I SAB/Wa 173/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.T. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J.T. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 3 kwietnia 2017 r. J. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] ozn. hip.[...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] ozn. hip.[...]. Wnioskiem z 17 listopada 2014 r. J. T. , w nawiązaniu do powyższej decyzji wniósł o przyznanie odszkodowania za nieruchomość ozn. hip.[...], wchodzącej aktualnie w skład szeregu działek wymienionych we wniosku. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, inicjator postępowania wniósł 18 maja 2016 r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2016 r. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Następnie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie 14 dni, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że gromadzony jest materiał dowodowy niezbędny do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej przez organ. Poniósł również, że pełnomocnik strony pismem z dnia 30 kwietnia 2018 r. został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi J. T. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za do nieruchomość [...], ozn. hip.[...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydent [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek z dnia 17 listopada 2014 r. o przyznanie odszkodowania nie został przezeń rozpoznany. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie podjął 4 lutego 2015 r i było to zwrócenie się do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie kopii fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania z [...] sierpnia 1931 r. oraz żądanie od jednostki organizacyjnej Urzędu Miasta [...] przesłania decyzji lokalizacyjnej z załącznikiem graficznym i informacji o dacie wejścia inwestora w teren. Z kolei pismami z 4 lutego 2015 r., z 4 sierpnia 2015 r., z 14 lutego 207 r. i z 30 kwietnia 2018 r. organ poinformował stronę o przewidywanym nowym terminie zakończenia postępowania. , Takie działanie organu implikuje po stronie sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu sprawy przyznania odszkodowania wynosi ponad 3 lata, a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej przez blisko 2 lata, jakichkolwiek czynności procesowych. Brak zaś podejmowanie przez niemal dwa lata jakichkolwiek czynności w zawisłej przed organem w sprawie oznacza, że jej sposób procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7, 8 i 2 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek uprawniających do ustalenia odszkodowania. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania– będzie termin trzech miesięcy. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o Sąd oddalił ż skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a sumy pieniężnej - uznając to żądanie za nieuzasadnione. Wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że suma pieniężna, o której mowa w art.149 § 2 K.p.a. ma z jednej strony charakter dyscyplinująco – represyjny a z drugiej strony cel kompensacyjny. Jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia wniosku strony i winna być ona przyznana w szczególnie drastycznych wypadkach zwłoki organu w załatwieniu wniosku. Chodzi o takie sytuacje gdy organ unika wydania aktu i istnieje obawa, że bez dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektował przepisów K.p.a. Jeżeli chodzi o cel kompensacyjny to suma pieniężna ma stanowić zadośćuczynienie za krzywdę jaką strona poniosła wskutek zwłoki organu w rozpoznaniu wniosku. (por. wyroki WSA w Szczecinie z 15 lipca 2016r. w spr. I SAB/Sz 5/16, WSA w Gliwicach z 5 lipca 2016r. w spr. IV SAB/Gl 149/15, WSA w Warszawie z 17 czerwca 2016r. w spr. I SAB/Wa 258/16, WSA w Gdańsku z 25 maja 2016r. w spr. III SAB/Gd 18/16, WSA w Poznaniu z 24 maja 2016r. w spr. IV SAB/Po 29/16 i WSA w Krakowie z 17 maja 2016r. w spr. II SAB/Kr 54/16).Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia również przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 2934/16, z dnia 7 września 2017 r. akt I OSK 798/17 oraz z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/16 publik. CBOIS). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie są wymienione powody żądania przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej. Zatem z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznał w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205§ 2 ppsa.