I SAB/Wa 141/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi B. G. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz B. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku z 3 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] w zakresie dotyczącym działek nr: [...] z obrębu [...], dla której prowadzona była dawna księga wieczysta pn. [...] nr [...], nr rej. hip. [...]. W skardze zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 3 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Wobec tego wniósł o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu sprawy, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt postępowania; 3) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej ustawowej wysokości: 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty ustawowo określonej; 5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, na podstawie norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie zmierzające do ochrony żywotnych interesów ekonomicznych skarżącego, a wcześniej jego poprzedników prawnych, zainicjowane zostało w 1949 r. Mimo to dotychczas nie zapadło rozstrzygnięcie merytorycznie kończące postępowanie. Skarżący podał, że wielokrotnie składał do organu pisma o przyspieszenie postępowania. W ocenie [...] organ podejmował przez szereg lat czynności pozorne, w tym m.in. zawiesił postanowieniem z 29 lipca 2016 r. postępowanie w sprawie celem przeprowadzenia postępowania podziałowego. Jak okazało się w 2019 r. organ takiego postępowania wcale nie zainicjował. Pismem z 29 grudnia 2020 r. skarżący ponaglił organ wskutek czego postanowieniem z 28 stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wyznaczyło organowi dodatkowy, dwumiesięczny termin na rozpoznanie sprawy. 24 maja 2021 r. postępowanie w sprawie zostało z urzędu podjęte. Nie wpłynęło to jednak w żadnej mierze na sposób procedowania organu. Pismem z 29 listopada 2021 r. skarżący zwrócił się do organu o udzielenie informacji o podjętych działaniach. Pismo to zostało zignorowane. Kolejnym pismem z 17 października 2022 r. skarżący ponowił zapytanie. W odpowiedzi na to pismem z 28 listopada 2022 r. organ udzielił odpowiedzi, że od 23 czerwca 2021 r., tj. przez okres ponad roku: 1) uzyskał od skarżącego pismo z wykazaniem spadkobrania po [...], która mimo swej długowieczności nie doczekała rozstrzygnięcia sprawy; 2) zakończyło się postępowanie w zupełnie innej sprawie; 3) organ uzyskał opracowanie geodezyjne; 4) na trzy dni przed sporządzeniem odpowiedzi organ wystąpił do innej komórki Urzędu m.st. Warszawy o udzielenie informacji o przeznaczeniu nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie w przywołanym piśmie wskazano, że przewidywany termin wydania decyzji w sprawie wypada na 15 stycznia 2023 r. Jednak żadna decyzja nie została dotychczas wydana, a skarżący nie został powiadomiony o jakichkolwiek przeszkodach w załatwieniu sprawy w przywołanym terminie, ani o wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. W ocenie skarżącego w sprawie zebrany już został cały materiał dowodowy pozwalający organowi rozpoznać sprawę. Uzyskanie informacji o przeznaczeniu nieruchomości w planie miejscowym nie wymaga skomplikowanych czynności Urząd m.st. Warszawy prowadzi internetową mapę, na której wystarczy najechać na interesującą działkę i mapa sama wskazuje obowiązujące dla niej plany. Organ bez wątpienia pozostaje więc bezczynny. Skarżący podkreślił, że skarga składana jest wyłącznie w jego imieniu albowiem ponaglenie wywiódł wyłącznie w swoim imieniu. Wobec rażącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy, podejmowania w postępowaniu czynności pozornych, nakierowanych na nierozpoznanie sprawy w ogóle, brak reagowania na pisma skarżącego i całkowite zignorowanie zakreślonego przez SKO w Warszawie terminu rozpoznania sprawy zasadny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie skarżącemu od organu odpowiedniej sumy pieniężnej, niezależnie od zwrotu kosztów niniejszego postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu podniósł, że akta postępowania administracyjnego w ślad za orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt I SAB/Wa 253/20 przekazano do Biura Spraw Dekretowych przy piśmie z 18 czerwca 2021 r. (data wpływu do organu: 23 czerwca 2021 r.). Pismem z 14 lipca 2021 r. pełnomocnik jednej ze stron postępowania - adw. [...] poinformował organ o śmierci mandanta informując jednocześnie, że nie dysponuje dokumentem potwierdzającym ten fakt. Pismem z 20 lipca 2021 r. (data wpływu do organu: 22 lipca 2021 r.) r. pr. [...] przekazał uwierzytelnioną kopię Erbschein - dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po [...] zmarłej [...] marca 2019 r. w [...] w [...]. Ponadto zgłosił przystąpienie do sprawy jako pełnomocnik nowych uczestników postępowania dołączając cztery uwierzytelnione kopie pełnomocnictw. Prezydent m.st. Warszawy podał, że na wskazanym etapie wciąż nie posiadał informacji o ewentualnym terminie zakończenia sprawy toczącej się przed Ministrem Rozwoju i Technologii w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie nr GT-III-ll-6/W/101/60 z 28 kwietnia 1960 r., w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa. Dopiero decyzją z 22 marca 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii orzekł o umorzeniu z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r. orzeczenia PRN z 28 kwietnia 1960 r. informując, że przedmiotowe postępowanie zostało zakończone. Organ wskazał, że podjął czynności - zlecając 2 czerwca 2022 r. realizację opracowania geodezyjnego nieruchomości, rozliczającą nieruchomość hipoteczną w działkach ewidencyjnych, niezbędnego do wydania decyzji w sprawie (działek, do których Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 28 kwietnia 1960 r.). Protokołem z 8 września 2022 r. (data wpływu do organu) przedłożono do akt sprawy opinię geodezyjną z 7 września 2022 r. wraz ze szkicem nieruchomości w skali 1:1000, rozliczającą opiniowaną nieruchomość w działkach ewidencyjnych. Pismem z 25 listopada 2022 r. wystąpiono do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy Wola Urzędu m.st. Warszawy z prośbą o aktualną informację o przeznaczeniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działek ewidencyjnych, stanowiących przedmiot postępowania. Pismem z 28 listopada 2022 r. organ poinformował pełnomocnika stron o czynnościach w sprawie, informując jednocześnie o przewidywanym terminie wydania decyzji - 15 stycznia 2023 r. Wnioskowane materiały, przy piśmie z 25 listopada 2022 r. do WAiB dla Dzielnicy [...], wpłynęły do Biura Spraw Dekretowych 16 grudnia 2022 r. Pełnomocnik stron pismem z 6 maja 2023 r. (data wpływu: 12 maja 2023 r.) złożył skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy, załączając uwierzytelnioną kopię (brakującą w aktach sprawy) pełnomocnictwa dla jednej ze stron postępowania. 30 maja 2023 r. załączono do akt postępowania administracyjnego informacje z rejestru gruntów dotyczące działek ewidencyjnych stanowiących przedmiot decyzji oraz wydruki treści księgi wieczystej do ww. gruntu, jak i planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego. Ponadto pismem z 30 maja 2023 r. wysłano zawiadomienie w trybie art. 10 kpa o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym przed wydaniem decyzji materiałem w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie Prezydent m.st. Warszawy do dnia wydania decyzji z 4 sierpnia 2023 r. nr 546/SD/2023 pozostawał w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej zwanej "ppsa". Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym jaki przewiduje art. 35 § 3 kpa (termin 2 miesięcy) został w niniejszej sprawie wielokrotnie przekroczony. Poza sporem jest to, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek z 3 lutego 1949 r. złożony przez [...] w imieniu własnym i spadkobierców [...] o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości ozn. hip. jako [...] nr [...], nr rej. hip. [...]. 3 listopada 2015 r. organ otrzymał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 26 października 2015 r. nr KOC/2080/Go/10 uchylającą decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 7 listopada 2005 r. nr 246/GK/DW/2005 r. odmawiającą uwzględnienia wniosku z 3 lutego 1949 r., w zakresie dotyczącym działek nr: [...] z obrębu [...]. Tok postępowania administracyjnego został przetrwany w okresie od 29 lipca 2016 r. (postanowienie nr 100/GK/DW/2016 o zawieszeniu z urzędu postępowania dekretowego) do 24 maja 2021 r. (postanowienie nr 266/SD/2021 o podjęciu zawieszonego postępowania dekretowego). 2 czerwca 2022 r. organ zlecił geodecie sporządzenie rozliczenia obecnych działek ewidencyjnych, będących własnością Miasta st. Warszawy, w dawnej nieruchomości hipotecznej. Opinia geodezyjna została sporządzona 7 września 2022 r. Organ otrzymał tę opinię 8 września 2022 r. Po otrzymaniu 19 października 2022 r. ponaglenia z 17 października 2022 r., pismem z 25 listopada 2022 r. organ wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o udzielenie informacji na temat przeznaczenia obecnych działek nr: [...] w planie miejscowym, ewentualnie wyrażenia opinii urbanistycznej, co do przeznaczenia gruntu wg studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta st. Warszawy (w przypadku braku planu miejscowego) oraz o poinformowanie, czy wydzielenie ww. działek jest zgodne z ładem przestrzennym. W piśmie z 28 listopada 2022 r., działając na podstawie art. 36 § 1 kpa, organ poinformował pełnomocnika skarżącego, że 23 czerwca 2021 r. otrzymał akta sprawy i że 8 września 2022 r. otrzymał opracowanie geodezyjne oraz o wystąpieniu do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] pismem z 25 listopada 2022 r. Jednocześnie organ wskazał nowy termin załatwienia sprawy – 15 stycznia 2023 r. 29 maja 2023 r. organ złożył do akt sprawy informacje z rejestru gruntów dla działek nr: [...]. Natomiast 30 maja 2023 r. organ złożył do akt sprawy wydruk z Kw nr [...] prowadzonej dla ww. działek. W piśmie z 30 maja 2023 r. organ skierował do stron postępowania zawiadomienie informujące o zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia pisemnych wyjaśnień i dowodów. Po otrzymaniu 12 maja 2023 r. skargi na bezczynność organu, 4 sierpnia 2023 r. Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję nr 546/SD/2023 kończącą w pierwszej instancji sprawę dekretową, co do jej istoty. Oceniając stan bezczynności Prezydenta m.st. Warszawy, licząc od daty otrzymania przez organ decyzji kasacyjnej SKO w Warszawie z 26 października 2015 r. nr KOC/2080/Go/10 (3 listopada 2015 r.) do daty wydania przez organ decyzji kończącej postępowanie dekretowe w pierwszej instancji (4 sierpnia 2023 r.) - z uwzględnieniem wstrzymania biegu terminu na załatwienie sprawy (zgodnie z art. 103 kpa) wywołanego zawieszeniem w okresie od 29 lipca 2016 r. do 24 maja 2021 r. postępowania dekretowego - Sąd uznał, że bezczynność organu I instancji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu przekroczenie przez Prezydenta m.st. Warszawy maksymalnego terminu 2 miesięcy na załatwienie sprawy w postępowaniu dekretowym miało charakter rażąco nadmierny, skoro po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzją z 26 października 2015 r. decyzji z 7 listopada 2005 r. nr 246/GK/DW/2005 r. organ I instancji rozpatrywał niniejszy wniosek dekretowy ponad 2 lata i 10 miesięcy (pomijając okres zawieszenia postępowania administracyjnego, ponieważ w sprawie ze skargi na bezczynność Sąd nie kontrolował prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego). Trzeba też wskazać, że po podjęciu zawieszonego postępowania 24 maja 2021 r. organ zlecił sporządzenie opinii geodezyjnej dopiero 2 czerwca 2022 r., a więc po ponad roku. Sąd zwraca uwagę, że wydanie przez organ I instancji decyzji kończącej postępowanie dekretowe, w zakresie działek będących własnością Miasta st. Warszawy nr: [...], skutkowało tym, że brak było podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa. Z tych też względów Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu (decyzji administracyjnej) na skutek wniosku z 3 lutego 1949 r. Jednocześnie w ocenie Sądu brak było przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej i dlatego w tej części skargę Sąd oddalił. Trzeba wskazać, że orzeczenie przez Sąd w zakresie dodatkowych sankcji finansowych na podstawie art. 149 § 2 ppsa ma zmusić organ do podjęcia adekwatnego do okoliczności sprawy indywidualnego aktu administracyjnego, najczęściej do wydania decyzji załatwiającej sprawę administracyjną. W przedmiotowej sprawie organ I instancji w czasie nieodległym od wniesienia skargi na bezczynność wydał decyzję, co do istoty sprawy (na czym zależało skarżącemu) przez co niniejsza skarga osiągnęła swój zasadniczy cel. W tej sytuacji Sąd uznał, że nie było podstaw do nałożenia na Prezydenta m.st. Warszawy ustawowych sankcji finansowych, szczególnie że organ po podjęciu postępowania dekretowego podejmował czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy celem jej rozpoznania i rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 1 wyroku), art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 2 wyroku), art. 151 w zw. z art. 149 § 2 (pkt 3 wyroku) oraz na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji. O kosztach procesu (pkt 4 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).