zwalnia Sądu z oceny charakteru bezczynności organu. Zdaniem Sądu, organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Niewątpliwie sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 kpa. Postępowanie toczyło się ponad 4,5 roku. Organ nie powiadamiał stron o przewidywanym terminie zakończenia sprawy, a jak wynika z akt administracyjnych przez długie okresy czasu nie podejmował żadnych czynności w sprawie, np. od listopada 2020 r. do kwietnia 2021 r., od września 2021 r. do marca 2022 r. Zaznaczyć należy, że niezależnie od obowiązku rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 kpa organ powinien dokładać wszelkich starań celem załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki oraz informować strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, podając przewidywany termin zakończenia postępowania. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Organ także na bieżąco nie informował skarżących o przyczynie zwłoki i o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Mając na uwadze wszystkie powyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 1 sentencji) oraz art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (pkt 2 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa (pkt 3 sentencji).