I SAB/Wa 112/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Tadeusz Nowak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. U. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania z dnia 1 lipca 2013 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego M. U. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, odwołanie M. U. z dnia 1 lipca 2013 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] zostało przekazane do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 17 lipca 2013 r. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący pismem z dnia 25 listopada 2013 r. wezwał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do usunięcia naruszenia prawa. Przedmiotowe wezwanie zostało ponowione pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. W związku z dalszą bezczynnością organu II instancji, M.U., reprezentowany przez r.pr. J. I., wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaznaczył, że mimo upływu 6 miesięcy od złożenia odwołania, Minister nie wydał decyzji. Tymczasem, zgodnie z art. 35 § 3 Kpa, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że ostatnim pismem z dnia 3 lutego 2014 r. strony postępowania zostały powiadomione o terminie rozpoznania sprawy do 31 marca 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył również, że wpływające do Ministerstwa wnioski są rozpatrywane według kolejności wpływu i reguła ta jest ściśle przestrzegana. Jednym bowiem z zarzutów Najwyższej Izby Kontroli w stosunku do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi było nierozpoznawanie spraw rewindykacyjnych według kolejności ich wpływu, co zdaniem Najwyższej Izby Kontroli świadczyło o "nierównym traktowaniu wnioskodawców" i "korupcjogennej dowolności postępowania administracji". Organ II instancji dodał, że w ostatnim czasie znacząco spadła liczba spraw oczekujących na rozpoznanie w ramach Wydziału Rewindykacji, co w sposób oczywisty ma wpływ na skrócenie czasu rozpatrywania tych spraw. Niemniej jednak na dzień wpłynięcia odwołania (tj. w dniu 18 lipca 2013 r.) w Wydziale Rewindykacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozostawało do rozpoznania 645 spraw, tj. wniosków, odwołań oraz postępowań wszczętych z urzędu. Na rozprawie r.pr. P. I., działający z substytucji r.pr. J. I. – pełnomocnika skarżącego, poparł skargę i przedłożył do akt sądowych spis wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pozostawał w bezczynności. Realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: "Kpa", a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia odwołania z dnia 1 lipca 2013 r. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 Kpa wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Minister od dnia 17 lipca 2013 r., kiedy to zostało przekazane do organu odwołanie M. U., do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu był to czas aż nadto wystarczający dla zakończenia postępowania odwoławczego. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy za wystarczający dla załatwienia odwołania Sąd uznał termin 2-miesięczny. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, bezczynność Ministra, pomimo naruszenia art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 Kpa, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie w/w przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kilkukrotnie informował strony (pismami z dnia 24 lipca 2013 r., 2 października 2013 r., 4 grudnia 2013 r. i 3 lutego 2014 r.), zgodnie z art. 36 § 1 Kpa, o nowym terminie załatwienie sprawy. Ponadto biorąc pod uwagę czas, jaki upłynął od daty, w której Minister otrzymał przedmiotowe odwołanie do dnia wniesienia skargi na bezczynność (6 miesięcy) nie można zarzucić Ministrowi długotrwałości prowadzenia postępowania świadczącej o rażącym naruszeniu prawa. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż postępowanie prowadzone na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest postępowaniem szczególnie skomplikowanym, wymagającym wszechstronnej analizy materiałów dowodowych, często pozyskiwanych z archiwów, niejednokrotnie sporządzanych w latach 30-tych, 40-tych XX wieku, pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych, warunkujących możliwość rewindykacji mienia. W świetle powyższego, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, jak również dając wiarę twierdzeniom organu zawartym w odpowiedzi na skargę odnośnie ilości spraw jakie pozostawały do rozpoznania (według kolejności wpływu) na dzień wpłynięcia do Wydziału Rewindykacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedmiotowego odwołania, Sąd stwierdził, że bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając spis wydatków pełnomocnika skarżącego złożony do rozprawie.