I SAB/Wa 101/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.P. na bezczynność [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę publiczną, położony w [...] przy ul. [...], stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m ² z obrębu [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A. P. wniosła skargę na bezczynność lub ewentualnie przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za grunt wydzielony pod drogę publiczną, położony w W/ przy ul. [...], stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m ² z obrębu [...]. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji kończącej postępowanie w możliwie najkrótszym terminie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Ponadto, wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazała, że 5 sierpnia 2021 r. skierowała do Wojewody Mazowieckiego ponaglenie w związku z bezczynnością/przewlekłym prowadzeniem postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy w rozpoznaniu wniosku z 28 grudnia 2012 r. o odszkodowanie. W dniu 26 października 2021 r. skierowała do Prezydenta m.st. Warszawy wezwanie do załatwienia sprawy w ustawowo przyjętym terminie. Pomimo wezwania, organ nie załatwił sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postanowieniem z 21 października 2020 r., nr 234/BM/WWO/DW/2020 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę, położony w W., przy ulicy [...], stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], z uwagi na fakt, że etap rokowań nie został zakończony. Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 23 lutego 2021 r., nr 139/2021 uchylił postanowienie z 21 października 2020 r. Wobec powyższego organ wszczął postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotowy grunt. Organ zaznaczył, że podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego nieruchomości w celu skompletowania dokumentacji i pozyskania informacji niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wskazał, że pełnomocnik strony był informowany o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Podniósł, że pomimo wezwań, pełnomocnik strony nie uzupełnił dotychczas braków formalnych wniosku i nie przedstawił dokumentu potwierdzającego prawo własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości, tj. 24 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ppsa sądy administracyjne orzekają, m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 i 4a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do art. 149 § 1 ppsa sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa (bezczynność) lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu do organu prowadzącego postępowanie. Przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, gdyż skarżąca dopełniła wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego z 4 sierpnia 2021 r. Wskazać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że po stronie organu wystąpiły przesłanki pozwalające stwierdzić bezczynność w prowadzeniu postępowania. Organ nie załatwił bowiem sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie zostało wszczęte 7 czerwca 2021 r., o czym organ poinformował strony. Wprawdzie pierwszy wniosek skarżąca złożyła 28 grudnia 2012 r. (ponowiony 28 grudnia 2018 r.), jednakże pomiędzy skarżącą, a Miastem st. W. toczyły się negocjacje w przedmiocie odszkodowania, które nie zakończyły się porozumieniem. Wobec tego wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Pismem z 17 czerwca 2021 r. organ zwrócił się do Wydziału Wywłaszczeń i Odszkodowań o przekazanie dokumentacji dotyczącej wniosku o przyznanie odszkodowania. Dokumentacja została przekazana przez powyższy Wydział przy piśmie z 18 czerwca 2021 r. Przy piśmie z 9 lipca 2021 r. pełnomocnik strony dołączył dokumenty, tj. postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w W. z [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt [...]; wypis z rejestru gruntów wraz w wyrysem z mapy ewidencyjnej z 14 marca 2017 r. oraz wydruk z księgi wieczystej [...] dotyczący działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...]. Pismami z 27 lipca 2021 r. organ wezwał pełnomocnika strony do nadesłania oryginału odpisu z księgi wieczystej potwierdzającej prawo własności do przedmiotowego gruntu oraz zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru o przekazanie odbitki mapy zasadniczej Miasta obejmującej przedmiotową nieruchomość. Pełnomocnik nadesłał dokumenty przy piśmie z 6 sierpnia 2021 r. Pismem z 4 sierpnia 2021 r. wniósł ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego. Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa poinformowało, że nie dysponuje mapą zasadniczą (pismo z 4 sierpnia 2021 r.). Pismem z 26 sierpnia 2021 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o przekazanie uzasadnienia postanowienia Sądu z [...] kwietnia 2012 r. Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 7 września 2021 r., nr 699/2021 uznał wniesione ponaglenie za nieuzasadnione. Sąd Rejonowy, pismem z 8 października 2021 r., poinformował, że uzasadnienie postanowienia z [...] kwietnia 2012 r. nie było sporządzane, dlatego nie jest możliwe jego przesłanie. Pismem z 2 listopada 2021 r. organ poinformował strony, że w sprawie zachodzi konieczność zlecenia rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość prawa własności nieruchomości. Z tego względu, wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zostanie rozpoznany do 28 lutego 2022 r. Operat szacunkowy został sporządzony 21 grudnia 2021 r. Pismem z 22 listopada 2021 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o wykładnię orzeczenia z 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt [...]. Następnie Prezydent zwrócił się do pełnomocnika strony o złożenie wyjaśnień w sprawie w terminie do 30 grudnia 2021 r. Wyjaśnienia wpłynęły do organu 23 grudnia 2021 r. Pismem z 14 lutego 2022 r. organ ponownie wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] o wykładnię orzeczenia z 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt [...]. Pismami z tej daty zwrócił się także do Burmistrza Dzielnicy B. oraz do pełnomocnika strony o wskazanie zakresu oświadczenia złożonego przez A. P. w protokole zdawczo-odbiorczym z 9 grudnia 2012 r. Bezsporne jest, że Prezydent nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa, ani w terminie przez siebie wskazanym, wobec czego pozostaje w bezczynności, co skutkuje zobowiązaniem organu do rozpoznania wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Biorąc pod uwagę zakres już podjętych przez organ czynności, jest to realny termin na załatwienie sprawy. Bezczynność organu, chociaż naganna, to jednakże nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego (por. wyroki NSA: z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1163/16, z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15). Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt OSK 468/13). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącego naruszenia prawa nie zaistniała. Organ podejmował liczne czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu prawnego i faktycznego sprawy poprzez skompletowanie dokumentacji i zebranie niezbędnych informacji do wydania rozstrzygnięcia. Ponadto, informował strony o etapach postępowania oraz o terminie załatwienia sprawy. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ppsa (pkt 1 i 2 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ppsa.