I SAB/Wa 1585/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 29 marca 1965 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. dawniej nr hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej M. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 12 października 2016 r. M. K., reprezentowana przez radcę prawnego J. B., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 1965 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. dawniej nr hip. [...]. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: 1) art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a., zgodnie z którymi to przepisami sprawa powinna zostać załatwiona w maksymalnym, dwumiesięcznym terminie, podczas gdy postępowanie toczy się od ponad 51 lat; 2) naruszenie art. 36 k.p.a., poprzez niewyznaczenie nowego terminu zakończenia postępowania oraz niezawiadomienie o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Wobec czego skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania stosownego rozstrzygnięcia w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisy prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że wnioskiem z dnia [...] marca 1965 r. F. W. wystąpił o oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...], na podstawie § 1 i 3 uchwały Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. nr 11 w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (M.P. Nr 6 poz. 18). Decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1967 r., nr [...], uzupełnioną postanowieniem Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1968 r., nr [...], oraz decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1969 r., nr [...], po rozpatrzeniu ww. wniosku z dnia [...] marca 1965 r., postanowiono ustanowić na rzecz F. i M. W. wieczyste użytkowanie części ww. gruntu o pow. [...] m² (stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]). Wobec czego Prezydent [...] podkreślił, że powyższy wniosek z dnia [...] marca 1965 r. nie został dotąd rozpatrzony w odniesieniu do części ww. gruntu wchodzącej w skład dziełek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Przym czy organ wskazał, że do zakończenia postępowania niezbędne jest jeszcze zgromadzenie dokumentów niezbędnych do ustalenia stron postępowania oraz określających stopień zniszczenia, na skutek działań wojennych, budynku znajdującego się na ww. gruncie. Jednocześnie organ podkreślił, iż pismem z dnia [...] listopada 2016 r. poinformowano strony o przyczynach uniemożliwiających zakończenie sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. oraz o przewidywanym terminie wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] marca 1965 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. dawniej nr hip. [...]. Pomimo upływu ustawowego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie rozstrzygnął co do całości gruntu, który został nim objęty – co przyznał organ w odpowiedzi na skargę. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia ww. wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ na przestrzeni kilkudziesięciu lat dokonywał w sprawie czynności w znacznych odstępach czasowych. Jednocześnie podejmowane czynności nie zmierzały w sposób zależyty i odpowiednio intensywny do zakończenia postępowania. Przy czym do sprawnego podejmowania czynności w sprawie nie skłoniły organu ani monity stron, ani złożenie zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Natomiast organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Jednocześnie Sądowi znany jest z urzędu, zarówno fakt, że sprawy dotyczące gruntów [...] należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, lecz okoliczność ta nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż działania organu trudno uznać za nakierowane na bezpośrednie rozpoznanie sprawy. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.