I SAB/Wa 184/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego R. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrot kosztów postępowania sądowego.

R. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] ustalającej odszkodowanie za nieruchomość, która przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, R. P. pismem z dnia [...] lutego 2013 r. wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...]. Wojewoda [...] odwołanie od decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] przekazał Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przy piśmie z dnia [...] marca 2013 r. ([...] marca 2013 r. – data wpływu do Kancelarii Głównej Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej). W dniu [...] czerwca 2013 r. do Ministra wpłynęło pismo R. P. z dnia [...] czerwca 2013 r. uzupełniające przedmiotowe odwołanie. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej pismem z dnia [...] września 2013 r., działając w trybie art. 36 § 1 Kpa, poinformował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie (duża ilość spraw, skomplikowany charakter sprawy) oraz wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania do dnia 30 listopada 2013 r. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie R. P. pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. wezwał Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do usunięcia naruszenia prawa. W dniu [...] marca 2014 r. Minister wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego U. W. o potwierdzenie aktualności sporządzonego dla potrzeb niniejszego postępowania odszkodowawczego operatu szacunkowego z dnia [...] września 2012 r. Jednocześnie pismem z tej samej daty organ poinformował strony o nowym terminie załatwienia sprawy – do dnia 30 kwietnia 2014 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. rzeczoznawca majątkowy U. W. wyjaśniła, że nie potwierdza aktualności operatu szacunkowego z dnia [...] września 2012 r., stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości ozn. jako działka nr [...], położonej w obrębie Z., w jednostce ewidencyjnej Z. W międzyczasie, z uwagi na dalszą bezczynność Ministra, R. P. w dniu [...] marca 2014 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą w zakresie nierozpoznania jego odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...]. Skarżący wskazał, że do chwili obecnej, pomimo toczącego się od ponad 12 miesięcy postępowania odwoławczego, sprawa nie została zakończona. W jego ocenie, bezczynność Ministra nie może być uzasadniona dużą ilością spraw napływających do organu, niewspółmierną do ilości osób w nim zatrudnionych czy brakiem należytej organizacji. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi z uwagi na brak bezczynności w przedmiotowej sprawie. Podał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Do odpowiedzi na skargę została dołączona ww. decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W zakresie wniosku Ministra dotyczącego trybu rozpoznania skargi R. P. nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce zatem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem, o ile wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie miała miejsce bezczynność, a następnie oceny, czy nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważenia, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy Sąd doszedł do przekonania, że Minister Infrastruktury i Rozwoju pozostawał w sprawie bezczynny. Jedyna bowiem czynność zmierzająca do merytorycznego załatwienia sprawy została podjęta przez organ dopiero po upływie roku od przekazania odwołania i to w następstwie wezwania Ministra do usunięcia naruszenia prawa. Wtedy Minister Infrastruktury i Rozwoju pismem z dnia [...] marca 2014 r. wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego U. W. o potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego z dnia [...] września 2012 r., stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości ozn. jako działka nr [...], położonej w obrębie Z., w jednostce ewidencyjnej Z. Po otrzymaniu w dniu [...] kwietnia 2014 r. odpowiedzi rzeczoznawcy majątkowy U. W., że ta nie potwierdza aktualności sporządzonego w dniu [...] września 2012 r. operatu szacunkowego, Minister w dniu [...] kwietnia 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Tym samym Sąd stwierdził, że wydanie ww. decyzji wyłączyło możliwość uwzględnienia skargi w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia. Niniejsze postępowanie stało się więc w tym zakresie bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Podkreślenia wymaga jednak, że chociaż wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). Sąd, oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, doszedł do przekonania, że doszło do rażącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. rażącego naruszenia art. 8, art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 kpa. Za rażące naruszenie w/w przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). Należy podkreślić, że zgodnie z art. 35 § 3 kpa, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W niniejszej sprawie – jak to wynika z nadesłanych akt administracyjnych – odwołanie R. P. wpłynęło do Kancelarii Głównej Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w dniu [...] marca 2013 r. Zatem miesięczny termin do rozpoznania odwołania upływał z dniem [...] kwietnia 2013 r. Jednakże Minister skorzystał z możliwości, jakie daje przepis art. 36 § 1 kpa – który pozwala organowi na wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy, po zawiadomieniu o tym strony i podaniu przyczyn zwłoki – i pismami z dnia [...] września 2013 r. i [...] marca 2014 r. wskazywał nowe przewidywane terminy załatwienia sprawy, odpowiednio do dnia [...] listopada 2013 r. i do dnia [...] kwietnia 2014 r. , podając za pierwszym razem, że zwłoka spowodowana jest dużą ilością spraw oraz skomplikowanym charakterem sprawy. Tymczasem, w ocenie Sądu, rozpoznawanie sprawy w postępowaniu odwoławczym przez ponad rok, oznacza znaczne przekroczenie terminu zakreślonego przez ustawodawcę w art. 35 § 3 in fine kpa. Minister wprawdzie zastosował się do dyspozycji art. 36 § 1 kpa i dwukrotne informował stronę o zwłoce w załatwieniu sprawy oraz wskazywał nowy termin jej załatwienia, jednakże przedłużenie postępowania odwoławczego na tej podstawie nie było, w ocenie Sądu, zasadne. Zarówno z akt sprawy, jak i uzasadnienia decyzji kończącej postępowanie odwoławcze nie wynika bowiem, aby koniecznym było przeprowadzenie jakiekolwiek uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Wręcz przeciwnie, to bierność Ministra trwająca od [...] kwietnia 2013 r. (po upływie ustawowego terminu rozpatrzenia odwołania) spowodowała dezaktualizację sporządzonego w dniu [...] września 2012 r. operatu szacunkowego (który mógł być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony do dnia [...] września 2013 r. – zgodnie z art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 23 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych) i konieczność sporządzenia nowego, gdyż jak wynika z pisma rzeczoznawcy majątkowego U. W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., ta nie potwierdziła jego aktualności. Wobec tego należy stwierdzić, że bezczynność Ministra istniejąca do dnia wniesienia skargi miała charakter rażący. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.