I SAB/Wa 185/19

Dnia 5 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu 5 września 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do wydania decyzji w zakresie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1957 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. K. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. M. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] czerwca 2018 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1957 r. W skardze wskazano, że organ przekroczył termin na rozpoznanie sprawy i dotychczas nie wydał decyzji. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie, zaś w przypadku wydania decyzji po wniesieniu skargi – o umorzenie postępowania w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania podnosząc, że decyzja w sprawie została już wydana zaś opóźnienie w rozpoznaniu sprawy wynika z skomplikowanego charakteru spraw rewindykacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał tok instancyjny, poprzez złożenie ponaglenia przy piśmie z [...] września 2018 r. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu skargę należało zakwalifikować jako skargę na bezczynność organu z uwagi na podniesione w niej zarzuty i tok postępowania przed organem. Jak wynika z analizy akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie został złożony [...] czerwca 2018 r. (data prezentaty organu). Akta nieruchomości organ otrzymał [...] lipca 2018 r. Pismem z [...] września 2018 r. skarżący złożył do organu ponaglenie. [...] września 2018 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania oraz wskazał przewidywany termin zakończenia sprawy do [...] grudnia 2018 r. [...] stycznia 2019 r. organ poinformował o zakończeniu postępowania. [...] maja 2019 r. organ wydał decyzję w sprawie oraz postanowieniem z tego samego dnia uznał złożone ponaglenie za niezasadne. Z uwagi na wydanie decyzji w sprawie postępowanie w zakresie zobowiązania organu do jej wydania podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania skargi w zakresie wystąpienia bezczynności organu. W ocenie Sądu organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności, albowiem nie rozpatrzył wniosku w ustawowym terminie ani w terminie wskazanym przy piśmie z [...] września 2018 r., jak również nie zawiadomił skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu na wydanie decyzji po [...] grudnia 2018 r. – co stanowi naruszenie art. 36 § 1 i 2 kpa. Przepis art. 149 § 1a ppsa zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O bezczynności z rażącym naruszeniem prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje, jako że zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie była znaczna a ponadto Sąd uwzględnił okoliczność, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych tzw. dekretem [...] należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...], a ustalenie stanu prawnego nieruchomości jest czasochłonne – co ma miejsce w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do wydania aktu (pkt 1 sentencji) oraz na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) (pkt 3 sentencji).