I SAB/Wa 111/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik asesor WSA Nina Beczek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej [...] w [...] na bezczynność Prezydent m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 10 października 1949r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...], w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 6.000 (sześć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz Parafii Rzymskokatolickiej [...] w [...] kwotę 580 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 30 marca 2023 r. Parafia [...] w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 10 października 1949r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Skarżąca Parafia zarzuciła Prezydentowi m. st. Warszawy rażące naruszenie art. 35 § 1 i 3 w związku z art. 12 k.p.a. Jednocześnie podniesiono, że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta pismem z 23 marca 2020 r. wniesiono ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Ponadto wskazano, że Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierzenie organowi grzywny; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że pismem z dnia 4 maja 2023 r. stosownie do art. 10 § 1 kpa zawiadomiono strony, iż zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej za przedmiotową nieruchomość. Podkreślono ponadto, że decyzja w niniejszej sprawie zostanie wydana po upływie terminu wskazanego w powyższym zawiadomieniu i przesłana do WSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm, dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Jak wynika z akt sprawy, wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] wpłynął do organu 10 października 1949r. Ponowiony został pismem z dnia 5 lipca 2018r. Pismem z 23 marca 2020 r. strona skarżąca złożyła ponaglenie. Po wniesieniu ponaglenia Prezydent m. st. Warszawy pismem z dnia 22 kwietnia 2020 r. poinformował stronę, że prowadzone jest postępowanie wyjaśniające a przewidywany termin rozpatrzenia wniosku planowany jest na 31 lipca 2020 r. Następnie organ pismem z dnia 25 lutego 2021r. poinformował stronę, że kolejnym terminem zakończenia postępowania jest 31 maja 2021r. Ponadto, już po wniesieniu skargi do Sądu organ pismem z dnia 4 maja 2023 r. zawiadomił skarżącą Parafię, iż zgromadzony został materiał dowodowy, który daje podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie w niniejszej sprawie. Podkreślono przy tym, że decyzja kończąca niniejszą sprawę zostanie wydana po upływie terminu wskazanego w powyższym zawiadomieniu. Nie ulega zatem wątpliwości, że pomimo upływu terminów ustawowych organ nie wydał decyzji w sprawie. W tych okolicznościach sprawy Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane ponad 70 lat temu, a od ponowienia wniosku minęło już ponad 5 lat. Organ w tym czasie informował jedynie strony o kolejnych terminach zakończenia postępowania, których i tak nie dotrzymywał, a sprawa nie została merytorycznie zakończona do dnia wydania niniejszego orzeczenia. Stąd też, Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczył organowi termin miesiąca – licząc od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy – na wydanie decyzji. W ocenie Sądu termin miesięczny jest wystarczający do merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy. Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa jedyną przesłanką warunkującą zastosowanie tego środka jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wymierzenie grzywny organowi jest więc uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu. Ten dodatkowy środek służy wzmocnieniu instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, jego celem jest zatem w pierwszej kolejności zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. W związku z tym Sąd uznał za zasadne wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości 6000 zł. Ustalając wysokość grzywny Sąd wziął z jednej strony pod uwagę fakt, że ustawowy termin rozpoznania sprawy został przekroczony o kilkadziesiąt lat, zaś w sprawie występują wielomiesięczne okresy bezczynności, co niewątpliwie rażąco narusza prawo strony do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, z drugiej strony należało uwzględnić, że jak wiadomo Sądowi z urzędu, sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, wymagają ustalania stanu prawnego nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz, a przy tym w organach prowadzonych jest jednocześnie wiele tego rodzaju spraw, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminów ustawowych. Z urzędu jest również Sądowi wiadomym, że pandemia koronawirusa spowodowała utrudnienia w pracy organów, co także należało wziąć pod uwagę. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] – w terminie miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Kolegium dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji), wymierzył organowi grzywnę w wysokości 6000 złotych (pkt 3 sentencji), oraz orzekł o zwrocie kosztów sądowych (pkt 5 sentencji), stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.