I SAB/Wa 218/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. C., E. Y., M. C., A. B., K. W., A. B., M. B., A., M. K., P. F., R. C., E. C. i C. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 24 sierpnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących K. C., E. Y., M. C., A. B., K. W., A. B., M. B., A. K., M. K., P. F., R. C., E. C. i C. C. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

K. C., E. Y., M. C., A. B., K. W., A. B., M. B., A. K., M. K., P. F., R. C., E. C. i C. C. (dalej jako "skarżący") pismem z 25 kwietnia 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 24 sierpnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że z uwagi na nierozpoznanie ww. wniosku, skarżący wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność organu, który postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...] uznał powyższe zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] trzymiesięczny termin na wydanie rozstrzygnięcia. Mimo upływu tego terminu organ nie zakończył postępowania. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o wyznaczenie organowi terminu na rozpoznanie wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wniosek skarżących o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wpłynął do organu w dniu 24 sierpnia 2015 r. Skarżący wystąpili jednak również do Sądu [...] w [...] o przyznanie odszkodowania za pozostałą część tej nieruchomości, w związku z czym w dniu 15 lutego 2016 r. akta sprawy przekazane zostały do ww. Sądu i do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone. Długotrwały brak akt znacząco utrudnił rozpoznanie przedmiotowego wniosku, gdyż nie jest możliwe zakończenie postępowania jedynie w oparciu o akta zastępcze. Mimo to organ podjął czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem od 24 sierpnia 2015 r., kiedy to otrzymał wniosek skarżących, do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zdaniem Sądu był to czas aż nadto wystarczający na zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie decyzji merytorycznej. Co istotne, do dnia wniesienia skargi na bezczynność organ podjął tylko jedną czynność zmierzającą do zgromadzenia materiału dowodowego, bowiem w dniu 1 października 2015 r. wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...] o przesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym oraz dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie. Choć w dniu 23 listopada 2015 r. wpłynęła odpowiedź na powyższe pismo, organ nie podjął żadnej czynności w sprawie, nawet mimo wyznaczeniu mu trzymiesięcznego terminu załatwienia sprawy przez Wojewodę [...] postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. (termin ten upłynął w dniu 3 kwietnia 2017 r.). Dopiero wystosowana przez skarżących w dniu 4 maja 2018 r. (data prezentaty organu) skarga na bezczynność Prezydenta [...] spowodowała, że organ rozpoczął gromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia postępowania, a mianowicie pismami z 18 czerwca 2018 r. wystąpił do Wydziału Inwestycji i Infrastruktury dla Dzielnicy [...] oraz Biura Architektury i Planowania Przestrzennego o nadesłanie dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy. Organ prowadząc przedmiotowe postępowanie nie zastosował się także do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 K.p.a., bowiem przez okres ponad trzech lat nie informował stron postępowania o przewidywanym terminie jego zakończenia, czy też o przyczynach zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z 24 sierpnia 2015 r. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku skarżących (mając również na względzie czas trwania przedmiotowego postępowania) jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ przez trzy lata nie podjął, prócz jednorazowego wystąpienia w dniu 1 października 2015 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...], żadnych czynności w sprawie, nie gromadził dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania, jak również nie informował skarżących o przyczynach zwłoki. Postępowanie to prowadzone było zatem z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta w terminie dużo krótszym. Wskazać przy tym należy, że bezczynności organu w niniejszej sprawie nie może usprawiedliwiać podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność wypożyczenia w dniu 15 lutego 2016 r. akt własnościowych nieruchomości do Sądu [...] w [...], gdyż nie było możliwości zakończenia postępowania jedynie w oparciu o akta zastępcze. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby organ podejmował w ogóle jakiekolwiek czynności zmierzające do gromadzenia materiału dowodowego, jak i nie występował do ww. Sądu o zwrot tych akt, czy też ich wypożyczenie w celu rozpoznania wniosku skarżących. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.