I SAB/Wa 11/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 10 grudnia 2024 r. J. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w związku z bezczynnością Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "PZON") w sprawie rozpoznania, złożonego w dniu 27 września 2023 r., wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Podał, że w dniu 22 listopada 2023 r. wysłał do PZON ponaglenie z prośbą o przyspieszenie terminu rozpatrzenia złożonego wniosku, powiadamiając jednocześnie Urząd Wojewódzki w Warszawie jako organ nadrzędny. Stwierdził, że pismem z 28 listopada 2023 r. został poinformowany o braku możliwości rozpatrzenia sprawy w terminie ustawowym przewidzianym w art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej: "kpa", z powodu braku lekarza specjalisty odpowiedniego do schorzenia. Wskazał również, że po jego interwencji wyznaczono mu termin rozpatrzenia wniosku na dzień 20 grudnia 2023 r., w którym to stawił się na Komisji Lekarskiej PZON w [...]. Podał, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie (dalej: "WZON"), po zapoznaniu się z treścią ponaglenia, stwierdził, że postępowanie PZON było prowadzone z naruszeniem przepisów kpa oraz, że jego postępowanie budzi zastrzeżenia i uchybia zasadzie szybkości postępowania, powodując stwierdzenie przewlekłości w prowadzonym postępowaniu z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący stwierdził, że PZON odmówił przyznania mu stopnia niepełnosprawności, a lekarz orzecznik nie przyjął od niego najświeższych wyników badań, wskazujących na zaostrzenie stanu choroby. W ocenie skarżącego była to kara za złożone ponaglenie. Wskazał, że odwołał się od tej decyzji do WZON, który w dniu 27 marca 2024 r. również odmówił orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Podał, że od tej decyzji odwołał się do Sądu Rejonowego w Płocku, sygn. akt IV U 190/24, który zlecił badanie biegłemu sądowemu, z zakresu chorób wewnętrznych gastroenterologowi, który w swej opinii stwierdził, że należy włączyć skarżącego do grupy osób z niepełnosprawnością w stopniu lekkim, a nawet ze względu na steroidozależne wrzodziejące zapalenie jelita grubego można zaliczyć go nawet do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, minimum na trzy lata. Podkreślił, że decyzją PZON i WZON odmawiającą mu statusu osoby niepełnosprawnej, został pozbawiony stypendium dla osób niepełnosprawnych na UWM w Olsztynie od grudnia 2023 r. do dnia dzisiejszego mimo jego trudnej sytuacji materialnej i konieczności wynajmowania pokoju poza akademikiem. Wskazał, że skargę na bezczynność urzędu z rażącym naruszeniem prawa złożył dopiero teraz, ponieważ w Sądzie Rejonowym w Płocku toczy się proces o przyznanie mu stopnia niepełnosprawności. Stwierdził, że otrzymana tam opinia biegłego sądowego z zakresu chorób wewnętrznych zmotywowała go, gdyż wskazano w niej, że jest osobą niepełnosprawną. W jego ocenie PZON swoim postępowaniem naraził go na niepotrzebny stres bardzo szkodliwy przy jego chorobie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z przyczyn formalnych uzasadniając to okolicznością, że skarżący wnosi jedynie o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w związku z bezczynnością, o której stwierdzenie nie występuje, gdyż bezczynność już nie istnieje, a nadto została stwierdzona przez inny organ. Stwierdził, że przepis art. 149 §1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej: "p.p.s.a.", wiąże owo orzeczenie o rażącym naruszeniu prawa przez stronę czyli bezczynność z którąś z sytuacji wskazanych w art. 149 § 1 pkt 1-3. Podał, że po wydaniu ponad rok temu decyzji, zbędne jest zobowiązanie organu do jej wydania w określonym terminie (art. 149 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Toteż samodzielne orzekanie przez sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. bez wydania któregoś z orzeczeń określonych w § 1 tego artykułu jest zdaniem organu niemożliwe. Organ stwierdził również, że w przypadku nie podzielenia przez Sąd powyższego wniosku wnosi o oddalenie skargi uzasadniając to brakiem zaistnienia rażącego naruszenia prawa w wydaniu decyzji z 20 grudnia 2023 r. Podniósł, że mając na uwadze okoliczności, iż w organie brak jest lekarzy do orzekania o stopniu niepełnosprawności, występuje fluktuacja kadry oraz duża ilość zgłaszanych wniosków, uchybienie w zakresie terminu wynoszące trzy miesiące jest nieznaczne. Podał, że przed rozpatrzeniem ponaglenia wyznaczył skarżącemu termin rozpatrzenia sprawy, pismem poinformował o braku możliwości rozpatrzenia sprawy w terminie, a wydanie decyzji nastąpiło z nieznacznym, a nie rażącym przekroczeniem terminu. Podniósł, że w wyniku rozstrzygnięcia ponaglenia stwierdzono przewlekłość a nie bezczynność organu, a organ wszelkie zalecenia z postanowienia WZON z 13 grudnia 2023 r. wykonał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 84). W rozpoznawanej sprawie skarżący w dniu 10 grudnia 2024 r. wniósł skargę na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 27 września 2023 r. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy, czego nie kwestionuje również skarżący, wynika, że organ ten w dniu 20 grudnia 2023 r. wydał orzeczenie, utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 27 marca 2024 r., którym nie zaliczył skarżącego do stopnia niepełnosprawności. Jak wynika z oświadczenia skarżącego zaskarżył on ww. orzeczenie z 27 marca 2024 r. do Sądu Rejonowego IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Płocku, a sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV U 190/24. Opisany stan faktyczny wskazuje, że skarga na bezczynność została wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem skarżącego o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Należy podkreślić, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 (https://cbois.nsa.gov.pl), wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Sąd w pełni aprobuje powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w ww. uchwale. Sąd możne stwierdzić na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa tytko w sytuacji gdy ta bezczynność w chwili orzekania istnieje. A w przedmiotowej sprawie w chwili wniesienia skargi stan bezczynności nie istniał skoro rok przed jej wniesieniem organ wydał decyzję w przedmiocie wniosku skarżącego. Mając powyższe na względzie, skoro skarżący wniósł skargę na bezczynność organu po wydaniu decyzji z 20 grudnia 2023 r., a zatem po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, należało uznać, że stanowi to przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec tego Sąd stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.