I SAB/Wa 184/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania J. P.-Z. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...]- w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej J. P.-Z. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 9 maja 2018 r. J. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie dotyczącej rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 35 kpa w związku z art. 36 kpa poprzez niezałatwienie sprawy w terminie (przekroczenie terminu ustawowego co najmniej o 8 miesięcy). W tej sytuacji wniosła o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie, nie dłuższym niż miesiąc od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu, decyzji administracyjnej rozpoznającej merytorycznie odwołanie, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego przed sądem administracyjnym, według norm przepisanych, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) lub kwoty niższej według uznania Sądu. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. W uzasadnieniu wniosku o odrzucenie skargi Minister powołał się na art. 16 ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 7 kwietnia 2017 r. (Dz. U. poz. 935) i uznał, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca winna była wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa, a nie składać ponaglenie. W ocenie Ministra oznacza to, że skarga strony złożona została bez zachowania trybu określonego w art. 37 § 1 kpa. W uzasadnieniu wniosku o oddalenie skargi organ wskazał, że pismem z dnia 21 lipca 2017 r. zawiadomił stronę, że odwołanie zostanie rozpatrzone do dnia 31 grudnia 2017 r., informując jednocześnie, że przesunięcie terminu rozpoznania sprawy spowodowane jest dużą ilością tego rodzaju spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu. Następnie pismem z dnia 1 grudnia 2017 r. organ poinformował o kolejnym terminie rozpoznania odwołania do dnia 30 czerwca 2018 r., wskazując na tę samą okoliczność co uprzednio. Minister podniósł, że na termin rozpatrywania spraw ma także wpływ ich skomplikowana specyfika, która wymaga przeprowadzenia dokładnego oraz rzetelnego postępowania opartego na materiałach archiwalnych, co rzutuje na termin i szybkość ich załatwienia. Tym samym, w ocenie organu, obiektywne przedłużenie załatwienia sprawy przy jednoczesnym poinformowaniu strony o przyczynach zwłoki i wskazaniu nowego terminu rozpoznania sprawy czyni zarzut bezczynności organu bezzasadnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w ocenie Sądu skarżąca pismem z dnia 18 kwietnia 2018 r. skierowanym do Ministra, a dotyczącym bezczynności organu w rozpoznaniu opisanego odwołania wyczerpała wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi. Pamiętać bowiem należy, że to treść pisma, a nie jego tytuł decyduje o intencji wnioskodawcy zawartej w złożonym wniosku. Nadto podkreślić należy, że postępowanie w sprawie bezczynności Ministra zostało zainicjowane dopiero skargą skarżącej z dnia 9 maja 2018 r., a zatem już po wejściu w życie przepisów ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 7 kwietnia 2017 r. (Dz. U. poz. 935). Sąd nie znalazł zatem podstaw do odrzucenia skargi. Jak wynika z akt administracyjnych, Minister do dnia rozpatrzenia złożonej skargi nie zakończył postępowania odwoławczego i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...]. Taki stan rzeczy prowadzi do prostej konstatacji, że organ dopuścił się bezczynności. Z tego względu Sąd zobowiązał Ministra do rozpatrzenia powołanego odwołania w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.), Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ wskazując na dużą ilość spraw, pismami z dnia 21 lipca 2017 r. i z dnia 1 grudnia 2017 r. poinformował skarżącą, że jej odwołanie zostanie rozpatrzone w dodatkowych późniejszych terminach, każdorazowo określając termin wydania decyzji w sprawie na ponad 5 miesięcy. Pomimo samodzielnie wyznaczonych terminów Minister do dnia rozpatrzenia skargi pozostaje w całkowitej bezczynności. Nie podjął, poza omówionymi dwoma pismami, dosłownie żadnej czynności, która miałaby odzwierciedlenie w nadesłanych aktach. Jednocześnie bez odpowiedzi pozostawił pismo skarżącej z dnia 18 kwietnia 2018 r. wzywające Ministra do niezwłocznego wydania orzeczenia rozpoznającego odwołanie. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Natomiast organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Ministra nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Zdaniem Sądu nie zaistniały jednak jeszcze podstawy do uwzględnienia obecnie wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają bowiem na przyjęcie, by skarżąca, na skutek nierozpoznania wskazanego odwołania w terminie, doznała konkretnej krzywdy wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie jej sumy pieniężnej. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a i § 3 oraz na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.