I SAB/Wa 10/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich asesor sądowy WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skarg A. J. oraz A. M. i R. J., M. S., A. S., I. S., A. R., B. K., J. C., M. B., M. B., K. M., M. O., J. N. i A. J. działającej jako kurator spadku po W. K. i S. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów i Gospodarki w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargi.

A. J. i A. M. pismami z 7 grudnia 2025 r. oraz R. J., M. S., A. S., I. S., A. R., B. K., J. C., M. B., M. B., K. M., M. O., J. N. i A. J. działająca jako kurator spadku po W. K. i S. M. pismem z 11 grudnia 2025 r. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów i Gospodarki (dalej jako "organ" lub "Minister") w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 12 listopada 1970 r. nr OR3-0075-Ki-50 (dalej również jako "orzeczenie z 1970 r.") w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa Zakłady [...] w [...]. Jak wyjaśnili skarżący, A. J. wnioskiem z 18 stycznia 1996 r. wystąpiła o kontrolę legalności orzeczenia z 1970 r. Przez pierwsze lata Ministerstwo wykazywało małą aktywność i pozorowało działania. Ostatecznie na skutek kolejnych wniosków i pism stron, w dniu 14 sierpnia 1996 r. Ministerstwo zawiadomiło o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności, m.in. orzeczenia z 1970 r. Mimo tego oraz pomimo licznych ponagleń składanych w toku postępowania, Minister nadal pozostawał bezczynny. Przewlekłość postępowania administracyjnego i okresy bezczynności nie były sprawą jednorazową, lecz stałą praktyką Ministerstwa przez kolejne lata, niezależnie od form organizacyjnych i zmieniających się nazw Ministerstwa. Stan takiego przeciągania sprawy trwał blisko dwie dekady, kiedy to Ministerstwo w 2012 r. bezpodstawnie zażądało przerejestrowania Spółki Zakłady [...] w [...] do KRS, a następnie bezcelowej procedury likwidacji Spółki. Ministerstwo zakwestionowało też status stron postępowania. Działania te były sprzeniewierzeniem się zasadom zawartym w art. 8 i art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), powoływanej dalej jako "K.p.a.", i przyczyniły się do wieloletniego wydłużenia postępowania. Ostatecznie, po uprzednim zawieszaniu postępowania, jego umorzeniu i wydanych w sprawie wyrokach sądów, skarżąca A. J. w dniu 5 lipca 2021 r. złożyła dodatkowy wniosek do Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii o stwierdzenie nieważności trzech decyzji administracyjnych, w tym orzeczenia z 1970 r. Ostatecznie Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 3 stycznia 2025 r. nr DO-IV.7613.24.2021.AD umorzył w całości postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 12 listopada 1970 r. z uwagi na upływ 30 lat od daty jego ogłoszenia lub doręczenia. Decyzja ta została następnie uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 511/25, w którego uzasadnieniu Sąd zauważył, że postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1970 r. zostało wszczęte na podstawie "zawiadomienia o wszczęciu postępowania" wydanego w dniu 14 sierpnia 1996 r. przez Ministerstwo Przemysłu i Handlu. Konkludując skarżący stwierdzili, że organy administracji publicznej, w tym Minister Rozwoju i Technologii na przestrzeni lat dopuściły się przewlekłości postępowania i to z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja Ministra z 3 stycznia 2025 r., to kolejna bezprawna próba wygaszenia postępowania administracyjnego poprzez ponowne (już drugie) wydanie bezpodstawnej decyzji o umorzeniu postępowania. Obie te próby zakończyły się uchyleniem decyzji przez Sądy, tak decyzji z 2013 r., jak i decyzji z 3 stycznia 2025 r., co świadczy o stałym, intencjonalnym działaniu organów administracji na szkodę stron postępowania. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uznanie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich odrzucenie lub oddalenie. Wyjaśnił, że pismem z 10 grudnia 2025 r. skarżący wystąpili z ponownym wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 12 listopada 1970 r. Minister postanowieniem z 7 listopada 2026 r. nr DO-IV.7613.20.2025.AD odmówił wszczęcia tego postępowania. Niezależnie od powyższego, zdaniem organu, wniesione skargi nie zostały poprzedzone ponagleniem, bowiem ponaglenie z 4 grudnia 2025 r. wpłynęło do organu dopiero w dniu 12 grudnia 2025 r., a zatem po wniesieniu skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania, które to z kolei organ otrzymał kolejno dopiero w dniach 11, 12 i 16 grudnia 2025 r. Co więcej, skargi te dotyczą postępowania zakończonego decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z 3 stycznia 2025 r. umarzającą postępowanie nadzorcze z wniosku Pani A. J., działającej w imieniu własnym oraz "innych spadkobierców" byłych właścicieli znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, a więc podlegają one odrzuceniu, jako wniesione po zakończeniu postępowania nadzorczego, zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19. Skarżąca A. J. pismem z 20 stycznia 2026 r. wniosła następnie o zobowiązanie przez Sąd Ministra do wydania decyzji w sprawie, zaś pismami z 11 lutego 2026 r. i 13 kwietnia 2026 r., podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć przy tym należy, że bezczynność organu zachodzi, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.), zaś przewlekłość postępowania, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika z kolei, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia sprawy (art. 12 § 1 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Respektowanie zasady szybkości postępowania nie zwalnia jednak organu od obowiązku dążenia do ustalenia w sprawie miarodajnych z punktu widzenia stosowanych norm prawa materialnego elementów stanu faktycznego zgodnie z obiektywnie istniejącą rzeczywistością. Stąd terminy w jakich sprawa ma być załatwiona mogą ulegać przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 K.p.a. Niektóre zaś okresy prowadzonego postępowania wręcz do nich nie są wliczane, co wynika wprost z art. 35 § 5 K.p.a., stanowiącego, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1045 i 1841), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Przy czym pod pojęciem przyczyn niezależnych od organu, o których mowa w art. 35 § 5 K.p.a., rozumieć należy przeszkody obiektywnie uniemożliwiające procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania (zaniechania) owego organu, niestanowiące jednocześnie podstawy do zawieszenia postepowania, jak choćby oczekiwanie na przekazanie przez inny organ lub instytucje istotnych w sprawie dowodów, czy też informacji niezbędnych do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, bądź, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, oczekiwanie na doręczenie nieprawomocnego wyroku z uzasadnieniem uchylającego decyzję kończącą postępowanie administracyjne, a następnie na jego uprawomocnienie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że na datę orzekania przez Sąd, a tym bardziej w dniu wniesienia skarg w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do zarzucenia organowi bezczynności, czy też prowadzenia postępowania w sposób przewlekły. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, niniejsza sprawa, tj. sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 12 listopada 1970 r., zakończona została decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z 3 stycznia 2025 r. nr DO-IV.7613.24.2021.AD, którą umorzono w całości postępowanie nadzorcze. Sądowi z urzędu wiadome jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawomocnym wyrokiem z 4 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 511/25 uchylił ww. decyzję z 3 stycznia 2025 r. Tymczasem skarżący już w dniu 5 grudnia 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wystosowali do organu ponaglenie do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1970 r., zaś kolejno w dniach 8, 9 i 12 grudnia 2025 r. wnieśli do Sądu skargi na przewlekłe prowadzenie przez Ministra postępowania (powyższe, wbrew twierdzeniu organu, świadczy o tym, że skarżący wyczerpali tryb do wniesienia skarg). Skarżący nie dali zatem organowi możliwości ani dokonania analizy akt sprawy po uchyleniu przez Sąd decyzji z 3 stycznia 2025 r. kończącej postępowanie w sprawie, ani też zapoznania się z treścią uzasadnienia wyroku z 4 grudnia 2025 r., a które to (co sądowi znane jest z urzędu) doręczono organowi dopiero w dniu 15 stycznia 2026 r. Co więcej, od wyroku powyższego wniesiona została przez organ skarga kasacyjna, z którą akta sprawy przekazano w kwietniu 2026 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym miejscu zwrócić należy również uwagę, że zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Z cytowanego przepisu wynika, że uchylenie decyzji nieprawomocnym wyrokiem wojewódzkiego sądu administracyjnego powoduje, że decyzja ta nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, chociaż od tego momentu nie wywołuje skutków procesowych i materialnych. Stan ten trwa do chwili uprawomocnienia się wyroku, o ile sąd nie postanowi inaczej (por. m.in. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Łodzi z 28 października 2025 r. sygn. akt I SA/Łd 299/25, w Olsztynie z 8 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 191/25; https://cbois.nsa.gov.pl). Inaczej mówią, art. 152 § 1 p.p.s.a. "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu (decyzji) do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. W konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy, mając na uwadze, że wyrok z 4 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 511/25 nie jest prawomocny, organowi nie sposób na datę orzekania obecnie przez Sąd, zarzucić przewlekłego prowadzenia postępowania. Uwzględniając zatem te wszystkie uwarunkowania nie sposób uznać, że postępowanie w sprawie, po uchyleniu przez Sąd kończącej postępowanie nadzorcze decyzji Ministra z 3 stycznia 2025 r., było prowadzone ponad niezbędny do jej załatwienia okres (przewlekle). To zaś czyni skargę niezasadną. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.