I SAB/Wa 131/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi G. D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku G. D. z dnia 4 grudnia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], działka ewidencyjna nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz G. D. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 4 października 2016 r.(data prezentaty) G. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] – w zakresie dotyczącym działki nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 28 kwietnia 2011 r. G. D. złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] objętej dawnymi księgami hipotecznymi nr [...] i nr [...]. Następnie - w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] w dniu [...] listopada 2015 r. decyzji umarzającej postępowanie o oddanie w użytkowanie wieczyste działki położonej w [...] przy ul. [...], w odniesieniu do części tej nieruchomości wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] - pismem z dnia 8 grudnia 2015 r. (data prezentaty) zmodyfikował ww. wniosek ograniczając go jedynie do działki ewidencyjnej nr [...]. Zaś w dniu 11 marca 2016 r. (data prezentaty) - działając na podstawie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego - wniósł zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu jego wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. W zażaleniu zwrócił się o wyznaczenie Prezydentowi [...] trzydziestodniowego terminu do rozpoznania powyższego wniosku Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] uznał zażalenie G. D. za uzasadnione, wyznaczając Prezydentowi [...] trzymiesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Jednocześnie stwierdził, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, iż stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wojewoda dodał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż Prezydent [...] nie dotrzymał ww. terminu, nie wskazał dodatkowego terminu na zakończenie postępowania, nie podał także przyczyn zwłoki - tym samym pozostaje w bezczynności. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda uznał, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa - a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia tej sprawy. Jednocześnie wskazał, iż zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa Akta sprawy wraz z postanowieniem Wojewody [...] wpłynęły do organu w dniu 18 maja 2016 r. - zatem wyznaczony trzymiesięczny termin upłynął w dniu 18 sierpnia 2016 r. W związku z brakiem zakończenia postępowania G. D. pismem z dnia 4 października 2016 r.(data prezentaty) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w zakresie działki nr [...]. Wniósł w niej o: - zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu wyroku, - zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, - stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze podniósł, iż mimo upływu ponad czterech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia Wojewody [...] stwierdzającego bezczynność organu, Prezydent [...] nie podjął żadnych działań zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie, nie wydał decyzji merytorycznej, jak również nie poinformował strony o przyczynie nie załatwienia sprawy w terminie oraz przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia. Dodał, że wszystkie te uchybienia stanowią rażące naruszenie naczelnej zasady postępowania wyrażonej w art. 12 kpa stanowiącej, iż organ administracji załatwiając sprawę powinien działać szybko i bez zbędnej zwłoki oraz świadczą o faktycznej bezczynności organu w sprawie. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, iż pismem z dnia 19 stycznia 2017 r. pełnomocnik strony został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Jednocześnie organ zwrócił się do: - Urzędu [...] Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa Dzielnica [...] z prośbą o przesłanie akt własnościowych dotyczących tej nieruchomości, - Archiwum Państwowego z prośbą o przesłanie kopii fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania [...] z [...] sierpnia 1931 r. oraz o wydanie kopii dokumentów z akt nieruchomości i Biura Odbudowy Stolicy dotyczących tej nieruchomości. Do dnia 18 maja 2017 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływana dalej jako: ‘p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Zażalenie to zostało uwzględnione postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]. Wojewoda podniósł, iż zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznawany. Zaś odpowiadając na skargę organ nie przedstawił żadnych okoliczności usprawiedliwiających zaistniałą zwłokę. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak pewne czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji. Przy tej ocenie Sąd wziął także pod uwagę okoliczność, iż wniosek o przyznanie odszkodowania został ostatecznie sprecyzowany w 2015 r., ponadto wziął pod uwagę charakter sprawy będącej sprawą z zakresu tzw. spraw dekretowych, których historyczny kontekst wpływa na stopień skomplikowania sprawy. Oceniając w ten sposób zaistniałą w sprawie bezczynność organu, Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając skargę w tej części za niezasadną. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent [...] powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 151 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.