I SAB/Wa 170/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I.F. na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Burmistrza Miasta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], zajętą pod drogę gminną [...] oznaczoną jako działka nr [...], o pow. [...] ha – w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Burmistrz Miasta [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Burmistrza Miasta [....] na rzecz I. F. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę gminną. Burmistrz [...] wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że nie jest organem właściwym do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] listopada 2005 r. S.F. zwróciła się do Burmistrza [...] o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] o pow. o pow. [...] ha, położoną w [...], stanowiącą drogę publiczną gminną. Jako podstawę prawną swojego wniosku wskazała art. 73 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późń. zm.). Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2005 r. stwierdził nabycie z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha przez Gminę [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z [...] kwietnia 2007 r., stwierdzającą nieważność ww. decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r. Postanowieniem z [...] października 2017 r., po trwającym 10 lat postępowaniu, Sąd Rejonowy w [...] oddalił wniosek Gminy [...] o zasiedzenie nieruchomości o pow. [...] ha, położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Pismem z [...] grudnia 2017 r. I.F. wystąpił o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną gminną oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2. W piśmie podał, że wniosek o wypłatę tego odszkodowania wniosła jego siostra S., po której spadek w całości na podstawie ustawy nabył brat I.F. Pismem z [...] marca 2018 r. skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Samorządowe kolegium Odwoławcze w [...] pismem z [...] kwietnia 2018 r. przekazało ww. ponaglenie Wojewodzie [...]. Postanowieniem z [...] lipca 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione ponaglenie za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, o czym stanowi art. 149 §1 ppsa. W tym zakresie stwierdzić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Ponadto organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 kpa. Sformułowanie "bez zbędnej zwłoki" oznacza, że sprawa ma być załatwiona tak szybko, jak to jest możliwe. Zgodnie z ustawą załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania - art. 35 § 3 kpa. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności między innymi, gdy: nie podejmuje czynności, które warunkują merytoryczne rozpatrzenie sprawy (wyrok NSA z 27 października 1998r. w sprawie sygn. akt IV SAB 18/98 - LEX nr 45691), zwłaszcza zaś, gdy nie podejmuje w prawnie ustalonym terminie żadnych czynności w sprawie lub gdy jakkolwiek prowadzi postępowanie, to jednak mimo ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, ani innej czynności (wyroki NSA z 19 lutego 1999r. w sprawie sygn. akt IV SAB 153/98 - LEX nr 48688). Istotnym jest, że okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny. Tego rodzaju pogląd harmonizuje z powszechnie aprobowaną zasadą, iż realizacja kompetencji organu administracji jest jego prawnym obowiązkiem. Zatem organ, do którego wpływa wniosek, obowiązany jest zawsze sprawdzić swoje uprawnienia w stosunku do zgłaszanych przez podmiot żądań. Przechodząc od tych ogólnych uwag do realiów badanej sprawy stwierdzić należy, że przedmiotem skargi jest bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę gminną. Wniosek taki z [...] listopada 2005 r. złożyła najpierw S.F. Następnie pismem z [...] grudnia 2017 r. I.F. wystąpił o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną gminną oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2. W piśmie podał, że wniosek o wypłatę tego odszkodowania wniosła już jego siostra S.F., po której spadek w całości na podstawie ustawy nabył brat I.F. Zgodnie z przepisami art. 61 – 65 kpa od momentu wpływu do organu określonego wniosku, na organie spoczywają określone obowiązki polegające na rozpoznaniu sprawy. Należy wskazać, co ma znaczenie w sprawie niniejszej, że pod pojęciem "załatwienia sprawy" czy też rozpoznania wniosku należy rozumieć nie tylko wydanie aktu władczego kończącego postępowanie, ale również podjęcie działania określonego w 65§ 1 kpa. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Oznacza to, że organ administracji pozostaje w bezczynności również wtedy, gdy stwierdzając swą niewłaściwość w sprawie bądź kwestionując swą właściwość, nie podejmuje działań stosownie do unormowań wskazanych w art. 65§1 kpa (vide np. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2016 r. w sprawie I OSK 2122/14 oraz wyrok z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie II SAB/Ke 79/17, CBOSA). Bezczynność będzie zatem również zachodzić, gdy organ, do którego podanie wpływa, mimo że jest niewłaściwy, nie dostrzega tej okoliczności i nie przekazuje podania organowi właściwemu na podstawie art. 65 §1 kpa. Tymczasem jest to obowiązek organu o charakterze prawnym, proceduralnym, którego niedopełnienie świadczy o wystąpieniu bezczynności w rozumieniu art. 3 §2 pkt 9 ppsa. Burmistrz [...] pozostaje zatem w bezczynności w sprawie z wniosku S.F. z 2005 r., ponowionego wnioskiem I.F. z 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położoną w [...]. Nie załatwił on bowiem sprawy administracyjnej skarżącego w sposób przewidziany przywołanymi przepisami obowiązującego prawa. Takie działanie organu implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 ppsa) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a ppsa).W niniejszej sprawie sąd wyznaczył organowi termin jednego miesiąca, uznając go za adekwatny do okoliczności niniejszej sprawy. Zdaniem sądu w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy charakter zaistniałej zwłoki przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na taka ocenę mają właśnie wyżej opisane okoliczności faktyczne sprawy i nie podejmowania żadnych czynności w sprawie od blisko 2 lata ( nawet licząc ten okres od złożenia wniosku przez I.F.). To oznacza, że sposób jej procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7 , 8 i 2 kpa, jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205§2 ppsa .