I SAB/Wa 214/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] listopada 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. nr [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] listopada 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. nr [...]; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz skarżącej B. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

B. J. (dalej jako "skarżąca") pismem z 4 sierpnia 2020 r., uzupełnionym w dniu 16 grudnia 2020 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju (dalej jako "Minister" lub "organ") postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku Prezydenta [...] z [...] maja 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] listopada 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że powyższy wniosek rozpoznawany jest przez organ już ponad 10 miesięcy. Przez ten czas pismem z [...] listopada 2019 r. zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania, jednak do dnia wniesienia skargi nie wydano decyzji. Do zakończenia postępowania organu nie zmobilizowało również wniesione przez skarżącą ponaglenie. Zdaniem skarżącej, podejmowanie czynności w odstępach kilku miesięcy i wydłużanie postępowania nie znajduje żadnego uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 7 dni; stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy maksymalnej kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że ww. wniosek rozpoznany został decyzją z [...] sierpnia 2020 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji. W tej sytuacji zarzuty skargi są bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Minister decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] listopada 2018 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie przez Ministra postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy mieć bowiem na uwadze, że choć wniosek Prezydenta [...] z [...] maja 2019 r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wpłynął do organu dopiero w dniu [...] września 2019 r. (data prezentaty Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju), to do dnia wydania decyzji z [...] sierpnia 2020 r. w sprawie podjęto zaledwie dwie czynności, tj. pismem z [...] października 2019 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania upoważnienia do działania w niniejszej sprawie (które wpłynęło w dniu [...] października 2019 r.), zaś pismem z [...] listopada 2019 r. poinformowano strony o wszczęciu postępowania i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Po wystosowaniu ostatniego z ww. pism, organ przez 9 miesięcy nie podjął już żadnych czynności, jak również nie informował stron o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Dopiero wniesiona przez skarżącą w dniu 4 sierpnia 2020 r. skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania, zmobilizowała organ do podjęcia w dniu [...] sierpnia 2020 r. decyzji kończącej sprawę. Z powyższego wynika, że organ działał w sprawie opieszale i nieskutecznie co przedłużyło termin jej załatwienia. W orzecznictwie sądowadministracyjnymi podkreśla się natomiast, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. Jednocześnie w ocenie Sądu, z uwagi na wydanie decyzji rozpoznającej złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Zauważyć też należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, że skarżąca poniosła szkodę w związku z przewlekłością postępowania. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które to koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.